Chuyển tới nội dung chính

Tính mức lọc cầu thận eGFR (CKD-EPI 2021), CrCl & diện tích da BSA

Tính toán đồng thời mức lọc cầu thận ước tính eGFR theo chuẩn KDIGO mới nhất (CKD-EPI 2021 không phân biệt chủng tộc cho người lớn và Bedside Schwartz cho trẻ em), độ thanh thải Cockcroft-Gault chỉnh liều thuốc và diện tích bề mặt cơ thể BSA (Mosteller & Du Bois).

Giới thiệu & Mục đích sử dụng

Chỉ số Creatinine huyết thanh đứng một mình thường không đủ để đánh giá chính xác chức năng lọc máu của thận, bởi cùng một con số Creatinine 100 µmol/L có thể là bình thường ở một thanh niên cao to nhiều cơ bắp nhưng lại là dấu hiệu suy giảm chức năng thận đáng kể ở một cụ bà 75 tuổi nhẹ cân. Do đó, các hiệp hội thận học quốc tế khuyến cáo sử dụng chỉ số mức lọc cầu thận ước tính (eGFR) theo công thức CKD-EPI 2021 chuẩn hóa theo tuổi và giới tính, kết hợp công thức Cockcroft-Gault và diện tích da BSA khi chỉnh liều thuốc chuyên khoa.

Cách dùng từng bước

  1. Nhập tuổi, giới tính và chỉ số nhân trắc cơ thể
    Điền độ tuổi (tự động chuyển sang công thức Bedside Schwartz nếu dưới 18 tuổi), giới tính, chiều cao (cm) và cân nặng (kg).
  2. Nhập kết quả Creatinine máu trên phiếu xét nghiệm
    Chọn đúng đơn vị µmol/L (phổ biến tại bệnh viện Việt Nam) hoặc mg/dL rồi nhập giá trị Creatinine huyết thanh.
  3. Xem eGFR, phân độ KDIGO, CrCl và BSA
    Theo dõi ngay phân độ G1 đến G5 theo khuyến cáo KDIGO cùng độ thanh thải Cockcroft-Gault và diện tích bề mặt cơ thể BSA.

Công thức & Phương pháp tính

1. Công thức CKD-EPI 2021 Creatinine (không phân biệt chủng tộc): Được Hiệp hội Thận học Quốc gia Hoa Kỳ (NKF) và KDIGO khuyến cáo thay thế bản cũ từ cuối năm 2021 để loại bỏ yếu tố chủng tộc, chuẩn hóa cho mọi bệnh nhân trưởng thành từ 18 tuổi trở lên. Công thức sử dụng hệ số κ (0,7 cho nữ; 0,9 cho nam) và lũy thừa α (-0,241 cho nữ; -0,302 cho nam) giúp ước tính eGFR (mL/phút/1,73 m²) chính xác hơn cả ở vùng chức năng thận bình thường lẫn giai đoạn giảm nhẹ. Đối với trẻ em và thanh thiếu niên từ 1 đến 17 tuổi, công cụ tự động áp dụng công thức Bedside Schwartz: eGFR = 0,413 × Chiều cao (cm) / Creatinine (mg/dL).

2. Độ thanh thải Cockcroft-Gault (CrCl) và Diện tích bề mặt cơ thể BSA: Dù CKD-EPI 2021 được dùng để chẩn đoán và phân độ bệnh thận mạn theo 5 giai đoạn KDIGO (G1 ≥ 90, G2 60–89, G3a 45–59, G3b 30–44, G4 15–29, G5 < 15), nhiều tờ hướng dẫn sử dụng thuốc kháng sinh, thuốc chống đông hay hóa chất điều trị vẫn tham chiếu độ thanh thải Creatinine chưa chuẩn hóa BSA tính theo phương trình Cockcroft-Gault kết hợp cân nặng thực tế. Đồng thời công thức Mosteller và Du Bois cung cấp chính xác diện tích bề mặt da (m²) dùng cho tính liều dược lý hoặc truyền dịch chuyên sâu.

CKD-EPI 2021 = 142 × min(Scr/κ,1)^α × max(Scr/κ,1)^(-1,200) × 0,9938^Tuổi × (1,012 nếu nữ); BSA Mosteller = √((Cao cm × Nặng kg)/3600).

