Chuyển tới nội dung chính
Giáo dục · Điểm tin đa nguồn

TS Lê Bá Khánh Trình: Trường chuyên không chỉ chọn học sinh giỏi nhiều môn

(Dân trí) - Theo TS Lê Bá Khánh Trình, trường chuyên không chỉ để tuyển học sinh có điểm số cao ở nhiều môn học, mà phải nhận diện được những tố chất nổi trội, tạo môi trường để các em phát triển năng lực.

Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí 11/11/2026 Đọc bài gốc tại Dân Trí ↗

Bộ GD&ĐT vừa công bố dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trường THPT chuyên, trong đó đề xuất thay đổi mô hình tổ chức lớp học và phương thức tuyển sinh.

Thay vì tuyển sinh theo từng môn chuyên như hiện nay, dự thảo đề xuất tổ chức trường chuyên thành 3 khối: Khoa học tự nhiên (toán, lí, hóa, sinh, tin học); Khoa học xã hội (văn, sử, địa) và Ngoại ngữ.

Đề xuất này đang đặt ra nhiều vấn đề về mục tiêu tuyển sinh, cách thức phát hiện học sinh có năng khiếu cũng như thời gian đào tạo chuyên sâu ở bậc THPT.

Trao đổi về vấn đề này, TS Lê Bá Khánh Trình, người được mệnh danh là “Huyền thoại vàng” của toán học Việt Nam, cho rằng cần nhìn nhận đúng vai trò của kỳ thi chuyên. Theo ông, một kỳ thi chuyên phải tạo ra được lợi thế cho những học sinh có năng lực, năng khiếu, chứ không nên trở thành một kỳ thi mang tính đại trà.

Mục tiêu quan trọng nhất của kỳ thi vào trường chuyên là gì?

TS Lê Bá Khánh Trình từng là học sinh chuyên Toán, Trường Quốc học Huế. Năm 1979, khi mới 17 tuổi ông tham dự Olympic Toán học quốc tế (IMO) tại London (Vương quốc Anh) và giành Huy chương Vàng với số điểm tuyệt đối 40/40. Ông còn là thí sinh duy nhất giành giải đặc biệt nhờ có lời giải độc đáo. Đến nay, ông vẫn được nhắc đến như một trong những gương mặt đặc biệt của toán học Việt Nam trên đấu trường quốc tế.

Ông cũng là tổ trưởng Tổ Toán đầu tiên của Trường Phổ thông Năng khiếu - một trong những trường chuyên hàng đầu ở khu vực phía Nam. Ông đảm nhiệm vị trí này trong 32 năm, từ năm 1993 đến năm 2025.

Với trải nghiệm của một học sinh từng trưởng thành từ môi trường chuyên Toán và nhiều năm trực tiếp đào tạo học sinh năng khiếu, quan điểm của TS Lê Bá Khánh Trình đặt ra một vấn đề đáng suy nghĩ: Mục tiêu quan trọng nhất của kỳ thi vào trường chuyên là gì?

TS Lê Bá Khánh Trình: Trường chuyên không chỉ chọn học sinh giỏi nhiều môn - 1
Thí sinh thi vào trường chuyên ở TPHCM (Ảnh minh họa: Nguyễn Loan).

Theo ông, nếu trường chuyên được thành lập để phát hiện và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu nổi trội ở từng lĩnh vực, phương thức tuyển sinh phải có khả năng nhận diện chính xác những năng lực đó.

Một học sinh có năng lực đặc biệt về toán học không nhất thiết phải đồng thời nổi trội ở tất cả môn học thuộc khối Khoa học tự nhiên. Tương tự, năng khiếu ngữ văn, lịch sử hay địa lí cũng có những đặc trưng riêng, không thể đánh giá hoàn toàn thông qua một thước đo chung.

