Chuyển tới nội dung chính

Thang điểm đánh giá sớm nguy cơ đột quỵ – tim mạch 10 năm (SCORE2) & sàng lọc tâm lý DASS-21

Công cụ y tế dự phòng tích hợp: (1) Đánh giá phân tầng nguy cơ biến cố tim mạch và đột quỵ não trong 10 năm tới theo mô hình ESC 2021 SCORE2 (High-risk region) và Framingham CVD 2008 cho bệnh nhân đái tháo đường; (2) Bộ câu hỏi trắc nghiệm 21 câu sàng lọc mức độ Trầm cảm, Lo âu và Căng thẳng (DASS-21) chuẩn hóa quốc tế.

Giới thiệu & Mục đích sử dụng

Tại Việt Nam, các bệnh lý tim mạch và đột quỵ não (tai biến mạch máu não) hiện là nguyên nhân gây tử vong và tàn phế hàng đầu, cướp đi sinh mạng của hơn 200.000 người mỗi năm. Điều đáng lo ngại là đột quỵ đang có xu hướng trẻ hóa mạnh mẽ ở đối tượng nhân viên văn phòng và người trẻ tuổi do lối sống tĩnh tại, hút thuốc, căng thẳng mạn tính và tình trạng tăng huyết áp không được kiểm soát.

Sức khỏe tim mạch và sức khỏe tâm thần có mối quan hệ tương hỗ mật thiết: Những áp lực tâm lý kéo dài (căng thẳng công việc, rối loạn lo âu, trầm cảm) kích hoạt hệ thần kinh giao cảm liên tục, làm tăng tiết cortisol và catecholamine, dẫn đến co mạch, tăng nhịp tim, xơ vữa động mạch và làm tăng gấp 2 đến 3 lần nguy cơ nhồi máu cơ tim cũng như đột quỵ cấp.

Công cụ này cung cấp giải pháp sàng lọc kép toàn diện: Vừa giúp bạn định vị chính xác tỷ lệ phần trăm nguy cơ biến cố tim mạch trong vòng 10 năm tới theo hướng dẫn của Hội Tim Mạch Học Việt Nam (VNHA) và Hội Tim Mạch Châu Âu (ESC SCORE2), vừa tự đánh giá khách quan trạng thái tâm lý qua thang đo DASS-21 chuẩn mực để có biện pháp can thiệp lối sống kịp thời trước khi quá muộn.

Cách dùng từng bước

  1. Chọn phân hệ sàng lọc cần kiểm tra
    Lựa chọn tab 'Đánh Giá Nguy Cơ Tim Mạch & Đột Quỵ (SCORE2)' hoặc tab 'Sàng Lọc Tâm Lý & Căng Thẳng (DASS-21)'.
  2. Khai báo các chỉ số lâm sàng tim mạch
    Điền độ tuổi, giới tính sinh học, thói quen hút thuốc lá, huyết áp tâm thu (số đo trên của máy đo huyết áp), tiền sử bệnh đái tháo đường và mỡ máu.
  3. Trả lời trung thực 21 câu hỏi tâm lý
    Nếu thực hiện bài test DASS-21, bấm chọn mức độ từ 0 (không đúng) đến 3 (hoàn toàn đúng) tương ứng với cảm xúc của bạn trong suốt 1 tuần qua.
  4. Đọc kết quả phân tầng và hướng dẫn y tế
    Hệ thống hiển thị tỷ lệ % nguy cơ tim mạch 10 năm (Thấp, Trung bình, Cao, Rất cao), bóc tách điểm 3 trục Trầm cảm - Lo âu - Căng thẳng và hướng dẫn cấp cứu F.A.S.T.

Công thức & Phương pháp tính

1. Thang nguy cơ tim mạch SCORE2 (Systematic Coronary Risk Evaluation 2):

Được phát triển bởi Hội Tim Mạch Châu Âu (ESC) và áp dụng phù hợp cho nhóm quốc gia có nguy cơ tim mạch trung bình - cao như Việt Nam. Thuật toán ước tính xác suất xảy ra biến cố tim mạch gây tử vong hoặc không tử vong (nhồi máu cơ tim, đột quỵ não) trong 10 năm dựa trên hàm log-odds kết hợp các biến số: Tuổi, Giới tính, Trạng thái hút thuốc lá, Huyết áp tâm thu (SBP) và Tỷ lệ Cholesterol toàn phần / HDL. Ngưỡng phân tầng gồm: Nguy cơ Thấp (< 2,5%), Trung bình (2,5% – < 7,5%), Cao (7,5% – < 15%) và Rất cao (≥ 15%).

2. Thang đo tâm lý DASS-21 (Depression, Anxiety, Stress Scales):

Được xây dựng bởi Lovibond & Lovibond (1995) và được Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) chuẩn hóa tại Việt Nam. Thang gồm 21 câu hỏi chia đều cho 3 trục (mỗi trục 7 câu):

  • Trầm cảm (D): Đánh giá trạng thái bi quan, mất hứng thú, hạ thấp giá trị bản thân (câu 3, 5, 10, 13, 16, 17, 21).
  • Lo âu (A): Đánh giá phản ứng cơ thể, sợ hãi, kích thích thần kinh tự chủ (câu 2, 4, 7, 9, 15, 19, 20).
  • Căng thẳng (S): Đánh giá mức độ khó thư giãn, dễ cáu gắt, quá tải thần kinh (câu 1, 6, 8, 11, 12, 14, 18).

