Chuyển tới nội dung chính

Trung bình, trung vị, độ lệch chuẩn

Tính toán trọn bộ các tham số thống kê mô tả: Mean, Median, Mode, Phương sai, Độ lệch chuẩn, Khoảng biến thiên và Tứ phân vị.

Máy tính & toán học Cập nhật 2026-11-14

Giới thiệu & Mục đích sử dụng

Công cụ thống kê mô tả giúp các nhà nghiên cứu dữ liệu, sinh viên kinh tế và chuyên viên phân tích thị trường tính toán nhanh chóng toàn bộ các tham số đặc trưng của một mẫu quan sát: thước đo xu hướng tập trung (Trung bình, Trung vị, Mode) và thước đo mức độ phân tán (Độ lệch chuẩn, Phương sai, Khoảng tứ phân vị IQR).

Cách dùng từng bước

  1. Nhập dãy số liệu mẫu quan sát
    Điền dãy số thực nghiệm, phân tách bằng dấu phẩy hoặc khoảng trắng (ví dụ: 2, 4, 4, 4, 5, 5, 7, 9).
  2. Hệ thống tự động sắp xếp và tính toán
    Hệ thống sắp thứ tự tăng dần và áp dụng các công thức thống kê toán học.
  3. Xem bảng tổng hợp các chỉ số
    Đọc đầy đủ các chỉ số thống kê trung bình, độ phân tán và tứ phân vị.

Công thức & Phương pháp tính

Các công thức thống kê mô tả chuẩn:

  • Số trung bình (Mean): x̄ = (Σx) ÷ N
  • Trung vị (Median): Giá trị nằm chính giữa dãy số sau khi đã sắp xếp thứ tự.
  • Yếu vị (Mode): Giá trị xuất hiện nhiều lần nhất trong tập dữ liệu.
  • Phương sai mẫu (Sample Variance): s² = Σ(x - x̄)² ÷ (N - 1)
  • Độ lệch chuẩn (Sample Std Dev): s = √(s²)
  • Khoảng biến thiên: Range = Max - Min ; Khoảng tứ phân vị: IQR = Q3 - Q1

Ví dụ minh họa: Cho mẫu số liệu [2, 4, 4, 4, 5, 5, 7, 9] (N=8):

Tổng = 40 -> Trung bình x̄ = 40/8 = 5,0.
Trung vị: N chẵn, trung bình của phần tử thứ 4 và 5 là (4 + 5)/2 = 4,5.
Yếu vị Mode = 4 (xuất hiện 3 lần).
Phương sai mẫu s² = 4,5714 -> Độ lệch chuẩn s = 2,1381.
Min = 2, Max = 9, Range = 7.

Ví dụ minh họa

  • Phân tích điểm thi: Mẫu điểm [6, 7, 8, 8, 9, 10] -> Điểm trung bình 8,0, trung vị 8,0, độ lệch chuẩn 1,41.
  • Thu nhập bình quân: Trung vị phản ánh thu nhập thực tế tốt hơn trung bình khi có người thu nhập siêu cao kéo lệch số liệu.

Lưu ý quan trọng

Công cụ áp dụng công thức phương sai mẫu với mẫu số (N - 1) (hiệu chỉnh Bessel) để ước lượng không chệch cho phương sai tổng thể.

Câu hỏi thường gặp

Khi nào nên dùng số Trung vị thay cho số Trung bình?

Khi tập dữ liệu có các giá trị ngoại lai cực đoan (quá lớn hoặc quá nhỏ) như thống kê thu nhập hoặc giá nhà đất, số Trung vị phản ánh trung thực mức phổ biến hơn vì không bị kéo lệch bởi các con số ngoại lệ.

Độ lệch chuẩn nói lên điều gì về dữ liệu?

Độ lệch chuẩn đo lường mức độ phân tán của các quan sát xung quanh giá trị trung bình. Độ lệch chuẩn càng nhỏ chứng tỏ dữ liệu càng đồng đều và ổn định.

Một tập dữ liệu có thể có nhiều Mode không?

Có. Nếu có từ hai giá trị trở lên cùng xuất hiện với tần số lớn nhất bằng nhau, tập dữ liệu được gọi là đa mốt (bimodal hoặc multimodal).

Tứ phân vị IQR dùng để làm gì?

Khoảng tứ phân vị IQR = Q3 - Q1 đo độ biến thiên của 50% số liệu ở giữa, thường được dùng để vẽ biểu đồ hộp (Boxplot) và phát hiện các điểm ngoại lai (Outliers).

Tôi có thể in bảng kết quả thống kê mô tả không?

Có. Nút 'In kết quả' giúp xuất trang in bảng phân tích số liệu phục vụ báo cáo bài tập nghiên cứu.

Công cụ có nhận dữ liệu từ Excel dán sang không?

Rất tốt. Bạn chỉ cần copy cột số liệu từ Excel và dán thẳng vào ô nhập liệu, hệ thống tự động nhận diện và tính toán.

Căn cứ pháp lý & Nguồn tham khảo

Thông số và quy định cập nhật đến: 2026-11-14