Trả lời:
Kháng thuốc trong điều trị ung thư là tình trạng tế bào ung thư không còn đáp ứng với loại thuốc vốn có khả năng tiêu diệt hoặc ức chế chúng. Khi tế bào ung thư kháng thuốc, khối u có thể tiếp tục phát triển, lan rộng dù người bệnh vẫn tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ.
Kháng thuốc có thể tồn tại trước khi bắt đầu điều trị (kháng thuốc tự nhiên) hoặc xuất hiện trong quá trình sử dụng thuốc (kháng thuốc mắc phải), làm giảm hoặc mất tác dụng của các phác đồ đang sử dụng. Một số nguyên nhân gây ra tình trạng này gồm:
Đột biến gene
Các thay đổi về DNA có thể làm biến đổi những protein, enzyme hoặc thụ thể của khối u khiến thuốc không còn nhận diện hoặc ức chế tế bào ung thư hiệu quả như ban đầu.
Một số đột biến còn giúp tế bào ung thư tăng khả năng sửa chữa tổn thương DNA hoặc làm gián đoạn quá trình chết tế bào. Nhờ đó, tế bào ung thư vẫn có thể tồn tại và tiếp tục phát triển dù đang được điều trị.

Môi trường khối u và tính chất không đồng nhất
Trong cùng một khối u có thể tồn tại nhiều nhóm tế bào ung thư với đặc điểm di truyền, mức độ đáp ứng thuốc khác nhau. Trong quá trình điều trị, các tế bào nhạy cảm với thuốc bị tiêu diệt, trong khi những tế bào kháng thuốc vẫn tiếp tục tồn tại và phát triển.
Môi trường vi mô của khối u như tình trạng thiếu oxy hoặc thay đổi dinh dưỡng có thể giúp tế bào ung thư thích nghi với thuốc điều trị, thúc đẩy tình trạng kháng thuốc.
Tương tác thuốc
Nhiều người bệnh có thể phải dùng nhiều thuốc cùng lúc. Tương tác giữa các loại thuốc này có thể xung đột, tăng hoặc giảm hiệu quả của từng loại. Nhưng cũng có trường hợp tương tác giữa các loại thuốc tăng nguy cơ kháng thuốc của tế bào.
Sự thích nghi của tế bào ung thư
Tế bào ung thư có khả năng thay đổi đặc tính sinh học để giảm độ nhạy với thuốc điều trị. Một số tế bào có thể chuyển sang trạng thái phát triển chậm hoặc chuyển trạng thái "ngủ đông". Những thay đổi này giúp chúng tránh được tác động của thuốc, tiếp tục phát triển trong quá trình điều trị.
Nếu bố bạn được xác định ung thư đã kháng thuốc, bác sĩ sẽ đánh giá lại toàn diện tình trạng bệnh, bao gồm kích thước khối u, mức độ lan rộng, các tổn thương mới xuất hiện, thể trạng và khả năng đáp ứng với những phương pháp điều trị trước đó. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định sinh thiết lại hoặc xét nghiệm sinh học phân tử để tìm kiếm những biến đổi gene mới xuất hiện trong tế bào ung thư, từ đó quyết định hướng điều trị tiếp theo.
Tùy từng loại ung thư, bác sĩ có thể cân nhắc chuyển sang một loại thuốc khác, thay đổi phác đồ hóa trị, sử dụng thuốc điều trị đích thế hệ mới nếu có đột biến phù hợp, hoặc chuyển sang liệu pháp miễn dịch, xạ trị... khi có chỉ định. Một số trường hợp có thể kết hợp nhiều phương pháp nhằm kiểm soát bệnh tốt hơn.
TS.BS Vũ Hữu Khiêm
Trưởng khoa Ung bướu
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội