Một ngày ánh sáng là đơn vị đo khoảng cách, chỉ quãng đường ánh sáng truyền đi trong 24h. Với vận tốc gần 300.000km/s, ánh sáng có thể đi được khoảng 25,9 tỷ km trong khoảng thời gian này.

Theo NASA, Voyager 1 sẽ đạt cột mốc này vào lúc 17h16 ngày 18/11 (giờ Việt Nam). Khi đó, ánh sáng hoặc tín hiệu vô tuyến phát đi từ Trái Đất cần khoảng 24h mới đến được con tàu. Như vậy, một lệnh điều khiển và phản hồi từ tàu có thể cần 2 ngày mới hoàn tất.
Hành trình kéo dài gần nửa thế kỷ
Voyager 1 được NASA phóng ngày 5/9/1977 tại Tổ hợp phóng số 41 (Launch Complex 41), Căn cứ Không quân Cape Canaveral, Florida (Mỹ). Dù mang số hiệu 1, con tàu thực tế được phóng sau người "anh em song sinh" Voyager 2, vốn rời Trái Đất ngày 20/8 cùng năm.
Hai tàu Voyager được thiết kế để tận dụng một cấu hình đặc biệt của các hành tinh trong Hệ Mặt Trời, chỉ xuất hiện khoảng 176 năm một lần. Cách sắp xếp này cho phép chúng lần lượt tiếp cận nhiều hành tinh, sử dụng lực hấp dẫn của từng hành tinh để điều chỉnh quỹ đạo và tăng tốc cho hành trình tiếp theo.

Do có quỹ đạo bay nhanh hơn, Voyager 1 đã vượt qua Voyager 2 vào ngày 15/12/1977. Nhiệm vụ ban đầu của con tàu là khảo sát Sao Mộc và Sao Thổ, hai hành tinh khí khổng lồ vẫn còn nhiều đặc điểm chưa được giới khoa học quan sát và nghiên cứu chi tiết vào thời điểm đó.
Ngày 5/3/1979, Voyager 1 bay qua Sao Mộc ở khoảng cách gần nhất khoảng 280.000km, gửi về hình ảnh cho thấy bầu khí quyển của hành tinh này có hoạt động phức tạp, với các dải mây, cơn bão và cấu trúc khí quyển biến đổi mạnh.
Voyager 1 cũng ghi nhận hệ thống vành đai mờ bao quanh Sao Mộc và phát hiện hai vệ tinh chưa từng được biết đến trước đó là Thebe và Metis. Đặc biệt, hình ảnh do con tàu gửi về cho thấy các vụ phun trào núi lửa đang diễn ra trên Io - một trong bốn vệ tinh tự nhiên lớn nhất của Sao Mộc.

Phát hiện này cho thấy các thiên thể trong Hệ Mặt Trời không phải những khối đá và băng bất động, mà có thể tồn tại những hoạt động địa chất mạnh mẽ và liên tục.
Sau Sao Mộc, Voyager 1 tiếp tục hướng tới Sao Thổ và thực hiện chuyến bay tiếp cận hành tinh này ngày 12/11/1980. Con tàu ghi nhận nhiều cấu trúc phức tạp trong hệ thống vành đai, phát hiện thêm nhiều vệ tinh và một vành đai mới được đặt tên "G".
Một trong những mục tiêu quan trọng của Voyager 1 là khảo sát Titan, vệ tinh lớn nhất của Sao Thổ. Dữ liệu thu thập được cho thấy Titan có bầu khí quyển dày, với thành phần chủ yếu là nitơ.
Cú bay qua Titan đã làm thay đổi quỹ đạo của Voyager 1, đưa con tàu lệch khỏi mặt phẳng hoàng đạo. Vì vậy, Voyager 1 không thể tiếp tục hành trình tới Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương như dự kiến, mà chuyển hướng bay về phía những vùng xa hơn của Hệ Mặt Trời.
Tàu vũ trụ đầu tiên vượt qua nhật quyển
Ngày 14/2/1990, khi đã cách Mặt Trời khoảng 6 tỷ ki-lô-mét, Voyager 1 hướng camera về phía Trái Đất để chụp lại hành tinh quê nhà. Bức ảnh sau này được biết đến với tên gọi Pale Blue Dot (Chấm xanh nhạt), cho thấy Trái Đất chỉ là một điểm sáng rất nhỏ nằm giữa những tia sáng tán xạ.

