Chuyển tới nội dung chính
Doanh nghiệp & M&A · Điểm tin đa nguồn

Làn sóng điện khí hóa: Bài toán chuyển dịch tỷ USD tại Đông Nam Á

(Dân trí) - Mục tiêu đưa tỷ trọng điện năng lên 35% đang hâm nóng Hội nghị COP31. Tại Đông Nam Á, làn sóng điện khí hóa vừa mở ra cơ hội kinh tế lớn, vừa đối mặt bài toán nguồn điện.

Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí 2 giờ trước Đọc bài gốc tại Dân Trí ↗
Mã cổ phiếu liên quan:

Những giờ đàm phán cuối cùng tại Hội nghị COP31 ở Antalya (Thổ Nhĩ Kỳ) chứng kiến làn sóng vận động mạnh mẽ từ giới kinh doanh quốc tế. Hơn 120 tập đoàn đa quốc gia và định chế tài chính lớn như Siemens, BNP Paribas hay Nestlé đã cùng ký tuyên bố chung, thúc giục các chính phủ cam kết lộ trình rõ ràng để đẩy nhanh quá trình điện khí hóa toàn cầu.

Thông điệp từ các doanh nghiệp rất thực tế rằng điện khí hóa không đơn thuần là khẩu hiệu môi trường, mà là một bài toán kinh tế sát sườn. Theo Reuters, sáng kiến “35-by-35” do Thổ Nhĩ Kỳ khởi xướng đặt mục tiêu nâng tỷ trọng điện năng trong tổng nhu cầu năng lượng cuối cùng lên 35% vào năm 2035, thay cho mức khoảng 20% hiện nay.

Làn sóng điện khí hóa: Bài toán chuyển dịch tỷ USD tại Đông Nam Á - 1
Các cuộc đàm phán tại COP31 ghi nhận sự thúc ép mạnh mẽ từ hơn 120 tập đoàn toàn cầu nhằm đưa mục tiêu điện khí hóa vào văn bản thỏa thuận (Ảnh: Crude Oil Prices).

Bà María Mendiluce, Giám đốc điều hành Liên minh We Mean Business, cho rằng điện khí hóa đang định hình lại nền kinh tế toàn cầu và lợi ích kinh tế của quá trình này rất rõ ràng.

Theo bà, việc chuyển sang sử dụng điện có thể giúp doanh nghiệp giảm chi phí năng lượng, nâng cao hiệu quả hoạt động và hạn chế tác động từ biến động giá nhiên liệu hóa thạch. Tuy nhiên, để thúc đẩy đầu tư vào hạ tầng năng lượng mới, các nhà đầu tư vẫn cần một môi trường chính sách ổn định và nhất quán.

Nghịch lý giữa tiêu dùng điện và nguồn phát

Tại Đông Nam Á, nhu cầu tiêu thụ điện đang tăng với tốc độ nhanh bậc nhất thế giới. Theo báo cáo từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) do hãng tin CNA dẫn lại, tỷ trọng điện năng trong tổng mức tiêu thụ năng lượng cuối cùng của khu vực đã đạt 25%, vượt mức trung bình 23% của thế giới.

Tuy nhiên, số liệu tăng trưởng này chủ yếu phản ánh nhu cầu làm mát, sử dụng thiết bị gia dụng và mở rộng nhà xưởng, chứ chưa hẳn đến từ việc thay thế nhiên liệu hóa thạch trong sản xuất. Hiện nay, than đá vẫn gánh vác gần một nửa sản lượng điện của toàn Đông Nam Á, trong khi khí đốt đóng góp khoảng 1/4.

Ông Đỗ Nam Thắng, chuyên gia tại Trường Chính sách công Crawford (Đại học Quốc gia Australia), Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chính sách Việt Nam, chỉ ra rằng việc gia tăng sử dụng các thiết bị điện sẽ không tự động làm giảm phát thải nếu dòng điện chạy trong hệ thống vẫn được tạo ra từ nguồn đốt than. Khi một chiếc xe điện sạc bằng nguồn điện than, lượng khói bụi tại ống xả triệt tiêu nhưng khí thải lại dồn về các nhà máy nhiệt điện.

