Đi bộ là một trong những hình thức vận động đơn giản, được khuyến khích đối với người mắc đái tháo đường type 2. Tuy nhiên, không ít bệnh nhân dù duy trì thói quen đi bộ 30 phút mỗi ngày nhưng đường huyết tăng cao sau bữa ăn.
Theo bác sĩ Liu Boren, chuyên gia về dinh dưỡng và y học chức năng, đây là vấn đề thường được người bệnh đề cập trong quá trình thăm khám.
Nhiều người cho rằng chỉ cần đáp ứng đủ thời lượng vận động mỗi ngày là có thể kiểm soát tốt đường huyết. Tuy nhiên, hiệu quả của hoạt động thể chất còn phụ thuộc vào thời điểm tập luyện, cường độ vận động và tình trạng sức khỏe của từng người.

Cách đi bộ ghi nhận mức tăng đường huyết giảm tới 22%
Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí y khoa Diabetologia năm 2016 đã cung cấp bằng chứng về mối liên hệ giữa thời điểm đi bộ và khả năng kiểm soát đường huyết ở người mắc đái tháo đường type 2.
Nghiên cứu do các nhà khoa học thuộc Đại học Otago, New Zealand, thực hiện trên 41 bệnh nhân đái tháo đường, có độ tuổi trung bình khoảng 60 và thời gian mắc bệnh khoảng 10 năm.

Trong thử nghiệm, các bệnh nhân lần lượt áp dụng hai phương pháp đi bộ khác nhau để so sánh hiệu quả kiểm soát đường huyết.
Ở phương pháp thứ nhất, người tham gia được hướng dẫn đi bộ 30 phút mỗi ngày, không quy định thời điểm cụ thể. Với phương pháp còn lại, thời gian vận động được chia thành 3 lần đi bộ, mỗi lần 10 phút sau các bữa sáng, trưa và tối.
Mỗi phương pháp đi bộ được áp dụng trong hai tuần, với một khoảng nghỉ trước khi chuyển sang phương pháp còn lại. Điều này giúp các nhà khoa học so sánh hiệu quả của hai cách tập luyện trên cùng một người bệnh, hạn chế sự khác biệt về thể trạng giữa những người tham gia.
Trong suốt quá trình thử nghiệm, các bệnh nhân được theo dõi mức độ vận động và đường huyết bằng thiết bị chuyên dụng. Chỉ số đường huyết được ghi nhận liên tục sau mỗi 5 phút để đánh giá sự thay đổi sau các bữa ăn.
Kết quả cho thấy những người đi bộ 10 phút sau mỗi bữa ăn có mức tăng đường huyết trong 3 giờ sau ăn thấp hơn khoảng 12% so với khi đi bộ liên tục 30 phút vào một thời điểm bất kỳ trong ngày.
Sự khác biệt rõ rệt nhất xuất hiện sau bữa tối. Ở thời điểm này, mức tăng đường huyết sau ăn giảm khoảng 22% khi người bệnh áp dụng phương pháp đi bộ 10 phút, thay vì tập trung toàn bộ thời gian vận động vào một lần.
Đi bộ sau ăn thế nào để tránh những rủi ro sức khỏe?
Theo bác sĩ Liu Boren, lợi ích của việc đi bộ sau bữa ăn liên quan đến khả năng hấp thu và sử dụng đường trong máu của cơ bắp khi vận động.
Sau khi ăn các thực phẩm chứa tinh bột, đường như cơm, bánh mì hoặc trái cây, hệ tiêu hóa sẽ chuyển hóa một phần chất dinh dưỡng thành glucose, khiến đường huyết tăng lên. Lúc này, cơ thể tiết insulin để hỗ trợ đưa glucose từ máu vào tế bào.
Tuy nhiên, ở người mắc đái tháo đường type 2, khả năng đáp ứng với insulin suy giảm, khiến đường huyết khó được kiểm soát.
Khi đi bộ, các nhóm cơ liên tục co giãn, kích thích quá trình hấp thu glucose từ máu để tạo năng lượng. Đáng chú ý, cơ chế này vẫn có thể hoạt động ngay cả khi cơ thể bị kháng insulin, giúp hạn chế tình trạng đường huyết tăng cao sau ăn.
Theo Hiệp hội Đái tháo đường Mỹ (ADA), vận động thường xuyên còn giúp cải thiện độ nhạy insulin, hỗ trợ cơ thể sử dụng đường hiệu quả hơn.
Từ đó, bác sĩ Liu Boren khuyến nghị người bệnh nên đi bộ khoảng 10 phút sau mỗi bữa ăn với tốc độ nhẹ nhàng hoặc vừa phải.
Việc tập luyện cũng không đòi hỏi không gian rộng. Người bệnh có thể đi dạo quanh nhà, trong hành lang hoặc đi bộ tại chỗ.
Với người ít vận động, có thể bắt đầu từ 5 phút rồi tăng dần khi cơ thể thích nghi. Nếu cảm thấy đầy bụng hoặc khó chịu sau ăn, nên nghỉ ngơi trước khi tập luyện.

Tuy nhiên, bác sĩ Liu Boren lưu ý không phải bệnh nhân nào cũng phù hợp với phương pháp này.
Những người đang tiêm insulin hoặc sử dụng thuốc điều trị đái tháo đường nhóm sulfonylurea có nguy cơ hạ đường huyết khi vận động. Vì vậy, cần theo dõi chỉ số đường huyết và tham khảo ý kiến bác sĩ để lựa chọn thời gian, cường độ tập luyện phù hợp.
Người mắc bệnh tim mạch tổn thương thần kinh hoặc dễ té ngã cũng cần thận trọng. Đặc biệt, các trường hợp có vết loét bàn chân chưa lành không nên tự ý tăng thời gian đi bộ vì có thể khiến tổn thương nghiêm trọng hơn.
Chuyên gia nhấn mạnh, đi bộ sau bữa ăn chỉ là biện pháp hỗ trợ, không thể thay thế thuốc điều trị hoặc chế độ ăn uống khoa học.
Người bệnh không nên cho rằng vận động đều đặn có thể bù đắp việc tiêu thụ quá nhiều đồ ngọt, tinh bột tinh chế hoặc tự ý giảm liều thuốc.
Nếu đường huyết vẫn thường xuyên tăng cao sau ăn, cần trao đổi với bác sĩ để đánh giá và điều chỉnh phương pháp điều trị.