Ý tưởng chụp ảnh Trái Đất từ khoảng cách xa được nhà thiên văn học Carl Sagan đề xuất từ năm 1981. Ông muốn con người nhìn lại hành tinh của mình từ một góc nhìn khác, qua đó cảm nhận rõ hơn vị trí nhỏ bé của Trái Đất trong vũ trụ.
Voyager 1 đã chụp tổng cộng 60 bức ảnh, ghép thành bức chân dung toàn cảnh đầu tiên về hệ Mặt Trời từ khoảng cách khoảng 6 tỷ km. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, NASA tắt hệ thống camera để tiết kiệm năng lượng, duy trì hoạt động của các thiết bị khoa học trong hành trình tiếp theo.
Cột mốc quan trọng tiếp theo đến vào ngày 25/8/2012. Sau khi phân tích dữ liệu về các hạt mang điện và môi trường plasma, các nhà khoa học xác định Voyager 1 đã vượt qua nhật quyển (heliosphere), vùng không gian chịu ảnh hưởng chủ yếu của gió Mặt Trời và từ trường do ngôi sao này tạo ra.
Ranh giới mà Voyager 1 vượt qua được gọi là nhật mãn (heliopause). Đây là nơi áp suất của môi trường liên sao bên ngoài đủ lớn để đẩy lùi dòng hạt từ Mặt Trời, đánh dấu sự chuyển tiếp sang môi trường liên sao.
Việc vượt qua ranh giới này khiến Voyager 1 trở thành tàu vũ trụ đầu tiên của con người đi vào không gian liên sao. Voyager 2 cũng đạt cột mốc tương tự vào tháng 11/2018.
"Chiếc hộp thời gian" ngoài không gian
Để duy trì hoạt động trong môi trường không gian sâu, Voyager 1 sử dụng ba máy phát điện đồng vị phóng xạ (RTG). Các thiết bị này chuyển đổi nhiệt lượng sinh ra từ quá trình phân rã plutonium thành điện năng.
Tuy nhiên, mỗi tàu Voyager mất khoảng 4 watt công suất điện mỗi năm khiến nguồn năng lượng của con tàu suy giảm theo thời gian. Để kéo dài tuổi thọ, các kỹ sư phải lần lượt tắt những thiết bị không còn thiết yếu, trong đó có nhiều thiết bị khoa học.
Tháng 4/2026, NASA tắt thiết bị đo các hạt mang điện năng lượng thấp (LECP) trên Voyager 1 nhằm tiết kiệm điện. Theo cập nhật của cơ quan này, tàu hiện chỉ còn hai thiết bị khoa học hoạt động là từ kế (MAG) và hệ thống đo sóng plasma (PWS).
Đầu tháng 9/2026, các kỹ sư NASA hoàn tất đợt điều chỉnh hệ thống mang tên "Big Bang" trên Voyager 1. Họ tắt ba thiết bị tiêu thụ nhiều điện và thay thế bằng ba thiết bị có mức tiêu thụ thấp hơn.
Giải pháp này giúp giảm nhu cầu năng lượng, đồng thời duy trì nhiệt độ cần thiết để các thiết bị khoa học tiếp tục hoạt động.
Trong tháng 10, Voyager 1 bất ngờ mất tín hiệu liên lạc trong khoảng 48 giờ. NASA không thu được tín hiệu từ tàu trong hai lần liên lạc ngày 18 và 19/10, tín hiệu xuất hiện trở lại ngày 20/10. Cơ quan này cho biết một nhóm động cơ đẩy đã ngừng hoạt động, khiến hệ thống dự phòng tự động kích hoạt và đưa tàu về trạng thái an toàn.
NASA cho biết, Voyager 1 hiện đang di chuyển với vận tốc khoảng 61.000km/h.
Dù con số này rất lớn theo tiêu chuẩn của các phương tiện do con người chế tạo, nó vẫn chỉ bằng một phần rất nhỏ vận tốc ánh sáng. Bởi vậy, phải mất gần 50 năm con tàu mới đi được quãng đường ánh sáng truyền trong một ngày. Ngày 18/11 đánh dấu cột mốc này.
Voyager 1 vẫn tiếp tục hành trình trong không gian liên sao và duy trì hoạt động của các thiết bị khoa học trong giới hạn nguồn năng lượng còn lại.
Ngoài những dữ liệu khoa học, Voyager 1 còn mang theo một thông điệp đặc biệt của nhân loại.
Cụ thể, trên tàu có một đĩa đồng mạ vàng đường kính 30cm, thường được gọi là Golden Record. Đĩa lưu trữ hình ảnh, âm thanh tự nhiên, lời chào bằng 55 ngôn ngữ và các tác phẩm âm nhạc đại diện cho nhiều nền văn hóa trên Trái Đất.

Theo National Geographic, nhà khoa học Carl Sagan cùng các cộng sự tham gia xây dựng nội dung đĩa với hy vọng một nền văn minh ngoài Trái Đất có thể tìm thấy và giải mã thông điệp này. Đây được xem như một "chiếc hộp thời gian", lưu giữ hình ảnh về con người và hành tinh quê nhà.
Trước thời điểm Voyager 1 đạt cột mốc một ngày ánh sáng, NASA phát động hoạt động mang tên "Shine Bright for Voyager’s Light-Day" (tạm dịch: Thắp sáng chào đón Voyager), kêu gọi người dân trên toàn thế giới cùng nháy đèn chào con tàu sau hoàng hôn ngày 18/11.
Người tham gia có thể dùng đèn pin hoặc điện thoại, hướng nguồn sáng lên bầu trời rồi nháy tín hiệu mã Morse gồm ba chữ cái V-G-R, ký hiệu của sứ mệnh Voyager. Chữ V gồm ba nháy ngắn và một nháy dài. Chữ G là hai nháy dài, một nháy ngắn. Chữ R gồm một nháy ngắn, một nháy dài rồi một nháy ngắn.
NASA kỳ vọng những tín hiệu ánh sáng từ các quốc gia sẽ nối tiếp nhau khi màn đêm lần lượt bao phủ các múi giờ.