
Cô Mai Hương không phải là người thầy đầu tiên của tôi. Mãi đến khi bước chân vào Trường THPT Quảng Xương I (tỉnh Thanh Hóa), tôi mới có cơ hội được học văn với cô. Thế nhưng, mỗi khi đọc dòng chữ "Người thầy đầu tiên", người tôi nghĩ đến vẫn luôn là cô.
Bởi cô đã gieo vào tôi tình yêu mãnh liệt với văn chương, để rồi hôm nay, tôi đã có mười năm gắn bó với công việc giảng dạy môn ngữ văn tại các trường THCS, THPT. Nhìn lại chặng đường ấy, tôi hiểu rằng lựa chọn của mình đã bắt đầu từ những giờ học văn cùng cô.
Những giờ học văn thắp lên tình yêu văn chương
Đến giờ, tôi vẫn nhớ như in hình ảnh cô bước vào lớp trong tiết học đầu tiên: dáng người nhỏ nhắn, mái tóc ngắn ngang vai buông xõa, chiếc áo sơ mi trắng giản dị. Giữa bao điều mới mẻ của những ngày đầu cấp học, hình ảnh ấy ở lại trong trí nhớ tôi thật rõ.
Hôm ấy, cô cho cả lớp tôi làm một bài kiểm tra với đề bài: "Hãy viết về con đường đến trường của em". Một đề bài ngắn gọn, gần gũi, vậy mà lại trở thành kỷ niệm khiến tôi nhớ mãi. Chẳng hiểu khi ấy tôi đã đọc đề và nghĩ ngợi thế nào mà sau một hồi cân nhắc, tôi lại đặt bút viết về những gian khó phải vượt qua, về nghị lực trên hành trình đến trường. Trong khi đó, điều đề bài hướng đến chỉ là miêu tả con đường đi học quen thuộc hằng ngày.

Mỗi lần nhớ lại, tôi vẫn thấy cách hiểu đề của mình thật ngây ngô. Có lẽ tôi - cậu học trò ngày ấy đã mải nghĩ đến những điều lớn lao mà quên nhìn kỹ những gì gần gũi nhất. Sau này, khi trở thành giáo viên, kỷ niệm ấy nhắc tôi kiên nhẫn hơn trước những cách hiểu còn vụng về của học trò.
Qua những giờ học với cô, tôi dần say mê môn văn hơn. Tôi được nghe cô giảng về "Hai đứa trẻ", "Chí Phèo", "Vội vàng"… Mỗi tác phẩm mở ra một thế giới, khiến tôi muốn đọc thêm và suy nghĩ thêm.
Tôi bắt đầu chú ý đến một chi tiết, một câu văn, một hình ảnh thơ. Tôi bắt đầu tự hỏi vì sao số phận của một nhân vật có thể khiến mình day dứt. văn chương lúc bấy giờ trở nên thật gần gũi với tôi, nó có khả năng chạm đến những cảm xúc mà trước đó tôi chưa biết gọi tên.
Ở năm học lớp 12, tôi được ghi tên vào đội tuyển văn, được tham gia kỳ thi học sinh giỏi môn ngữ văn cấp tỉnh, được cô ôn luyện để tham gia kỳ thi chọn đội tuyển thi học sinh giỏi quốc gia. Đó là quãng thời gian tôi được học sâu hơn, đồng thời nhận ra mình còn nhiều thiếu sót.
Càng đọc, càng viết, tôi càng thấy để có một bài văn tốt cần sự chăm chỉ và suy nghĩ nghiêm túc. Trên hành trình ấy, cô là người hướng dẫn, động viên, giúp tôi có thêm niềm tin vào khả năng của mình.
Nghĩ về cô, tôi luôn nhớ đến những cơn gió lạnh thốc, những cơm mưa phùn trong các buổi tối mùa đông. Đội tuyển văn ngồi học say sưa trong lớp học sáng đèn, còn ngoài trời tối đen như mực. Có hôm ra về, mưa phùn khiến cái lạnh càng trở nên khắc nghiệt.
Đến bây giờ, tôi vẫn nhớ sự đối lập giữa khoảng sân trường tối lạnh và căn phòng nơi cô trò cùng học. Trong căn phòng ấy, chúng tôi có chung một mối quan tâm, cùng tìm hiểu một tác phẩm, cùng cố gắng cho những kì thi phía trước.
Mười năm đứng lớp, vẫn nhớ lời cô dạy
Kết quả những kỳ thi tôi tham gia chưa như mong muốn. Tôi buồn vì những cố gắng của mình chưa đem lại thành quả như hy vọng. Nhưng cô vẫn động viên, an ủi tôi. Sự quan tâm ấy giúp tôi không đánh mất tình yêu với môn văn sau một lần chưa thành công.
Bây giờ, khi gặp học trò thất vọng trước kết quả học tập, tôi lại nghĩ đến mình trong khoảnh khắc ấy và chợt nhớ đến cô. Tôi hiểu lời động viên đúng lúc có thể giúp một em học sinh bình tâm, nhìn nhận thiếu sót và tiếp tục cố gắng.
Tôi còn nhớ cô từng khuyên tôi sau này đừng chọn nghề giáo để phải vất vả như cô. Tôi luôn xem lời khuyên ấy như một lời nhắn nhủ đầy yêu thương. Thế nhưng cuối cùng, tôi vẫn chọn nghề giáo, vẫn chọn gắn bó với môn văn.
Có lẽ chính những giờ học và cách cô quan tâm đến học trò đã khiến tôi muốn bước tiếp trên con đường ấy. Tôi mong mình cũng có thể giúp học sinh tìm thấy niềm vui khi đọc, khi viết và khi hiểu thêm một điều về cuộc sống.
Mười năm đứng lớp giúp tôi thấm thía hơn những nhọc nhằn cô từng nói. Tôi cũng hiểu niềm vui của người giáo viên khi thấy học trò tiến bộ, biết cố gắng và trưởng thành.
Trong công việc hằng ngày, đôi lúc tôi bắt gặp chính mình năm xưa ở một bài viết còn vụng, một cách hiểu đề ngây ngô, một gương mặt buồn vì điểm số. Những lúc ấy, ký ức về cô nhắc tôi nhìn học trò bằng sự kiên nhẫn và tin tưởng.
Đúng là cô Mai Hương không dạy tôi những con chữ đầu đời, nhưng cô là người đầu tiên khiến tôi yêu môn văn đến mức muốn dành cả sự nghiệp để gắn bó với nó. Vì thế, trong lòng tôi, cô Mai Hương luôn có một vị trí đặc biệt: người thầy đã khơi nguồn tình yêu và dẫn tôi đến với nghề.
Nhớ về cô, tôi vẫn nhớ lớp học sáng đèn giữa đêm đông lạnh. Và hôm nay, trong mỗi giờ dạy của mình, tôi mong có thể tiếp nối phần nào sự tận tâm mà cô đã dành cho chúng tôi ngày ấy.