Điểm thô của mỗi trục được nhân hệ số 2 để đối chiếu với bảng phân loại 5 mức độ nghiêm ngặt: Bình thường, Nhẹ, Vừa, Nặng và Rất nặng.

Mô hình ESC 2021 SCORE2 (vùng nguy cơ cao Việt Nam) tính rủi ro 10 năm cho người 40-69 tuổi; Framingham General CVD 2008 cho trường hợp đái tháo đường. Thang DASS-21 tính điểm 3 trục độc lập nhân đôi quy đổi chuẩn DASS-42.

Ví dụ minh họa

Ví dụ điển hình:

Một người nam 60 tuổi, có thói quen hút 1 bao thuốc lá/ngày, huyết áp đo tại nhà dao động 155/95 mmHg, mắc đái tháo đường tuýp 2, chỉ số Cholesterol toàn phần là 6,2 mmol/L. Khi nhập vào công cụ, xác suất biến cố tim mạch 10 năm của người này đạt tới 21,8% (Phân tầng: Nguy cơ Rất cao), trong đó nguy cơ đột quỵ não chiếm khoảng 8,7%. Bác sĩ khuyến cáo người này cần dùng thuốc hạ áp, statin hạ mỡ máu và cai thuốc lá ngay lập tức.

Về tâm lý, một sinh viên sau kỳ thi trả lời bài DASS-21 có tổng điểm Trầm cảm = 6 (Bình thường), Lo âu = 8 (Lo âu nhẹ) và Căng thẳng = 22 (Căng thẳng vừa). Lời khuyên là cần điều chỉnh chế độ ngủ đủ giấc và tập thể dục thể thao ngoài trời để giải tỏa stress học đường.

Lưu ý quan trọng

Miễn trừ trách nhiệm y khoa: Kết quả từ công cụ không thay thế quy trình thăm khám lâm sàng, siêu âm tim, chụp cộng hưởng từ sọ não (MRI) hay chỉ định điều trị của thầy thuốc. Người dùng tuyệt đối không tự ý mua thuốc điều trị hạ áp, thuốc chống đông hay thuốc hướng thần khi chưa có đơn của bác sĩ chuyên khoa.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao huyết áp cao lại là thủ phạm chính gây ra đột quỵ não?

Huyết áp tâm thu tăng cao liên tục tạo áp lực cơ học bào mòn và làm tổn thương lớp nội mạc động mạch não, dẫn đến hai tai biến nguy hiểm: Hình thành cục máu đông gây tắc mạch (nhồi máu não) hoặc làm vỡ thành mạch bị phình giãn (xuất huyết não).

Quy tắc cấp cứu đột quỵ F.A.S.T có ý nghĩa như thế nào?

F.A.S.T là 4 chữ cái ghi nhớ dấu hiệu cấp cứu: F (Méo mặt khi cười), A (Yếu hoặc liệt một bên tay chân), S (Nói khó, nói ngọng) và T (Thời gian vàng 3 - 4,5 giờ để đến bệnh viện tiêu sợi huyết cứu sống tế bào não).

Thang đo DASS-21 có phải là bài chẩn đoán bệnh trầm cảm không?

Không. DASS-21 là bảng kiểm sàng lọc mức độ cảm xúc trong 1 tuần gần nhất để phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo. Chẩn đoán xác định bệnh trầm cảm hoặc rối loạn lo âu đòi hỏi bác sĩ tâm thần thăm khám trực tiếp theo tiêu chuẩn ICD-11 hoặc DSM-5.

Căng thẳng kéo dài làm tăng huyết áp và nguy cơ đột quỵ ra sao?

Khi stress mạn tính, tuyến thượng thận tiết liên tục hormone cortisol và adrenaline. Các hormone này làm tăng nhịp tim, co thắt động mạch, thúc đẩy phản ứng viêm toàn thân và tạo điều kiện cho các mảng xơ vữa nứt vỡ hình thành huyết khối.

Bao lâu một người trưởng thành nên làm kiểm tra nguy cơ tim mạch một lần?

Người từ 40 tuổi trở lên hoặc người có yếu tố nguy cơ (thừa cân, hút thuốc, tiền sử gia đình) nên tầm soát nguy cơ tim mạch và xét nghiệm bộ mỡ máu định kỳ ít nhất mỗi năm 1 lần. Người có bệnh nền tăng huyết áp cần đo huyết áp hàng ngày tại nhà.

Tôi có thể tìm kiếm sự hỗ trợ tâm lý khẩn cấp ở đâu tại Việt Nam?

Bạn có thể gọi đến Tổng đài Tư vấn Sức khỏe Tâm thần của Viện Sức khỏe Tâm thần - Bệnh viện Bạch Mai qua số 1900 636 507, hoặc đường dây nóng Bộ Y tế 1900 9095 để được bác sĩ chuyên khoa tư vấn kịp thời và bảo mật.

Căn cứ pháp lý & Nguồn tham khảo

Thông số và quy định cập nhật đến: 2026-11-14