Khoảng cách chuyển đổi giữa các thị trường trong khu vực cũng rất rõ nét. Việt Nam dẫn đầu Đông Nam Á khi điện năng chiếm gần 30% tổng tiêu thụ năng lượng cuối cùng, đồng thời trở thành thị trường xe điện lớn nhất khu vực với gần 180.000 ô tô điện bán ra trong năm 2025, chiếm khoảng 40% doanh số xe mới. Dù vậy, than đá vẫn tạo ra gần một nửa sản lượng điện toàn quốc.

Tại Indonesia, câu chuyện chuyển đổi phức tạp hơn khi than đá cung cấp tới 70% sản lượng điện vào năm 2025. Ông Fabby Tumiwa, Giám đốc điều hành Viện Cải cách các dịch vụ thiết yếu (IESR) tại Jakarta, nhận xét nguồn than rẻ nội địa và khí đốt trợ cấp khiến các nhà máy luyện kim, chế biến khoáng sản thiếu động lực chuyển đổi dây chuyền sang dùng điện.

Ở các thị trường khác, Thái Lan tập trung làm xe điện nhưng 60% năng lượng tiêu thụ và công nghiệp hóa dầu vẫn dùng khí đốt. Singapore phát triển xe điện và điện khí hóa cảng biển nhưng thiếu diện tích cho điện tái tạo. Còn Philippines đối mặt giá điện cao, lưới điện yếu và gần 60% sản lượng điện phụ thuộc vào than.

Lối thoát từ áp lực 160 tỷ USD và lưới điện ASEAN

Áp lực tài chính đang trở thành động lực chuyển dịch thực tế nhất cho Đông Nam Á. Báo cáo của IEA dự báo hóa đơn nhập khẩu năng lượng của toàn khu vực trong năm 2026 sẽ chạm mốc 160 tỷ USD. Trước các đợt căng thẳng năng lượng, khoảng 60% lượng dầu thô nhập khẩu của Đông Nam Á đều bắt nguồn từ Trung Đông.

Bà Sue-Ern Tan, Giám đốc Trung tâm Hợp tác khu vực của IEA tại Singapore, chia sẻ với CNA rằng điện khí hóa gắn liền với nguồn phát nội địa là giải pháp sống còn để đảm bảo an ninh kinh tế và tự chủ năng lượng. Trong các nhà máy, các giải pháp kỹ thuật như bơm nhiệt công nghiệp và nồi hơi điện đã sẵn sàng thay thế việc đốt than và khí đốt nhờ hiệu suất chuyển đổi năng lượng vượt trội.

Làn sóng điện khí hóa: Bài toán chuyển dịch tỷ USD tại Đông Nam Á - 2
Hạ tầng truyền tải điện và việc gia tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo đóng vai trò quyết định hiệu quả kinh tế của quá trình điện khí hóa tại Đông Nam Á (Ảnh: IEA).

Để giải quyết bài toán phân bổ nguồn điện sạch, sáng kiến Lưới điện ASEAN (ASEAN Power Grid) đang được kích hoạt mạnh mẽ trước khi Singapore đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN vào năm 2027. Đến năm 2026, 9 trong tổng số 18 tuyến truyền tải điện xuyên biên giới theo kế hoạch đã đi vào vận hành thực tế.

Mô hình thí điểm Lào bán điện sạch sang Singapore qua ngả Thái Lan và Malaysia cho thấy triển vọng hợp tác mua bán điện giữa các quốc gia. Ngày 15/11, các nước thành viên cũng đã ký thỏa thuận nâng cấp nhằm tháo gỡ rào cản pháp lý cho hoạt động giao thương điện năng nội khối.

Tuy nhiên, nút thắt lớn nhất vẫn nằm ở bài toán vốn đầu tư. IEA ước tính Đông Nam Á cần tới 27 tỷ USD cho các tuyến kết nối truyền tải xuyên biên giới từ nay đến năm 2040. Quá trình điện khí hóa của khu vực chỉ có thể phát huy tối đa lợi ích khi hạ tầng lưới điện liên thông và nguồn năng lượng tái tạo được mở rộng đồng bộ với nhu cầu tiêu thụ.

Nguồn xuất bản gốc: Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Doanh nghiệp & M&A

Xem tất cả →