Ước mơ tự đọc một cuốn sách
Em Trần Trung Đức (19 tuổi, quê ở xã Ia Pa, tỉnh Gia Lai) mất thị lực từ khi mới 8 tháng tuổi do mắc u nguyên bào võng mạc. Để giữ lại mạng sống, em buộc phải phẫu thuật bỏ cả 2 mắt, vĩnh viễn khép lại cánh cửa nhìn thấy ánh sáng.
Tuổi thơ của Đức là chuỗi ngày dài gắn liền với bệnh viện. Sau thời gian điều trị tại Bệnh viện Mắt TPHCM, đến năm 2 tuổi, em được chuyển sang Bệnh viện Ung Bướu để hóa trị và xạ trị. Gần 9 năm ròng rã chống chọi với bệnh tật, em đã kiên cường vượt qua ranh giới sinh tử.

Đức kể, giữa lúc gia đình khánh kiệt, em được níu giữ sự sống nhờ 500.000 đồng cô y tá âm thầm dúi vào tay mẹ và nhờ những người xa lạ góp từng 10.000 đồng, thậm chí cả triệu đồng.
“TPHCM đã chở che em bằng những suất cơm tình thương gần bệnh viện. Những bàn tay vô danh ấy giúp em hiểu rằng, tử thần có thể tàn nhẫn nhưng tình yêu thương của con người còn mạnh mẽ hơn”, Đức tâm sự.
Năm 9 tuổi, Đức được gia đình đưa vào Trung tâm Bảo trợ khiếm thị Nhật Hồng (TPHCM) để học tập, rèn luyện các kỹ năng dành cho người khiếm thị. Tại đây, em lần đầu được tiếp cận với chữ Braille (chữ nổi dành cho người khiếm thị). Sau 3 tháng kiên trì học tập, Đức đã có thể đọc chữ Braille tương đối thành thạo.
“Đó là khoảnh khắc khó quên. Lần đầu tiên em có thể tự tiếp cận tri thức mà không còn phải nhờ bà ngoại, mẹ đọc giúp”, Đức kể lại.
Theo Đức, trước khi biết chữ Braille, em cảm nhận thế giới xung quanh chủ yếu qua những câu chuyện bà ngoại đọc mỗi ngày. Để giúp em hiểu hơn về cuộc sống, bà thường mua truyện cổ tích rồi ngồi kể cho em nghe.

Không chỉ đọc truyện, bà còn nghĩ ra cách giúp em làm quen với con chữ. Bà cắt từng chữ cái bằng giấy, đặt vào tay để em sờ và nhận biết. Từ A, B đến từng dấu thanh, bà đều kiên nhẫn hướng dẫn. Những mảnh giấy nhỏ ấy trở thành những bài học đầu đời của em.
Càng lớn, em càng nhận ra bà ngoại đã già, đôi mắt cũng ngày một yếu đi. Mỗi lần đọc sách, bà hay dừng lại vì đau mắt. “Khi ấy, em chỉ mong một ngày có thể tự mình đọc sách, không còn phải chờ bà đọc giúp. Với các bạn nhìn thấy bình thường nhưng với em là một ước mơ không dễ thực hiện”, Đức chia sẻ.
Từ những chấm nổi đến thế giới công nghệ
Nếu chữ Braille là bước khởi đầu giúp Đức tiếp cận tri thức, công nghệ chính là công cụ giúp em kết nối rộng mở với thế giới.
Nhớ lại lần đầu bước vào phòng máy tại nơi học, Đức từng băn khoăn không biết người khiếm thị sẽ thao tác bằng cách nào. Nhưng rồi em nhận ra đó vẫn là những chiếc máy tính thông thường, chỉ cần cài đặt thêm trình đọc màn hình.
Từ những âm thanh phát ra khi gõ bàn phím, câu lệnh được máy tính đọc thành tiếng, Đức dần làm quen với một thế giới công nghệ mà trước đó em chưa từng nghĩ mình có thể chạm tới.

