Chuyển tới nội dung chính
Sức khỏe & Y tế · Điểm tin đa nguồn

Từ phòng nghiên cứu 8 giường ở TP HCM đến dấu ấn trong điều trị sốt rét toàn cầu

Khởi đầu từ phòng nghiên cứu sốt rét 8 giường trong khu điều trị phong cũ ở TP HCM năm 1991, OUCRU phát triển thành mạng lưới quốc tế, với nhiều nghiên cứu góp phần thay đổi hướng điều trị bệnh truyền nhiễm.

Mã cổ phiếu liên quan:

Đêm muộn, hệ thống máy móc tại phòng xét nghiệm của Đơn vị Nghiên cứu Lâm sàng Đại học Oxford (OUCRU) vẫn sáng đèn. Nằm trong khuôn viên Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP HCM - tuyến cuối về điều trị bệnh truyền nhiễm ở phía Nam - các chuyên gia đang miệt mài giải trình tự gene, phân tích những biến chủng virus nguy hiểm đang lưu hành. Hoạt động này thể hiện cách tiếp cận "từ giường bệnh đến phòng thí nghiệm" mà OUCRU theo đuổi suốt nhiều năm qua.

Cấy vi trùng với nồi hấp bánh bao khi y bác sĩ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP HCM đi chống dịch thương hàn tại An Minh, Kiên Giang, năm 1993, sau khi được ĐH Oxford hỗ trợ. Ảnh: Bệnh
Cấy vi trùng với nồi hấp bánh bao khi y bác sĩ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP HCM đi chống dịch thương hàn tại An Minh, Kiên Giang, năm 1993, sau khi được ĐH Oxford hỗ trợ. Ảnh: OUCRU cung cấp

Hiện OUCRU là tổ chức nghiên cứu đa quốc gia với hơn 700 nhân sự tại 4 cơ sở ở TP HCM, Hà Nội, Nepal và Indonesia, tập trung chủ yếu vào các bệnh truyền nhiễm. Ít ai hình dung mạng lưới này khởi đầu từ một khu điều trị phong cũ của Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP HCM. Tháng 1/1991, Đơn vị Nghiên cứu Lâm sàng Đại học Oxford được thành lập tại đây với 6 bác sĩ và 8 giường bệnh, từ sự hợp tác giữa bệnh viện, Đại học Oxford và khoản tài trợ 10.000 USD của Quỹ Wellcome Trust (Anh).

GS.TS.BS Trần Tịnh Hiền, nguyên phó giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới, cùng GS Nicholas White, Đại học Oxford, và các cộng sự bắt đầu nghiên cứu điều trị sốt rét ác tính - căn bệnh gây tử vong cho nhiều người. Một trong những nghiên cứu đầu tiên tập trung đánh giá hiệu quả của thuốc artemisinin ở bệnh nhân sốt rét nặng.

Kết quả nghiên cứu góp phần cải thiện điều trị, giúp tỷ lệ tử vong ở bệnh nhân sốt rét nặng giảm từ khoảng 40% xuống 10% vào năm 2000. Những bằng chứng này đóng góp vào việc điều chỉnh hướng dẫn điều trị tại Việt Nam và được sử dụng trong quá trình xây dựng khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), góp phần cứu sống hàng triệu người trên thế giới.

Từ sốt rét, OUCRU mở rộng nghiên cứu sang nhiều bệnh truyền nhiễm khác, hiện diện ở nhiều điểm nóng dịch bệnh, trong đó có thương hàn. TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM, nguyên giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới, nhớ những chuyến đi thực địa tại An Minh, Kiên Giang vào cuối thập niên 1990. Khi địa phương chưa có điện, nhóm nghiên cứu phải tận dụng nồi hấp bánh bao và đèn dầu để nuôi cấy vi khuẩn từ mẫu máu.

Chính những chuyến đi dã chiến trong điều kiện thiếu thốn ấy đã giúp phân lập thành công các chủng vi khuẩn thương hàn đa kháng thuốc đầu tiên tại Việt Nam, mở hướng nghiên cứu về tình trạng kháng kháng sinh tại khu vực.

Phạm vi nghiên cứu sau đó mở rộng sang uốn ván, sốt xuất huyết, lao, viêm não, viêm màng não, HIV và các bệnh nhiễm trùng mới nổi. OUCRU lần lượt phát triển cơ sở tại Nepal năm 2003, Hà Nội năm 2006 và Indonesia năm 2008, hình thành mạng lưới nghiên cứu tại nhiều quốc gia. Các công trình cung cấp thêm bằng chứng khoa học phục vụ điều trị và phòng chống bệnh trong khu vực.

