Chuyển tới nội dung chính
Khoa học & Công nghệ · Điểm tin đa nguồn

Máy tính lượng tử quang tử thách thức siêu máy tính

Máy lấy mẫu lượng tử Paderborn (PaQS) do nhóm nhà khoa học Đức chế tạo, sử dụng hạt ánh sáng (particles of light) để thực hiện phép tính phức tạp.

Được chế tạo bởi nhóm nhà khoa học Đại học Paderborn ở Bắc Rhine-Westphalia (Đức), dự án do GS.TS Christine Silberhorn tại Viện Hệ thống lượng tử quang tử (PhoQS) dẫn đầu, công bố trên tạp chí khoa học PRX Quantum. PaQS là loại máy tính lượng tử dựa trên các hạt ánh sáng để thực hiện các phép tính phức tạp vốn có thể khiến siêu máy tính mất hàng nghìn năm mới tìm được lời giải.

PaQS được phát triển như một phần của sáng kiến nghiên cứu PhoQuant, hợp tác với Viện Fraunhofer về Quang học Ứng dụng và Kỹ thuật Chính xác (IOF), Swabian Instruments và Menlo Systems. Dự án quy tụ loạt chuyên gia về quang tử tích hợp, khoa học máy tính và quang học lượng tử lý thuyết. Họ cùng nhau chế tạo thiết bị quang học, kết nối các bộ phận khác nhau và phát triển phương pháp riêng để phân tích kết quả.

"Kết quả cho thấy, việc phát triển máy tính lượng tử có tính ứng dụng thực tế đòi hỏi nhiều yếu tố hơn thay vì chỉ mở rộng quy mô hệ thống", TS Michael Stefszky, thành viên nhóm nghiên cứu, nói với Interesting Engineering.

Máy tính lượng tử quang tử Đức giải quyết vấn đề nghìn năm
Hệ thống thử nghiệm lượng tử quang tử của Đại học Paderborn, Đức. Ảnh: Đại học Paderborn

Thông thường, các máy tính xử lý thông tin bằng bit - đơn vị dữ liệu nhỏ nhất được biểu diễn bằng 0 hoặc 1. Máy tính lượng tử sử dụng nguyên lý của cơ học lượng tử để xử lý và lưu trữ thông tin. Khác với máy tính truyền thống dùng bit nhị phân (0 hoặc 1), máy tính lượng tử sử dụng qubit - đơn vị thông tin đồng thời tồn tại ở cả trạng thái 0 và 1. Nhờ vậy, hệ thống có thể thực hiện cùng lúc nhiều phép tính và giải quyết những bài toán phức tạp mà máy tính cổ điển cần nhiều năm xử lý.

Trong khi đó, PaQS tiến thêm một bước khi dựa vào photon để thực hiện các phép tính. Photon là các hạt không có khối lượng và chỉ có thể di chuyển trong chân không với tốc độ ánh sáng. Photon thuộc nhóm hạt boson, vốn đóng vai trò truyền tải các tương tác cơ bản trong tự nhiên. PaQS thuộc loại máy tính lượng tử Gaussian Boson Sampler (bộ lấy mẫu boson Gaussian), trong đó hệ thống đưa photon đi qua mạng lưới quang học phức tạp để xử lý và lấy mẫu các mẫu phân bố ánh sáng.

Theo QuEra Computing, Gaussian Boson Sampler (GBS) là mô hình tính toán lượng tử quang học chuyên dụng, dùng các trạng thái ánh sáng bị nén (squeezed states) đưa qua mạch giao thoa kế quang học tuyến tính để lấy mẫu phân bố xác suất đầu ra của photon. Thiết bị này không phải máy tính lượng tử đa năng, mà được thiết kế nhằm chứng minh ưu thế lượng tử cho các bài toán lấy mẫu khó giải trên máy tính cổ điển.

Với siêu máy tính hiện có, việc mô phỏng kết quả phức tạp thường lên tới hàng nghìn năm. PaQS có thể phân tích các mẫu hạt ánh sáng nhằm tìm hiểu cách những đặc tính lượng tử khác nhau ảnh hưởng đến hiệu suất hệ thống. Máy cũng có thể lập trình cho nhiều thí nghiệm thay vì chỉ thực hiện một tác vụ cố định, qua đó giúp nhà nghiên cứu điều chỉnh hệ thống để thử nghiệm nhiều phương pháp xử lý ánh sáng khác nhau.

"Công trình nghiên cứu mới vượt xa việc chỉ chứng minh khả năng xây dựng một hệ thống lượng tử quy mô lớn", Stefszky nói.

Cũng theo đại diện này, dự án đặt mục tiêu tìm hiểu những đặc tính nào của ánh sáng là then chốt để cải thiện hiệu suất của máy tính lượng tử, chẳng hạn cách hạt ánh sáng hoạt động, cách kiểm soát đặc tính của chúng và cách chúng có thể được liên kết thông qua sự vướng víu lượng tử - trạng thái liên kết chặt chẽ giữa các hạt trong cơ học lượng tử, nơi trạng thái của hạt này tức thì ảnh hưởng đến hạt kia dù cách xa nhau.

"Hiểu rõ cách các thuộc tính như nén ánh sáng, thống kê photon và sự vướng víu lượng tử ảnh hưởng đến hiệu suất tính toán là điều cần thiết cho sự phát triển của thế hệ công nghệ lượng tử tiếp theo", Stefszky cho biết thêm.

Nhóm nghiên cứu cho biết đang cải tiến PaQS hướng đến xử lý những phép tính phức tạp hơn cũng như khám phá nhiều ứng dụng khác. Trong tương lai, máy tính lượng tử quang tử được đánh giá có thể hữu ích trong hóa học, năng lượng và truyền thông an toàn.

  • AI giúp 'giải đáp câu hỏi lớn của điện toán lượng tử'
  • Máy tính lượng tử 'sẽ có thể phá mã hóa ngân hàng trong ba ngày'
  • Việt Nam 'cần chuẩn bị ngay' cho nguy cơ bảo mật lượng tử
  • Máy tính lượng tử chính xác nhất thế giới lập kỷ lục mới
  • AI giúp 'giải đáp câu hỏi lớn của điện toán lượng tử'
  • Máy tính lượng tử 'sẽ có thể phá mã hóa ngân hàng trong ba ngày'
  • Việt Nam 'cần chuẩn bị ngay' cho nguy cơ bảo mật lượng tử
  • Máy tính lượng tử chính xác nhất thế giới lập kỷ lục mới
Nguồn xuất bản gốc: VnExpress (vnexpress.net) N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Khoa học & Công nghệ

Xem tất cả →