Giới thiệu & Mục đích sử dụng
Chi phí khấu hao tài sản cố định là khoản chi hợp lý quan trọng giúp doanh nghiệp phản ánh đúng mức hao mòn máy móc, phương tiện, nhà xưởng vào giá thành sản phẩm, đồng thời làm giảm thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp thông qua hiệu ứng lá chắn thuế. Tại Việt Nam, việc trích khấu hao để được tính vào chi phí được trừ khi quyết toán thuế phải tuân thủ đúng phương pháp và khung thời gian quy định tại Thông tư 45/2013/TT-BTC (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 147/2016/TT-BTC và Thông tư 28/2017/TT-BTC).
Cách dùng từng bước
-
Chọn nhóm tài sản theo Phụ lục I Thông tư 45Chọn nhóm máy móc, thiết bị văn phòng, ô tô vận tải hay nhà xưởng để hệ thống gợi ý khung số năm trích khấu hao hợp lệ theo quy định của Bộ Tài chính.
-
Chọn phương pháp khấu hao áp dụngChọn khấu hao đường thẳng (chia đều hàng năm), khấu hao theo số dư giảm dần có điều chỉnh (khấu hao nhanh), hoặc khấu hao theo số lượng, khối lượng sản phẩm.
-
Nhập nguyên giá và thời gian sử dụngĐiền nguyên giá hình thành tài sản (giá mua chưa VAT nếu khấu trừ cộng chi phí lắp đặt, chạy thử, lệ phí trước bạ), giá trị thanh lý ước tính nếu có và số năm dự kiến trích khấu hao.
-
Xem bảng lịch từng năm và xuất file CSVTheo dõi chi tiết giá trị còn lại cuối mỗi năm, số tiền thuế TNDN tiết kiệm nhờ lá chắn thuế và tải bảng CSV phục vụ hạch toán hoặc lập kế hoạch dòng tiền.
Công thức & Phương pháp tính
1. Phương pháp khấu hao đường thẳng: Là phương pháp phổ biến nhất nhờ tính ổn định và dễ theo dõi. Mức trích khấu hao trung bình hàng năm bằng nguyên giá tài sản cố định (trừ giá trị thu hồi ước tính nếu áp dụng) chia cho thời gian trích khấu hao tính theo năm. Mức trích hàng tháng bằng mức khấu hao năm chia cho 12 tháng. Doanh nghiệp mới thành lập hoặc có biến động doanh thu ổn định thường ưu tiên phương pháp này.
2. Phương pháp khấu hao theo số dư giảm dần có điều chỉnh (khấu hao nhanh): Áp dụng cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ cao hoặc cần thu hồi vốn nhanh để đổi mới thiết bị, với điều kiện doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả kinh tế và mức khấu hao nhanh tối đa không vượt quá 2 lần mức đường thẳng khi xét cơ sở thuế. Công thức tính bằng giá trị còn lại của tài sản cố định nhân với tỷ lệ khấu hao nhanh (tỷ lệ đường thẳng nhân hệ số điều chỉnh 1,5 nếu thời gian trích đến 4 năm; nhân 2,0 nếu trên 4 đến 6 năm; nhân 2,5 nếu trên 6 năm). Điểm mấu chốt của chuẩn mực Việt Nam là ở những năm cuối, khi mức khấu hao tính theo tỷ lệ giảm dần nhỏ hơn hoặc bằng mức lấy giá trị còn lại chia đều cho số năm sử dụng còn lại, doanh nghiệp phải chuyển sang trích chia đều cho các năm cuối để khấu hao hết nguyên giá.
3. Phương pháp khấu hao theo số lượng, khối lượng sản phẩm: Phù hợp với dây chuyền sản xuất có công suất thiết kế rõ ràng và sản lượng khai thác biến động mạnh theo mùa vụ hoặc đơn hàng. Mức trích bình quân cho một đơn vị sản phẩm bằng nguyên giá chia cho tổng sản lượng theo công suất thiết kế, sau đó nhân với sản lượng thực tế làm ra trong kỳ.
4. Hiệu ứng lá chắn thuế TNDN: Vì chi phí khấu hao được trừ khỏi lợi nhuận kế toán trước thuế mà doanh nghiệp không phải chi tiền mặt thực tế trong kỳ đó, số tiền thuế thu nhập doanh nghiệp tiết kiệm được trong năm bằng chi phí khấu hao hợp lệ nhân với thuế suất TNDN hiện hành (phổ biến 20% theo Luật Thuế TNDN).
