Chuyển tới nội dung chính
Kinh tế vĩ mô & Đầu tư · Điểm tin đa nguồn

Doanh nghiệp nhỏ và vừa được chắp thêm cánh

Đánh giá cao tinh thần và cách tiếp cận của luật mới song theo các chuyên gia, điều quan trọng nhất là một quy trình thủ tục được thiết kế đơn giản, dễ tiếp cận để cộng đồng doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa tiếp cận được ưu đãi, hỗ trợ từ nhà nước.

Nới ngưỡng doanh thu và giảm thuế

Quốc hội đã chính thức thông qua luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) với nhiều chính sách quan trọng. Cụ thể, luật mở rộng tiêu chí xác định DNNVV như có số lao động sử dụng bình quân năm trước liền kề không quá 300 người và đáp ứng một trong hai tiêu chí: tổng nguồn vốn không quá 150 tỉ đồng hoặc tổng doanh thu không quá 400 tỉ đồng (quy định hiện nay lần lượt là 100 tỉ đồng và dưới 300 tỉ đồng). Luật mới cũng áp dụng thuế suất thuế thu nhập DN thấp hơn và miễn thuế trong thời gian đầu thành lập. Đặc biệt, DNNVV hoạt động trong lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ chiến lược, khởi nghiệp sáng tạo... được hỗ trợ, miễn, giảm thuế đối với thu nhập từ hoạt động kinh doanh, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo theo quy định.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa được chắp thêm cánh- Ảnh 1.
Luật Phát triển DNNVV giảm thuế, mở rộng diện hỗ trợ và điều kiện để DN thực sự thụ hưởng chính sách

Không chỉ hỗ trợ về thuế, luật còn đưa ra chính sách giảm chi phí mặt bằng sản xuất tối thiểu 30% tiền thuê lại đất trong 5 năm đầu kể từ ngày ký hợp đồng thuê đất với chủ đầu tư kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp... Một điểm đáng chú ý trong luật là phiếu hỗ trợ DNNVV (voucher). Theo đó, voucher là hình thức hỗ trợ do cơ quan nhà nước có thẩm quyền phát hành dưới dạng điện tử hoặc bản giấy, để DN sử dụng trong thanh toán chi phí, dịch vụ... phục vụ nhu cầu phát triển. Ở đầu ra, luật cũng quy định các gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa và gói thầu hỗn hợp sử dụng ngân sách nhà nước có giá trị không quá 20 tỉ đồng được dành cho DNNVV tham gia. Đồng thời, cơ quan, tổ chức phải dành tối thiểu 20% tổng giá trị các gói thầu mua sắm từ nguồn ngân sách nhà nước trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu hằng năm cho nhóm DN này, không bao gồm các gói thầu tổ chức đấu thầu quốc tế.

Những chính sách nói trên được kỳ vọng tạo thêm dư địa cho DN tích lũy và phát triển. GS-TS Mạc Quốc Anh, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội DNNVV TP.Hà Nội, đánh giá việc điều chỉnh ngưỡng doanh thu lên 400 tỉ đồng là bước đi cần thiết, tạo điều kiện để chính sách hỗ trợ bao quát tốt hơn những DN đang trong quá trình mở rộng quy mô. Theo ông, doanh thu là thành phần quan trọng trong xác định quy mô DN, nhưng cần được đặt cạnh lợi nhuận, vốn tự có và khả năng duy trì dòng tiền. Chẳng hạn, một DN thương mại đạt doanh thu 350 tỉ đồng nhưng biên lợi nhuận chỉ 2%, thì lợi nhuận tương ứng là 7 tỉ đồng. Khả năng tích lũy còn phụ thuộc nghĩa vụ thuế, nhu cầu bổ sung vốn lưu động và kế hoạch đầu tư. Vì vậy, con số doanh thu vài trăm tỉ đồng chưa đủ để kết luận DN đã có tiềm lực tài chính mạnh.

"Mục tiêu cuối cùng là giúp DN nâng năng suất, tích lũy nội lực và phát triển thành những DN có quy mô lớn hơn", GS-TS Mạc Quốc Anh nêu quan điểm và cho rằng mỗi khoản thuế được miễn, giảm đúng đối tượng sẽ giúp DN giữ lại thêm nguồn lực để bổ sung vốn lưu động, đầu tư thiết bị hoặc đào tạo người lao động. Khi DN nhìn thấy khả năng kinh doanh có lãi trong những năm tới, họ mới mạnh dạn đưa phần tích lũy trở lại sản xuất.

Đơn giản hóa thủ tục để chính sách nhanh chóng đến với DN

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), đánh giá cao tinh thần và cách tiếp cận mới của luật Phát triển DNNVV. Đặc biệt là việc cho phép cá nhân kinh doanh có doanh thu năm không quá 10 tỉ đồng được lựa chọn phương pháp tính thuế theo doanh thu thay vì chỉ tính trên thu nhập.

