Chuyển tới nội dung chính

Phương trình bậc 3

Giải phương trình bậc 3 (ax³ + bx² + cx + d = 0) tìm đầy đủ nghiệm thực, nghiệm phức và tọa độ điểm uốn đồ thị.

Máy tính & toán học Cập nhật 2026-11-14

Giới thiệu & Mục đích sử dụng

Công cụ giải phương trình bậc 3 áp dụng các thuật toán giải tích kinh điển như phương pháp Cardano và công thức lượng giác Viète để tìm ra toàn bộ các nghiệm thực và phức của phương trình dạng ax³ + bx² + cx + d = 0, đồng thời xác định tọa độ điểm uốn đồ thị hàm số.

Việc tìm ra công thức nghiệm tổng quát cho phương trình bậc ba vào thế kỷ 16 là một trong những bước ngoặt vĩ đại nhất của lịch sử toán học thời kỳ Phục Hưng, mở đường cho sự ra đời của tập số phức hiện đại.

Cách dùng từng bước

  1. Nhập các hệ số a, b, c, d
    Điền 4 hệ số số thực của phương trình (hệ số a phải khác 0).
  2. Hệ thống chuẩn hóa về dạng Cardano
    Hệ thống triệt tiêu số hạng bậc hai qua phép đổi biến y = x + b/(3a).
  3. Xem toàn bộ các nghiệm
    Nhận danh sách các nghiệm thực và tọa độ điểm uốn trên đồ thị.

Công thức & Phương pháp tính

Phương pháp giải phương trình bậc 3 tổng quát:

  • Đổi biến x = y - b/(3a) để đưa về dạng chính tắc: y³ + py + q = 0
  • Biệt thức: Δ = (q/2)² + (p/3)³
  • Nếu Δ < 0: Phương trình có 3 nghiệm thực phân biệt (giải bằng lượng giác Viète).
  • Nếu Δ = 0: Có nghiệm bội (ít nhất 2 nghiệm trùng nhau).
  • Nếu Δ > 0: Có 1 nghiệm thực duy nhất và 2 nghiệm phức liên hợp (giải bằng công thức căn thức Cardano).

Ví dụ minh họa: Giải x³ - 6x² + 11x - 6 = 0 (a=1, b=-6, c=11, d=-6):

Phương trình có đúng 3 nghiệm thực nguyên: x₁ = 1 ; x₂ = 2 ; x₃ = 3.
Tọa độ điểm uốn: U(2 ; 0).

Ví dụ minh họa

  • Nghiệm bội ba: x³ - 3x² + 3x - 1 = 0 -> Nghiệm bội ba x = 1.
  • Một nghiệm thực duy nhất: x³ - 1 = 0 -> x = 1 (và 2 nghiệm phức liên hợp).

Lưu ý quan trọng

Đồ thị hàm số bậc ba luôn có tâm đối xứng chính là điểm uốn U(-b/3a ; y(U)).

Phương trình bậc ba xuất hiện trong nhiều bài toán thực tế như tính toán điểm giao cắt đường cong động lực học, cân bằng nhiệt động học chất khí Van der Waals và thiết kế đồ họa đường cong Bezier trong máy tính.

Câu hỏi thường gặp

Phương trình bậc ba có tối đa bao nhiêu nghiệm thực?

Phương trình bậc ba với hệ số thực luôn có ít nhất 1 nghiệm thực và tối đa là 3 nghiệm thực.

Công thức Cardano là gì?

Công thức Cardano là thuật toán đại số do nhà toán học Gerolamo Cardano công bố vào thế kỷ 16, cho phép biểu diễn nghiệm phương trình bậc ba thông qua các phép toán căn bậc hai và căn bậc ba.

Điểm uốn của đồ thị hàm số bậc 3 là gì?

Điểm uốn là điểm mà đồ thị chuyển từ trạng thái lồi sang lõm (hoặc ngược lại), có hoành độ thỏa mãn đạo hàm cấp hai y'' = 0 (tại x = -b/3a).

Công cụ này có giải được khi hệ số a = 0 không?

Khi bạn nhập a = 0, công cụ tự động chuyển sang bộ giải phương trình bậc hai bx² + cx + d = 0.

Tôi có thể sao chép kết quả nghiệm không?

Có. Nút 'Sao chép link' lưu lại toàn bộ hệ số và kết quả để bạn chia sẻ nhanh chóng.

Có hỗ trợ nghiệm dưới dạng căn thức chính xác không?

Công cụ hiển thị nghiệm số thập phân với độ chính xác cao đến 4 chữ số thập phân, phục vụ tốt cho học tập và kỹ thuật.

Căn cứ pháp lý & Nguồn tham khảo

Thông số và quy định cập nhật đến: 2026-11-14