Giới thiệu & Mục đích sử dụng
Trong ngành F&B (Nhà hàng & Dịch vụ ăn uống), việc định giá thực đơn (Menu Pricing) và kiểm soát Giá vốn nguyên liệu (Food Cost) là yếu tố sống còn quyết định quán cà phê hay nhà hàng có thể tồn tại và sinh lời hay không. Nhiều chủ quán tính giá vốn cảm tính bằng cách ước lượng sơ sài, bỏ qua chi phí bao bì (ly, nắp, ống hút, túi chữ T) và tỷ lệ hao hụt pha chế 5%–10%, dẫn tới thực trạng quán đông khách nhưng cuối tháng vẫn báo lỗ.
Công cụ hỗ trợ bóc tách từng gam nguyên liệu theo định mức kỹ thuật (BOM), tính toán giá bán đề xuất tại quầy và giá niêm yết trên ứng dụng giao đồ ăn chịu chiết khấu 20%–25%, đồng thời liên kết trực tiếp với chi phí mặt bằng, nhân sự để tìm ra số ly tối thiểu phải bán mỗi ngày nhằm đạt điểm hòa vốn.
Cách dùng từng bước
-
Chọn nghiệp vụ tính toánChọn tab 'Tính Food Cost & Giá bán món' để định giá từng công thức pha chế, hoặc tab 'Điểm hòa vốn toàn quán' để tính bài toán tài chính tổng thể.
-
Nhập định lượng nguyên liệu (BOM)Điền chi tiết đơn giá mua sỉ, quy cách bao bì đóng gói, định lượng sử dụng thực tế cho 1 ly và tỷ lệ hao hụt sơ chế (nếu có).
-
Bổ sung bao bì và hao hụt pha chếNhập chi phí ly nhựa/giấy, nắp cầu, ống hút, đá viên và chọn tỷ lệ hao hụt rơi vãi trong quá trình pha chế (mặc định chuẩn 5%).
-
Nhập tỷ lệ Food Cost mục tiêuChọn tỷ lệ giá vốn mục tiêu (ví dụ 28%–30% cho quán cafe hoặc 32%–35% cho món ăn) để hệ thống tự động suy ra giá bán tại quầy và giá niêm yết trên GrabFood/ShopeeFood.
-
Dự toán định phí và số ly hòa vốnNhập chi phí thuê mặt bằng, lương nhân viên pha chế, điện nước và khấu hao setup máy móc để biết chính xác cần bán bao nhiêu ly mỗi ngày.
Công thức & Phương pháp tính
1. Công thức tính Giá vốn 1 món (Recipe COGS)
Mỗi nguyên liệu $i$ có giá mua sỉ $P_{mua, i}$ cho khối lượng gói $Q_i$, định lượng sử dụng cho 1 khẩu phần là $q_i$, và tỷ lệ hao hụt sơ chế $w_{sơ chế, i}$ (gọt vỏ, lọc xương, bỏ cuống):
Chi phí nguyên liệu i = [q_i / (Q_i × (1 - w_{sơ chế, i}))] × P_{mua, i}
Giá vốn nguyên liệu hoàn chỉnh của món bao gồm tổng chi phí nguyên liệu thô, chi phí bao bì mang đi ($C_{pkg}$) và tỷ lệ hao hụt pha chế/rơi vãi chung $w_{pha chế}$ (chuẩn 5%):
COGS = (Tổng chi phí nguyên liệu + C_pkg) × (1 + w_{pha chế})
2. Định giá bán tại quán và trên Ứng dụng giao hàng
Dựa trên tỷ lệ Food Cost mục tiêu $r_{FC}$ (thường từ 25% đến 32%):
Giá bán tại quán = COGS / r_{FC}
Khi bán qua các ứng dụng như GrabFood, ShopeeFood với mức chiết khấu hoa hồng nền tảng $r_{app}$ (thường 20% đến 25%), để giữ nguyên số tiền lãi gộp thực nhận bằng bán tại quán, giá niêm yết trên App phải được nâng lên theo công thức:
