Chuyển tới nội dung chính
Khoa học & Công nghệ · Điểm tin đa nguồn

Vì sao bệnh ung thư lại có nghĩa là "con cua"?

(Dân trí) - Từ "cancer" trong tiếng Anh, dùng để chỉ bệnh ung thư, vốn có nghĩa là "con cua" trong tiếng Latin. Tên gọi kỳ lạ này bắt nguồn từ những quan sát của các thầy thuốc Hy Lạp cách đây hơn 2.000 năm.

Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí 2 ngày trước Đọc bài gốc tại Dân Trí ↗

Khi khối u khiến thầy thuốc liên tưởng đến con cua

Ung thư là một trong những căn bệnh được nghiên cứu nhiều nhất trong y học hiện đại. Tuy nhiên, tên gọi quốc tế của căn bệnh này lại có nguồn gốc từ một loài động vật rất quen thuộc: con cua.

Theo Hiệp hội Ung thư Mỹ (American Cancer Society), nguồn gốc của thuật ngữ cancer có thể được truy ngược về thời Hy Lạp cổ đại, đặc biệt là các ghi chép y học gắn với Hippocrates, người thường được gọi là cha đẻ của nền y học phương Tây.

Hippocrates, thầy thuốc Hy Lạp cổ đại, được ghi nhận có vai trò quan trọng trong lịch sử hình thành tên gọi bệnh ung thư.

Vì sao bệnh ung thư lại có nghĩa là con cua? - 1
Trong tiếng Hy Lạp cổ, karkinos có nghĩa là con cua (Ảnh: Getty).

Hippocrates sống vào khoảng năm 460-370TCN. Trong các tài liệu thuộc trường phái y học của ông, những thuật ngữ như karkinos và karkinoma được sử dụng để mô tả một số dạng khối u.

Trong tiếng Hy Lạp cổ, karkinos có nghĩa là con cua.

Vì sao các thầy thuốc lại lựa chọn hình ảnh này để gọi tên một căn bệnh?

Câu trả lời nằm ở hình dạng của một số khối u mà họ quan sát được.

Khi nhìn vào những khối u phát triển gần bề mặt cơ thể, đặc biệt là một số khối u ở vú, các thầy thuốc nhận thấy phần trung tâm tương đối tròn, trong khi những mạch máu nổi rõ xung quanh tỏa ra nhiều hướng.

Hình ảnh đó khiến họ liên tưởng đến thân một con cua cùng những chiếc chân xòe rộng.

Cancer không chỉ bắt nguồn từ hình ảnh con cua với những chiếc chân xòe quanh khối u, mà còn phản ánh cách con người cổ đại hình dung một căn bệnh bám chặt, dai dẳng và khó loại bỏ.

Theo Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ (NLM), chính những mạch máu kéo dài, nổi rõ quanh một số khối u ở vú đã góp phần tạo nên cách so sánh này.

Tuy nhiên, đây chỉ là cách liên tưởng dựa trên hình thái quan sát được bằng mắt thường, trong bối cảnh y học chưa có kính hiển vi, kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hay hiểu biết về tế bào ung thư.

Trên thực tế, không phải mọi khối u ung thư đều có hình dạng giống con cua.

Vì sao bệnh ung thư lại có nghĩa là con cua? - 2
Hippocrates, thầy thuốc Hy Lạp cổ đại, được ghi nhận có vai trò quan trọng trong lịch sử hình thành tên gọi bệnh ung thư (Ảnh: Getty).

Từ tiếng Hy Lạp đến thuật ngữ y học toàn cầu

Tên gọi bắt nguồn từ Hy Lạp cổ đại tiếp tục được sử dụng qua nhiều thế kỷ.

Theo Hiệp hội Ung thư Mỹ, khoảng thế kỷ I, thầy thuốc La Mã Aulus Cornelius Celsus đã chuyển thuật ngữ Hy Lạp sang tiếng Latin thành cancer, cũng mang nghĩa là con cua.

Từ đây, cancer dần trở thành thuật ngữ phổ biến trong y học phương Tây và được sử dụng trong tiếng Anh hiện đại.

Một nhân vật quan trọng khác là Galen, thầy thuốc Hy Lạp sống khoảng năm 130-200. Ông sử dụng từ onkos, có nghĩa là khối sưng, để mô tả các khối u.

Chính từ onkos đã hình thành thuật ngữ oncology, tức ung thư học, và oncologist, chỉ bác sĩ chuyên khoa ung thư.

Như vậy, ngay trong tên gọi của ngành ung thư học hiện đại vẫn tồn tại dấu ấn ngôn ngữ của những thầy thuốc sống cách đây gần 2.000 năm.

Vì sao bệnh ung thư lại có nghĩa là con cua? - 3
Mô phỏng hình dáng của tế bào ung thư (Ảnh: Getty).

Theo Cancer Research UK, những cách gọi bệnh trong lịch sử không chỉ phản ánh hiểu biết y học mà còn ảnh hưởng đến cách xã hội nhìn nhận người mắc bệnh.

Trong một bài phân tích công bố năm 2022, tiến sĩ Alanna Skuse, nhà nghiên cứu lịch sử văn học và y học tại Đại học Reading (Anh), cho biết hình ảnh con cua từng gợi liên tưởng đến một thứ bám chặt vào cơ thể con người.

Đến thế kỷ XVII, bệnh ung thư thậm chí còn được ví với chó sói, một loài vật được hình dung như đang ăn mòn cơ thể người bệnh.

Những hình ảnh này góp phần hình thành cách mô tả ung thư như một kẻ thù cần chiến đấu hoặc đánh bại.

Trong khi đó, y học hiện đại đã có những bước tiến vượt xa hiểu biết của các thầy thuốc cổ đại.

Ngày nay, ung thư được xác định là nhóm bệnh liên quan đến những biến đổi trong tế bào, khiến chúng phát triển mất kiểm soát, có thể xâm lấn các mô xung quanh và di căn đến những cơ quan khác.

Sự phát triển của kính hiển vi, sinh học phân tử, di truyền học cùng các phương pháp chẩn đoán và điều trị đã làm thay đổi căn bản cách con người hiểu về căn bệnh này.

Nguồn xuất bản gốc: Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Khoa học & Công nghệ

Xem tất cả →