
Sáng 21-11, Quốc hội đã thông qua Luật Kinh doanh bất động sản với nhiều quy định cụ thể có hiệu lực từ ngày 1-7-2027.
Đặt cọc mua nhà không quá 5%, chủ đầu tư chưa được thu quá 95% khi chưa có sổ
Điểm đáng chú ý với người mua nhà hình thành trong tương lai theo luật là quy định khống chế tiền đặt cọc.
Chủ đầu tư chỉ được thu tiền đặt cọc không quá 5% giá bán hoặc giá thuê mua bất động sản, và chỉ khi bất động sản đã đủ điều kiện đưa vào kinh doanh. Thỏa thuận đặt cọc phải ghi rõ giá bán, giá thuê mua; khoản tiền này được tính vào số tiền thanh toán lần đầu của hợp đồng.
Quy định này đặt ra giới hạn rõ ràng đối với việc huy động tiền của khách hàng từ giai đoạn đầu, đồng thời ngăn chủ đầu tư thu tiền giữ chỗ, đặt cọc khi dự án hoặc sản phẩm chưa đủ điều kiện kinh doanh.
Luật cũng nghiêm cấm chủ đầu tư thu tiền dưới mọi hình thức để bảo đảm ký hợp đồng mua bán, thuê mua, chuyển nhượng bất động sản trước khi sản phẩm đủ điều kiện đưa vào kinh doanh.
Không chỉ tiền đặt cọc, tiến độ thanh toán cũng được luật quy định cụ thể. Với nhà ở, công trình xây dựng hình thành trong tương lai, lần thanh toán đầu tiên không quá 30% giá trị hợp đồng, bao gồm cả tiền đặt cọc.
Những lần tiếp theo phải phù hợp tiến độ xây dựng, nhưng tổng số tiền chủ đầu tư được thu không quá 70% giá trị hợp đồng khi chưa bàn giao bất động sản.
Trường hợp bên bán là tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thuộc diện luật quy định, tổng số tiền được thu trước khi bàn giao không quá 50% giá trị hợp đồng.
Đặc biệt, trước khi người mua được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, chủ đầu tư không được thu quá 95% giá trị hợp đồng. 5% còn lại được thanh toán sau khi người mua nhận được giấy chứng nhận hoặc chủ đầu tư đã bàn giao đầy đủ hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận trong trường hợp người mua tự nguyện làm thủ tục.
Đây là những giới hạn quan trọng, bởi việc thanh toán phần lớn giá trị căn nhà thường diễn ra trước thời điểm người mua nhận được giấy chứng nhận. Luật đặt ra mốc 95% để gắn trách nhiệm hoàn tất thủ tục pháp lý của chủ đầu tư với quyền lợi tài chính của khách hàng.

Chủ đầu tư phải công khai cả thông tin thế chấp, tranh chấp của dự án
Một điểm mới người mua nhà cần lưu ý là trách nhiệm công khai thông tin của chủ đầu tư trước khi đưa bất động sản, dự án vào kinh doanh.
Theo luật, chủ đầu tư phải công khai đầy đủ, trung thực, chính xác thông tin về bất động sản và dự án trên Hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản, đồng thời trên trang thông tin thuộc quyền sử dụng của doanh nghiệp.
Những thông tin phải công khai không chỉ gồm hồ sơ pháp lý về đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng mà còn có các hạn chế về quyền sở hữu, quyền sử dụng bất động sản; tình trạng tranh chấp, thế chấp và hợp đồng mà chủ đầu tư sử dụng để ký kết với khách hàng. Khi thông tin thay đổi, doanh nghiệp có trách nhiệm cập nhật.
Quy định này hướng tới việc giúp người mua có thêm cơ sở kiểm tra pháp lý dự án trước khi xuống tiền, thay vì chỉ tiếp cận thông tin qua quảng cáo, môi giới hoặc tài liệu do chủ đầu tư cung cấp.
Luật cũng bổ sung việc sử dụng mã định danh điện tử đối với bất động sản đã được cấp mã khi đưa vào giao dịch. Mã định danh phải được sử dụng trong quá trình thực hiện giao dịch. Trường hợp bất động sản chưa được cấp mã thì vẫn tiếp tục giao dịch theo quy định pháp luật.
Đáng chú ý, chủ đầu tư phải nộp hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận cho người mua trong thời hạn 50 ngày kể từ ngày bàn giao nhà ở hoặc kể từ thời điểm bên thuê mua thanh toán đủ tiền theo thỏa thuận. Quy định này không áp dụng nếu người mua, thuê mua tự nguyện thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận.
Như vậy, trách nhiệm làm thủ tục cấp giấy chứng nhận được đặt trực tiếp lên chủ đầu tư, thay vì để người mua phải tự xoay xở sau khi nhận nhà.

Siết điều kiện môi giới, sàn giao dịch phải kiểm tra pháp lý bất động sản
Không chỉ điều chỉnh quan hệ giữa chủ đầu tư và người mua, luật còn đặt ra các điều kiện đối với hoạt động môi giới và sàn giao dịch bất động sản.
Theo quy định, tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ môi giới bất động sản phải thành lập doanh nghiệp. Doanh nghiệp môi giới phải đáp ứng điều kiện về trụ sở, địa điểm hoạt động, có quy chế hoạt động và tối thiểu một cá nhân có chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản.
Người dự thi sát hạch cấp chứng chỉ phải có giấy chứng nhận hoàn thành khóa học đào tạo, bồi dưỡng kiến thức hành nghề môi giới, có trình độ tốt nghiệp trung học phổ thông trở lên và đáp ứng các điều kiện theo quy định.
Với sàn giao dịch bất động sản, luật yêu cầu phải có người quản lý, điều hành đáp ứng điều kiện; có cơ sở vật chất, kỹ thuật bảo đảm hoạt động; có quy chế hoạt động và đăng ký tài khoản, cập nhật thông tin doanh nghiệp trên Hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản.
Đáng chú ý, sàn giao dịch có trách nhiệm kiểm tra hồ sơ pháp lý, điều kiện đưa bất động sản vào kinh doanh trước khi niêm yết, cung cấp thông tin cho khách hàng. Sàn còn thực hiện hỗ trợ các bên tìm kiếm, lựa chọn bất động sản, đàm phán, ký kết hợp đồng, thanh toán và bàn giao hồ sơ, giấy tờ.