Ví dụ minh họa
Ví dụ thực tế (Ô tô công ty nguyên giá 600.000.000 VNĐ, thời gian 6 năm, thuế TNDN 20%): Nếu áp dụng phương pháp đường thẳng, mỗi năm doanh nghiệp trích đều 100.000.000 đồng (tương đương 8.333.333 đồng/tháng), tạo ra lá chắn thuế 20.000.000 đồng mỗi năm và 120.000.000 đồng sau 6 năm. Nếu áp dụng phương pháp số dư giảm dần có điều chỉnh, vì thời gian trích 6 năm nên hệ số điều chỉnh bằng 2,0, tỷ lệ khấu hao nhanh bằng (1 / 6) × 2 = 33,33% mỗi năm. Năm đầu tiên khấu hao đạt 200.000.000 đồng (lá chắn thuế năm 1 lên tới 40.000.000 đồng), năm 2 trích 133.333.333 đồng trên giá trị còn lại 400.000.000 đồng, năm 3 trích 88.888.889 đồng và từ năm 4 đến năm 6 chuyển sang chia đều phần giá trị còn lại cho 3 năm cuối (59.259.259 đồng/năm), giúp tối ưu dòng tiền thuế sớm hơn ở các năm đầu hoạt động.
Lưu ý quan trọng
Theo quy định quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp, trường hợp doanh nghiệp mua ô tô chở người từ 9 chỗ ngồi trở xuống (không phải doanh nghiệp kinh doanh vận tải, du lịch, khách sạn) có nguyên giá vượt trên 1,6 tỷ đồng thì phần trích khấu hao tương ứng với phần nguyên giá vượt 1,6 tỷ đồng sẽ không được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN. Ngoài ra, khung thời gian trích khấu hao thực tế doanh nghiệp đăng ký với cơ quan thuế quản lý trực tiếp phải nằm trong khoảng tối thiểu và tối đa tại Phụ lục I Thông tư 45/2013/TT-BTC.
Câu hỏi thường gặp
Khi nào doanh nghiệp được phép áp dụng khấu hao nhanh vượt mức đường thẳng?
Doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả kinh tế cao được phép trích khấu hao nhanh nhưng mức trích vào chi phí được trừ tối đa không quá 2 lần mức khấu hao xác định theo phương pháp đường thẳng để đổi mới công nghệ.
Ô tô dưới 9 chỗ giá 2,2 tỷ đồng được trích khấu hao tính thuế tối đa bao nhiêu?
Theo Thông tư 96/2015/TT-BTC, phần trích khấu hao tương ứng với phần nguyên giá vượt trên 1,6 tỷ đồng đối với ô tô chở người từ 9 chỗ trở xuống (không kinh doanh vận tải, du lịch) không được trừ khi tính thuế TNDN.
Đơn vị mới mua tài sản giữa tháng thì bắt đầu tính khấu hao từ ngày nào?
Thông tư 45/2013/TT-BTC quy định nguyên tắc tròn ngày: tài sản tăng hoặc giảm ngày nào trong tháng thì thực hiện trích hoặc thôi trích khấu hao bắt đầu từ đúng ngày đó.
Tài sản cố định đã khấu hao hết nhưng vẫn đang sử dụng thì có tiếp tục trích không?
Không. Khi đã trích đủ nguyên giá mà tài sản vẫn tiếp tục tham gia sản xuất kinh doanh thì doanh nghiệp không được tiếp tục trích khấu hao vào chi phí nữa.
Điều kiện tối thiểu để một tài sản được ghi nhận là tài sản cố định là gì?
Theo Điều 3 Thông tư 45/2013/TT-BTC, tài sản phải đồng thời thỏa mãn chắc chắn thu được lợi ích kinh tế trong tương lai, thời gian sử dụng trên 1 năm và nguyên giá từ 30.000.000 đồng trở lên.
Có được thay đổi phương pháp khấu hao giữa chừng không?
Doanh nghiệp được thay đổi phương pháp trích khấu hao nhưng tối đa mỗi tài sản chỉ được đổi một lần trong suốt quá trình sử dụng và phải thông báo lý do rõ ràng cho cơ quan thuế trực tiếp quản lý.
Căn cứ pháp lý & Nguồn tham khảo
- Thông tư 45/2013/TT-BTC hướng dẫn chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao TSCĐ (Điều 10, Điều 13 và Phụ lục I khung thời gian trích khấu hao)
- Thông tư 96/2015/TT-BTC hướng dẫn về thuế thu nhập doanh nghiệp (Quy định chi phí khấu hao được trừ và trần 1,6 tỷ cho xe dưới 9 chỗ)