Giá niêm yết trên App = Giá bán tại quán / (1 - r_{app})
3. Điểm hòa vốn quán Cafe / Nhà hàng (Break-Even Point)
Gọi $FC$ là tổng định phí cố định hàng tháng (mặt bằng, lương cứng nhân sự, điện nước wifi, khấu hao máy pha cafe và setup mặt bằng). Lợi nhuận đóng góp bình quân mỗi ly ($CM$) và Tỷ lệ đóng góp ($CM Ratio$):
CM = Giá bán bình quân - Giá vốn bình quân (COGS)
Số ly hòa vốn trong tháng = FC / CM
Số ly hòa vốn mỗi ngày = Số ly hòa vốn tháng / Số ngày mở cửa bán hàng
Doanh thu hòa vốn tháng = FC / (CM / Giá bán bình quân)
Ví dụ minh họa
Ví dụ tính giá vốn 1 ly Cà phê sữa đá pha máy
Một quán cafe xây dựng công thức 1 ly cà phê sữa đá tiêu chuẩn:
- Cà phê hạt mộc (220.000 đ/kg): dùng 20g =
4.400 đ - Sữa đặc Lon 380g (28.000 đ/lon): dùng 38g =
2.800 đ - Sữa tươi thanh trùng (34.000 đ/lít): dùng 30ml =
1.020 đ - Ly nhựa PP, nắp cầu, ống hút phi 8, túi mang về và đá viên:
1.780 đ - Hao hụt pha chế chuẩn:
5%
Tính toán: Tổng chi phí thô = 8.220 đ + 1.780 đ = 10.000 đ. Tính thêm hao hụt 5%: COGS = 10.000 × 1,05 = 10.500 đ/ly.
Với mục tiêu Food Cost 30%: Giá bán tại quán = 10.500 / 0,30 = 35.000 đ/ly (Lãi gộp 24.500 đ/ly). Giá bán trên GrabFood chiết khấu 25% = 35.000 / (1 - 0,25) = 46.667 đ (làm tròn niêm yết 47.000 đ).
Nếu định phí quán là 36.750.000 đ/tháng (mặt bằng 15 triệu, nhân sự 12 triệu, điện nước 4 triệu, khấu hao 5,75 triệu): Số ly hòa vốn tháng = 36.750.000 / 24.500 = 1.500 ly. Mở cửa 30 ngày/tháng thì mỗi ngày quán cần bán tối thiểu 50 ly (tương đương doanh thu 1.750.000 đ/ngày) để hòa vốn.
Lưu ý quan trọng
Kinh nghiệm quản trị định giá F&B:
- Tỷ lệ Food Cost chỉ nên tính cho nguyên liệu trực tiếp cấu thành món và bao bì tiếp xúc trực tiếp đồ ăn/uống. Chi phí nhân công pha chế, tạp vụ và quản lý nên hạch toán vào định phí hoặc chi phí vận hành chung để tránh làm méo mó giá vốn món.
- Nếu công thức có sử dụng trái cây tươi (cam, chanh, đào, dưa hấu), bắt buộc phải đo lường tỷ lệ hao hụt sơ chế (vỏ, hạt, phần dập). Tỷ lệ này thường chiếm từ 20% đến 40% trọng lượng mua về.
- Nếu giá bán bình quân nhỏ hơn hoặc bằng giá vốn (CM ≤ 0), quán đang chịu lỗ trên từng món bán ra, càng bán nhiều càng lỗ nặng và không bao giờ đạt được điểm hòa vốn.
Câu hỏi thường gặp
Tỷ lệ Food Cost chuẩn cho quán cà phê, trà sữa và nhà hàng tại Việt Nam là bao nhiêu?
Trong mô hình quán cà phê và trà sữa, tỷ lệ Food Cost lý tưởng thường nằm trong khoảng 25% đến 32% giá bán. Đối với nhà hàng ăn uống hoặc quán nhậu, tỷ lệ này thường cao hơn, dao động từ 30% đến 38% do chi phí nguyên liệu thịt, hải sản tươi sống chiếm tỷ trọng lớn hơn.