Bước ngoặt đến vào tháng 11/2025, khi Đức được Hội Người mù tỉnh Gia Lai cùng Quỹ Hỗ trợ Nuôi em thành tài, tặng chiếc máy tính cá nhân. Từ đó, em nhanh chóng làm quen, thành thạo các phần mềm văn phòng như Word, Excel; sử dụng ứng dụng Be My Eyes để nhận diện hình ảnh và khai thác trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ học tập.
Mỗi tối, Đức thường dùng AI để luyện phát âm tiếng Anh, giải bài tập lập trình hoặc tóm tắt những tài liệu dài hàng trăm trang. “AI không thể học thay mình, càng không thể thay thế sự nỗ lực của bản thân. Nhưng công nghệ giúp em rút ngắn những trở ngại, tiếp cận kiến thức thuận tiện hơn để có cơ hội học tập bình đẳng với các bạn sáng mắt”, Đức chia sẻ.
Sự kiên trì ấy mang lại cho em học bổng toàn phần từ lớp 3 đến hết lớp 12 tại Trường Quốc tế Tiểu học, THCS và THPT Việt Anh 2. Em duy trì thành tích học tập xuất sắc và dành nhiều thời gian theo đuổi đam mê công nghệ thông tin.
Trong 2 năm 2025-2026, Đức liên tiếp gặt hái thành tích ấn tượng: giải Nhì Cuộc thi Tin học toàn quốc lần thứ III; giải Ba cuộc thi thuyết trình Hành trình chinh phục tri thức - Vươn tới tương lai; giải Tiêu biểu cuộc thi viết Ngày mai trong mắt em năm 2026...
Đặc biệt, tại lớp học công nghệ thông tin do Hội Người mù tỉnh Gia Lai tổ chức vào tháng 6, Đức đảm nhận cùng lúc 2 vai trò: học viên và trợ giảng. Em tận tình hướng dẫn những người đồng cảnh ngộ cách dùng sử dụng máy tính. Với Đức, niềm vui lớn nhất không chỉ là chinh phục kỹ năng mới, mà còn là giúp người khác tự tin làm chủ công nghệ.
Giấc mơ mang ánh sáng tri thức đến cộng đồng
Cuối tháng 10, Đức thử sức tại Cuộc thi Global IT Challenge (GITC) dành cho thanh thiếu niên khuyết tật ở Đà Nẵng. Vượt qua vòng loại quốc gia, em trở thành một trong 20 thành viên đội tuyển Việt Nam tranh tài cùng 81 thí sinh đến từ 9 quốc gia ở 4 nội dung.

Giây phút công bố kết quả trở thành kỷ niệm khó quên với chàng trai khiếm thị 19 tuổi. Khi nhiều giải thưởng lần lượt được xướng tên, Đức không khỏi hồi hộp, lo âu. Song, niềm vui vỡ òa khi tên em vang lên ở ngôi vị cao nhất: giải Nhất nội dung e-Combination, bảng khiếm thị. “Con thực sự hạnh phúc và biết ơn tất cả”, Đức xúc động chia sẻ tại lễ nhận giải.
Với Đức, tấm huy chương quốc tế không phải là đích đến cuối cùng. Trước mắt, em đặt mục tiêu góp mặt trong đội tuyển Việt Nam dự GITC 2027 tại Thái Lan. Xa hơn, Đức khao khát giành học bổng ngành Công nghệ thông tin tại Đại học RMIT Việt Nam để trở thành lập trình viên, tạo ra các phần mềm hỗ trợ người khiếm thị học tập, hòa nhập tốt hơn.
“Em không nhìn thấy ánh sáng, nhưng em chưa bao giờ ngừng đi tìm ánh sáng”, Đức bộc bạch.
Ông Nguyễn Hùng Thanh, Chủ tịch Hội Người mù tỉnh Gia Lai, đánh giá thành tích của Đức là niềm tự hào của Hội, đồng thời là nguồn động viên đối với những người khiếm thị trẻ. Theo ông, từ tấm gương của Đức, các bạn trẻ có thêm niềm tin, chủ động học tập, tiếp cận công nghệ và phát huy khả năng của bản thân.