Ví dụ minh họa

Ví dụ tính cho nam giới 45 tuổi, cao 168 cm, nặng 65 kg có Creatinine máu 88,4 µmol/L: Trước hết công cụ quy đổi 88,4 µmol/L ÷ 88,4 = 1,00 mg/dL. Áp dụng công thức CKD-EPI 2021 cho nam giới (κ = 0,9), tỷ số Scr/κ = 1,111, tính được eGFR đạt khoảng 94,7 mL/phút/1,73 m², xếp vào mức G1 (chức năng lọc bình thường). Trong khi đó, độ thanh thải Cockcroft-Gault đạt ((140 - 45) × 65) / (72 × 1,0) ≈ 85,8 mL/phút và diện tích da BSA Mosteller đạt √((168 × 65) / 3600) = 1,742 m².

Lưu ý quan trọng

Một giá trị eGFR thấp đơn lẻ trong một lần xét nghiệm (nhất là khi cơ thể đang mất nước, sốt cao, vận động gắng sức trước khi lấy máu hoặc mới ăn nhiều thịt đỏ) chưa đủ để kết luận bệnh thận mạn tính (CKD). Theo hướng dẫn KDIGO, chẩn đoán bệnh thận mạn đòi hỏi bất thường chức năng lọc hoặc tổn thương cấu trúc thận (như Albumin niệu kéo dài) tồn tại liên tục ít nhất trên 3 tháng. Bệnh nhân không tự ý ngưng hoặc tự chỉnh liều thuốc kê đơn dựa trên kết quả ước tính của máy tính.

Câu hỏi thường gặp

Chỉ số eGFR bao nhiêu thì được coi là thận bình thường?

Ở người trưởng thành khỏe mạnh, eGFR bình thường đạt từ 90 mL/phút/1,73 m² trở lên (giai đoạn G1). Ở người lớn tuổi, eGFR từ 60–89 (G2) nếu không có protein/albumin trong nước tiểu thường chỉ cần theo dõi sức khỏe định kỳ.

Điểm khác biệt của CKD-EPI 2021 so với bản CKD-EPI 2009 và MDRD cũ là gì?

CKD-EPI 2021 loại bỏ hoàn toàn hệ số hiệu chỉnh theo chủng tộc và tinh chỉnh lại tham số tuổi, giới tính nhằm đạt độ chính xác cao hơn trên quần thể rộng lớn mà vẫn tương thích với chuẩn xét nghiệm Creatinine IDMS.

Tại sao người tập thể hình nhiều cơ bắp hoặc uống Creatine lại có eGFR thấp hơn thực tế?

Creatinine là sản phẩm giáng hóa từ mô cơ, nên người có khối cơ lớn hoặc ăn nhiều đạm trước xét nghiệm thường có nồng độ Creatinine máu cao tự nhiên làm eGFR ước tính bị thấp giả tạo; trường hợp này bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm Cystatin C để đánh giá chính xác.

Chức năng thận xuống dưới 60 mL/phút/1,73 m² cần lưu ý gì khi dùng thuốc?

Ngưỡng eGFR dưới 60 (từ G3a trở xuống) là mốc quan trọng cảnh báo phải thận trọng với nhóm thuốc giảm đau kháng viêm NSAID, thuốc cản quang và cần bác sĩ điều chỉnh liều nhiều loại kháng sinh, thuốc tiểu đường, tim mạch đào thải qua thận.

Diện tích da BSA dùng để làm gì trong y khoa?

BSA (Body Surface Area, đơn vị m²) giúp chuẩn hóa nhiều thông số sinh lý (như cung lượng tim chỉ số CI, thể tích buồng tim) và tính chính xác liều nhiều thuốc điều trị chuyên khoa thay vì chỉ tính đơn thuần theo cân nặng kg.

Trẻ em dưới 18 tuổi có tính bằng CKD-EPI 2021 được không?

Không. Công thức CKD-EPI 2021 chỉ dành cho người từ 18 tuổi trở lên; đối với trẻ em và thanh thiếu niên từ 1–17 tuổi, công cụ tự động chuyển sang công thức Bedside Schwartz sử dụng chiều cao theo cm.

Căn cứ pháp lý & Nguồn tham khảo

Thông số và quy định cập nhật đến: 2026-11-14