Vì vậy, tuyển sinh theo từng môn chuyên có một ưu điểm rõ ràng: học sinh được lựa chọn và đánh giá trực tiếp ở lĩnh vực mình có thế mạnh, từ đó sớm được tiếp cận môi trường đào tạo chuyên sâu.

Đây cũng là điểm cần được cân nhắc khi chuyển sang phương thức tuyển sinh theo khối. Việc mở rộng phạm vi đánh giá có thể giúp nhận diện nhiều năng lực hơn, nhưng không được làm mất đi khả năng phát hiện những học sinh thực sự nổi trội ở một môn học cụ thể.

“Đổi mới tuyển sinh không nên chỉ hướng đến việc tìm kiếm những học sinh học khá, giỏi trên diện rộng, mà phải giữ được mục tiêu phát hiện những em có tố chất đặc biệt để bồi dưỡng thành tài năng”, ông nói.

TS Lê Bá Khánh Trình: Trường chuyên không chỉ chọn học sinh giỏi nhiều môn - 2
TS Lê Bá Khánh Trình cho rằng cần tính toán kỹ để lựa chọn được thí sinh có năng khiếu theo từng môn (Ảnh: Nguyễn Loan).

Cấu trúc bài thi chuyên cần bảo đảm đánh giá đúng năng lực

TS Trình cho rằng, theo phương án trong dự thảo, thí sinh dự tuyển khối Khoa học tự nhiên sẽ làm bài thi toán nâng cao, ngữ văn và bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học tự nhiên. Với khối Khoa học xã hội, các bài thi gồm ngữ văn nâng cao, toán và bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học xã hội. Thí sinh dự tuyển khối Ngoại ngữ làm bài thi toán, ngữ văn và môn ngoại ngữ đăng ký.

Như vậy, thay vì tập trung đánh giá năng lực chuyên biệt thông qua một môn thi như hiện nay, phương án mới kết hợp giữa môn học nâng cao, môn đại trà và bài đánh giá năng lực tổng hợp.

Cách tiếp cận này hướng đến việc đánh giá rộng hơn khả năng tư duy, đọc hiểu, lập luận và vận dụng kiến thức của học sinh. Tuy nhiên, điều quan trọng là cấu trúc đề thi phải đủ sức phân hóa, nhận diện được những em có năng lực nổi trội, thay vì chỉ kiểm tra kiến thức phổ thông dưới một hình thức khác.

Theo TS Lê Bá Khánh Trình, khi chuyển sang tuyển sinh theo khối, cần đặc biệt lưu ý thời điểm xác định môn chuyên. Nếu học sinh phải trải qua thêm một giai đoạn học tập, đánh giá trước khi được phân vào môn cụ thể, thời gian bắt đầu đào tạo chuyên sâu có thể chậm lại ít nhất nửa năm, thậm chí một năm. Điều này có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển năng khiếu của những học sinh đã có định hướng rõ ràng từ bậc THCS.

Vì vậy, đổi mới phương thức tuyển sinh cần đi cùng cơ chế nhận diện năng lực chuyên biệt và lộ trình phân hóa phù hợp, bảo đảm học sinh vừa có nền tảng kiến thức rộng, vừa sớm được phát triển thế mạnh riêng.

“Suy cho cùng, trường chuyên không phải là nơi chỉ tập hợp những học sinh có điểm số cao ở nhiều môn học. Giá trị cốt lõi của mô hình này còn nằm ở khả năng nhận diện những tố chất nổi trội, tạo môi trường để các em phát triển sâu năng lực của mình.

Vì vậy, khi thay đổi cách thi vào lớp 10 chuyên, điều cần được đặt lên hàng đầu không chỉ là tuyển sinh theo môn hay theo khối, mà là làm sao để kỳ thi thực sự phát hiện được học sinh có năng lực, năng khiếu và tạo cho các em lợi thế để phát triển thành tài năng”, TS Lê Bá Khánh Trình nói.

Nguồn xuất bản gốc: Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Giáo dục

Xem tất cả →