"Đây là chính sách rất thiết thực trong bối cảnh từ đầu năm 2026, hàng triệu hộ kinh doanh chuyển sang kê khai. Với cửa hàng tạp hóa, quán ăn nhỏ, việc mở sổ sách, hạch toán và chứng minh từng khoản chi phí đầu vào là gánh nặng không nhỏ. Nhiều khoản chi có thật như mua rau ngoài chợ, mua cá của người đánh bắt hay thuê lao động thời vụ lại không dễ có hóa đơn, chứng từ hợp lệ. Chi phí không chứng minh được thì không được trừ, khiến số thuế phải nộp có thể cao hơn thu nhập thực tế. Đây cũng là một trong những lý do khiến nhiều hộ kinh doanh ngần ngại chuyển lên DN. Tính thuế theo doanh thu tháo gỡ đúng nút thắt này bởi doanh thu là con số dễ xác định, dễ kiểm chứng, nhất là khi hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền ngày càng phổ biến", ông Tuấn giải thích và nói thêm: Quy định này sẽ giúp người kinh doanh không phải giải trình, tranh luận về từng khoản chi phí với cơ quan thuế. Quan trọng hơn, DN đủ điều kiện được tự lựa chọn và thụ hưởng chính sách ngay khi thực hiện nghĩa vụ thuế, không phải làm đơn, chờ xét duyệt. Đây cũng là đề xuất mà VCCI đã kiên trì kiến nghị trong quá trình xây dựng luật.

Từ kinh nghiệm thực thi luật Hỗ trợ DNNVV năm 2017, ông Tuấn lưu ý bài học lớn nhất không phải là ban hành thêm bao nhiêu chính sách, mà là làm thế nào để DN thực sự tiếp cận và thụ hưởng. Gần 8 năm triển khai luật cũ cho thấy nhiều chính sách được thiết kế tốt nhưng phần lớn thuộc nhóm hỗ trợ cấp tiền, cấp vốn, ưu đãi mặt bằng, bảo lãnh tín dụng, đòi hỏi ngân sách, bộ máy thực hiện, thủ tục xét duyệt và người chịu trách nhiệm quyết định. Chỉ cần thiếu một mắt xích, chính sách có thể đình trệ, khiến DN khó tiếp cận. Vì vậy, theo ông Tuấn, luật mới cần được triển khai theo hướng đơn giản, minh bạch, giảm tối đa thủ tục xin - cho, để DN đủ điều kiện có thể chủ động thụ hưởng. "Qua nhiều năm khảo sát môi trường kinh doanh, điều DN mong muốn không hẳn là được cấp tiền, mà là được đóng thuế theo cách đơn giản, được thanh toán đúng hạn, được tính đến khi xây dựng chính sách và có thể rời thị trường một cách thuận lợi nếu kinh doanh thất bại", ông Tuấn chia sẻ.

Theo GS-TS Mạc Quốc Anh, điều quan trọng để DN thực sự tiếp cận được các chính sách mới là ban hành ngay văn bản hướng dẫn, nguồn lực và trách nhiệm thực hiện. Trong đó, cần làm rõ danh mục hỗ trợ, điều kiện, quy trình, cơ quan giải quyết và kinh phí. Mỗi chính sách cần có thời hạn xử lý cụ thể; hồ sơ không được chấp nhận phải có giải thích rõ ràng để DN biết cách bổ sung hoặc thực hiện quyền kiến nghị. Bên cạnh đó, giảm kê khai và chứng minh lặp lại. Phải cụ thể hóa nguyên tắc này bằng việc liên thông dữ liệu đăng ký DN, thuế và các dữ liệu liên quan, có đầu mối tiếp nhận thống nhất, cho phép theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ. Đồng thời, tổ chức tư vấn theo nhu cầu cụ thể của từng nhóm DN và giám sát bằng kết quả. Cụ thể, cần công khai số DN đã nhận hỗ trợ, thời gian giải quyết, giá trị hỗ trợ thực tế và nguyên nhân các hồ sơ bị từ chối. "Theo tôi, thành công của luật sẽ thể hiện ở số DN tăng được năng suất, mở rộng thị trường, tạo thêm việc làm và có khả năng phát triển lâu dài", GS-TS Mạc Quốc Anh nhấn mạnh.

Một vấn đề lâu nay ít được chú ý trong chính sách phát triển DN là tạo thuận lợi để rút lui khỏi thị trường. Qua đó, giúp nguồn vốn, mặt bằng và nhân lực được giải phóng để quay lại nền kinh tế. Người kinh doanh cũng mạnh dạn khởi nghiệp hơn khi biết thất bại không đồng nghĩa với việc bị mắc kẹt trong các thủ tục kéo dài.

Nguồn xuất bản gốc: Thanh Niên (thanhnien.vn) N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Kinh tế vĩ mô & Đầu tư

Xem tất cả →