Vì sao công thức tính giá vốn pha chế luôn phải cộng thêm 5%–10% hao hụt?
Trong quá trình vận hành quầy bar thực tế, nguyên liệu luôn bị hao hụt tự nhiên do siro dính đáy ca đong, bột sữa rơi vãi, sữa tươi thừa khi đánh bọt, cà phê chỉnh máy xay đầu ca hoặc làm hỏng làm lại đơn của khách. Nếu không cộng tỷ lệ hao hụt 5%, giá vốn sổ sách sẽ luôn thấp hơn chi phí thực tế xuất kho.
Công thức tính giá bán món trên GrabFood, ShopeeFood khi bị trừ chiết khấu 25% để không mất lãi?
Để giữ nguyên số tiền lãi gộp như bán tại quán, bạn phải lấy Giá tại quán chia cho (1 - 0,25), tức là chia cho 0,75 (tương đương nhân với 1,333). Ví dụ ly trà sữa bán tại quán 30.000 đ thì trên App phải đặt giá 40.000 đ. Nếu chỉ cộng thêm 25% (37.500 đ) thì sau khi bị App thu 25% phí bạn sẽ bị hụt lãi.
Tiền ly nhựa, nắp, ống hút, đá viên nên tính vào Food Cost hay chi phí vận hành?
Tất cả vật tư bao bì tiêu hao đi kèm với từng sản phẩm bán ra (ly, nắp, ống hút, màng ép, quai xách, muỗng nhựa) nên được tính trực tiếp vào COGS của món đó. Điều này giúp phản ánh chính xác chi phí biên tế khi bán thêm 1 ly và đảm bảo giá bán bù đắp được chi phí đóng gói.
Quán cà phê mặt bằng 15 triệu/tháng cần bán bao nhiêu ly mỗi ngày để hòa vốn?
Số ly hòa vốn phụ thuộc vào tổng định phí và tiền lãi trên mỗi ly. Giả sử tổng định phí là 36,75 triệu/tháng (gồm mặt bằng 15 triệu, nhân sự 12 triệu, điện nước 4 triệu, khấu hao 5,75 triệu) và mỗi ly lãi gộp 24.500 đ, quán cần bán: 36.750.000 / 24.500 = 1.500 ly/tháng, tương ứng bình quân 50 ly mỗi ngày.
Thuế hộ kinh doanh quán ăn, quán cà phê năm 2026 tính bao nhiêu phần trăm trên doanh thu?
Theo Thông tư 40/2021/TT-BTC, thuế khoán ngành dịch vụ ăn uống gốc là 4,5% doanh thu (3% GTGT + 1,5% TNCN). Giai đoạn 2025–2026 áp dụng chính sách giảm thuế GTGT (Nghị quyết 204/2025/QH15 & Nghị định 174/2025/NĐ-CP), tỷ lệ thuế GTGT giảm 20% còn 2,4%, đưa tổng thuế hộ kinh doanh F&B về 3,9% trên doanh thu.
Chi phí khấu hao máy pha cà phê và sửa sang mặt bằng ban đầu tính vào điểm hòa vốn như thế nào?
Toàn bộ tiền đầu tư ban đầu (máy pha cafe, bàn ghế, quầy bar, decor biển hiệu) chia đều cho thời gian dự kiến thu hồi vốn hoặc thời hạn hợp đồng thuê (ví dụ 36 tháng). Số tiền khấu hao hàng tháng này được cộng thẳng vào bảng định phí cố định để tính điểm hòa vốn chính xác.
Căn cứ pháp lý & Nguồn tham khảo
- Thông tư số 40/2021/TT-BTC hướng dẫn thuế GTGT, TNCN hộ kinh doanh (Phụ lục I: Tỷ lệ tính thuế đối với hoạt động ăn uống, dịch vụ có gắn với hàng hóa)
- Nghị định 174/2025/NĐ-CP quy định chính sách giảm thuế GTGT (Quy định giảm thuế GTGT đối với dịch vụ ăn uống đến hết năm 2026)