
Hội nghị thu hút gần 100 nhà nghiên cứu, học giả trẻ và chuyên gia trong ngành đã cùng thảo luận một câu hỏi: Làm thế nào để người làm sáng tạo Việt Nam không chỉ tạo ra sản phẩm cho người khác, mà làm chủ được câu chuyện của mình trong thời đại AI và nền tảng số?
Với chủ đề “Ngành công nghiệp sáng tạo toàn cầu: Sức mạnh, tham gia và nền tảng”, hội thảo do Khoa Truyền thông và Sáng tạo, Trường đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) tổ chức.
Dùng AI, nhưng đừng dừng ở “mẫu số chung”
Phát biểu khai mạc, GS Rick Bennett - Phó hiệu trưởng kiêm Phó chủ tịch Trường đại học Anh Quốc Việt Nam, cho biết một trong những việc khó nhất với người dạy ngành sáng tạo ở Việt Nam vẫn là thuyết phục phụ huynh rằng con em họ đang chọn một nghề có tương lai.
Ông cho rằng chính sách đang giúp ích nhiều cho việc này, khi chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đặt mục tiêu đóng góp 7% GDP vào năm 2030 và 9% GDP vào năm 2045.
Về AI, GS Rick Bennett tin rằng công nghiệp sáng tạo sẽ bị ảnh hưởng nhưng vẫn giữ được chỗ đứng, vì AI chủ yếu tìm ra “mẫu số chung” rồi lặp lại nó. Ông nhắc lại thập niên 1990, khi Photoshop và Illustrator ra đời và nhiều sản phẩm thiết kế trên thế giới bắt đầu na ná nhau.
“Hãy dùng AI, vì nó giúp công việc dễ dàng hơn. Nhưng hãy dùng một cách phản biện, sáng tạo và đẩy nó vượt qua giới hạn”, ông nói.

Di sản nhiều chưa đủ để thành tài sản
Mở đầu phiên diễn giả chính, ông Lê Quốc Vinh - Nhà sáng lập, kiêm Tổng Giám đốc Le Group of Companies, cho rằng Việt Nam có nguồn vốn văn hóa rất giàu, từ nghề thủ công, ẩm thực đến tri thức địa phương. Nhưng văn hóa phong phú không tự biến thành tài sản trí tuệ (IP).
“Câu hỏi then chốt không phải là Việt Nam có đủ di sản hay không, mà là liệu chúng ta có thể xây dựng những hệ thống sáng tạo và thương mại để di sản tạo ra giá trị mới, đồng thời vẫn gắn kết với cội nguồn văn hóa”, ông nói.
Ông lấy ví dụ game “Tiệm Phở của Anh Hai” do một sinh viên Việt Nam làm năm 2025, không có hãng lớn hay ngân sách quảng bá. Trò chơi lấy bối cảnh một quán phở ở Đan Phượng (Hà Nội), pha trộn đời sống làng quê đã thu hút cả người chơi nước ngoài. Dù vậy, người làm game vẫn phải tìm lời giải cho chuyện bảo hộ quyền, thương mại hóa hay chuyển thể.
“Nội dung thu hút sự chú ý. Tài sản trí tuệ (Intellectual property) mới tích lũy giá trị”, ông Vinh nhấn mạnh.
Cùng phiên, TS Ross Williams - Trưởng bộ môn Sản xuất Phim và Truyền thông của BUV, kéo sự chú ý của hội trường về một thứ ít ai để ý là "âm thanh".
Theo ông, chúng ta được dạy về màu sắc và hình khối từ nhỏ nhưng hiếm khi được dạy cách lắng nghe, dù âm thanh định hình cách ta thấu hiểu, tin tưởng và ghi nhớ. Nghiên cứu của ông cho thấy trong một số điều kiện, âm thanh còn khiến người xem tin rằng mình đã nhìn thấy những thứ mà thực ra họ chỉ nghe thấy.
Với AI giọng nói, ông Ross Williams đặt câu hỏi giọng nói và giọng địa phương của ai được đưa vào dữ liệu, và ai sẽ hưởng lợi.
“Mối lo của tôi không phải là AI tạo ra âm thanh, mà là chúng ta có thể bắt đầu nhầm lẫn giữa sự hợp lý bề ngoài với phán đoán sáng tạo”, ông Ross Williams nói.

Sáng 19-11, hội thảo tiếp tục với năm phiên thảo luận diễn ra song song. Chuyên đề “Năng lực truyền thông” do TS Phạm Hải Chung - Trưởng Khoa Truyền thông và Sáng tạo của BUV, điều phối, bàn về những năng lực mà người học và người làm nghề cần có trong môi trường số, từ cách sinh viên Việt Nam hiểu thuật toán trên TikTok, YouTube và Facebook Reels đến việc đưa công nghệ thực tế ảo vào dạy và học nghệ thuật.
Chuyên đề “Công nghiệp điện ảnh và phát triển khán giả” nhìn vào thị trường phim trong nước, với các tham luận về tâm lý sợ bỏ lỡ (FOMO) và ý định mua vé xem phim Việt, hành vi của khán giả phim kinh dị, hay hướng đưa mỹ học Hát Bội vào điện ảnh.
Diễn đàn nhà nghiên cứu trẻ và các phiên song song còn lại dành nhiều chỗ cho sinh viên và học viên cao học từ nhiều trường đại học. Các đề tài bám sát đời sống số của chính người trẻ: mua sắm ngẫu hứng khi xem livestream, văn hóa meme của Gen Z, những “trang trại nội dung” do AI tạo ra trên TikTok, hay cách công chúng trẻ đánh giá nội dung do con người và do AI làm ra.