Cách phối hợp giữa bác sĩ lâm sàng và nhà khoa học tiếp tục được phát huy qua các đợt dịch SARS, cúm A/H1N1 và đặc biệt là Covid-19. GS.TS Lê Văn Tấn, Quyền Giám đốc OUCRU tại TP HCM, kể vào những ngày cận Tết Canh Tý 2020, khi nhận tin bệnh viện có ca nghi nhiễm virus corona mới, ông lập tức đến nơi. Các nhóm nghiên cứu nhanh chóng phối hợp xây dựng quy trình xét nghiệm, xác định tác nhân gây bệnh và giải trình tự gene virus.

Trong ba tuần bệnh viện bị phong tỏa, phòng xét nghiệm có lúc lưu trữ hơn 10.000 mẫu, mỗi ngày xử lý trên 2.000 mẫu. Kết quả giải trình tự gene được cung cấp trong 24-48 giờ, hỗ trợ theo dõi virus và giám sát dịch tễ.

OUCRU cũng tham gia thử nghiệm RECOVERY quy mô quốc tế, đánh giá các phương pháp điều trị Covid-19. Nghiên cứu cho thấy corticosteroid có lợi ở bệnh nhân cần hỗ trợ oxy hoặc thở máy, nhưng có thể gây hại nếu sử dụng cho người chưa cần hỗ trợ oxy. Kết quả này góp phần thay đổi hướng dẫn điều trị Covid-19 tại Việt Nam và nhiều quốc gia.

Chuyên gia OUCRU giải trình tự gene virus các ca bệnh khi dịch Covid-19 bùng phát năm 2021. Ảnh: Hữu Khoa
Chuyên gia OUCRU giải trình tự gene virus các ca bệnh khi dịch Covid-19 bùng phát năm 2021. Ảnh: Hữu Khoa

PGS.TS.BS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP HCM, đánh giá OUCRU và Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới là những đối tác khoa học quan trọng của ngành y tế thành phố. Các nghiên cứu giúp xác định tác nhân gây bệnh, theo dõi biến chủng và cung cấp bằng chứng phục vụ điều trị, kiểm soát dịch.

Hiện các nhóm tiếp tục ứng dụng công nghệ để giải quyết những vấn đề cụ thể trong điều trị. Một hướng nghiên cứu là thiết bị đeo D-Skepe, kết hợp cảm biến quang học PPG và trí tuệ nhân tạo (AI) để theo dõi huyết áp, ước tính thể tích hồng cầu và dự đoán nguy cơ diễn tiến nặng ở bệnh nhân sốt xuất huyết, hướng đến giảm số lần lấy máu theo dõi.

Ý tưởng phát triển thiết bị xuất phát từ thực tế trẻ mắc sốt xuất huyết nặng thường phải lấy máu đầu ngón tay nhiều lần mỗi ngày để theo dõi tình trạng bệnh. Nhóm nghiên cứu kỳ vọng công nghệ này có thể hỗ trợ bác sĩ giám sát người bệnh liên tục và phát hiện sớm dấu hiệu chuyển nặng.

Bên cạnh các công trình khoa học, đào tạo nhân lực cũng là một dấu ấn trong hoạt động của OUCRU. Đơn vị đã đào tạo nhiều thế hệ bác sĩ, nhà nghiên cứu và chuyên gia y tế công cộng tại Việt Nam, Nepal và Indonesia. Nhiều người từng tham gia các chương trình đào tạo hiện trở thành chuyên gia, chủ trì nghiên cứu hoặc đảm nhiệm vị trí lãnh đạo tại nước mình.

Các chuyên gia OUCRU cùng y bác sĩ Việt Nam nghiên cứu về dịch bệnh truyền nhiễm. Ảnh tư liệu do OUCRU cung cấp
Các chuyên gia OUCRU cùng y bác sĩ Việt Nam nghiên cứu về dịch bệnh truyền nhiễm. Ảnh tư liệu do OUCRU cung cấp

GS.TS Kevin Baird, Quyền Giám đốc OUCRU, cho rằng một hệ sinh thái nghiên cứu bền vững không chỉ cần các công trình khoa học mà còn phải xây dựng năng lực cho đội ngũ địa phương, tạo điều kiện để nhà khoa học bản địa chủ động dẫn dắt nghiên cứu. Trong giai đoạn tới, OUCRU tiếp tục tập trung vào các bệnh truyền nhiễm mới nổi, tái nổi và tình trạng kháng kháng sinh, đồng thời phát triển nghiên cứu lâm sàng xuất phát từ nhu cầu thực tiễn tại mỗi quốc gia.

Tại lễ kỷ niệm 35 năm hợp tác của Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP HCM và Đơn vị Nghiên cứu Lâm sàng Đại học Oxford (OUCRU) ngày 17/11, tập thể và cá nhân có đóng góp trong quá trình này được vinh danh, nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, UBND TP HCM và Kỷ niệm chương "Vì sức khỏe nhân dân" của Bộ Y tế.

Nguồn xuất bản gốc: VnExpress (vnexpress.net) N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Sức khỏe & Y tế

Xem tất cả →