Kiểm soát đường huyết là phần quan trọng trong điều trị tiểu đường, song chưa đủ để bảo vệ tim. Bệnh có thể đi kèm tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, tổn thương thận và bất thường ở mạch máu, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ. Dưới đây là 5 việc người mắc tiểu đường nên thực hiện để giảm nguy cơ biến chứng tim mạch.
Kiểm soát đường huyết theo mục tiêu điều trị
Đường huyết tăng kéo dài có thể làm tổn thương thành mạch và các dây thần kinh kiểm soát hoạt động của tim. Vì vậy, người bệnh cần theo dõi đường huyết thường xuyên, xét nghiệm HbA1c theo lịch và dùng thuốc đúng chỉ định.
HbA1c phản ánh mức đường huyết trung bình trong khoảng 2-3 tháng trước đó. Mục tiêu điều trị cần được bác sĩ cá thể hóa theo tuổi, thời gian mắc bệnh, bệnh lý đi kèm và nguy cơ hạ đường huyết. Người bệnh không nên tự ý giảm liều hoặc ngừng thuốc khi thấy chỉ số đường huyết cải thiện.
Theo Hiệp hội Tiểu đường Mỹ (ADA), kiểm soát HbA1c đơn thuần chưa được chứng minh có thể làm giảm nguy cơ bệnh tim mạch do xơ vữa. Một số thuốc điều trị tiểu đường thuộc nhóm ức chế SGLT2 hoặc đồng vận thụ thể GLP-1 còn có lợi ích bảo vệ tim, thận ở những nhóm bệnh nhân phù hợp. Bác sĩ sẽ cân nhắc lựa chọn dựa trên bệnh sử và nguy cơ của từng người.
Ăn uống lành mạnh và vận động đều đặn
Chế độ ăn nhiều rau củ, trái cây nguyên quả, ngũ cốc nguyên hạt, cá và các nguồn chất béo không bão hòa giúp cải thiện sức khỏe chuyển hóa. Người bệnh nên hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ uống có đường, thức ăn nhiều muối, chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa.
Vận động thường xuyên cũng hỗ trợ kiểm soát đường huyết, huyết áp, mỡ máu và cân nặng. Người trưởng thành có thể hướng tới ít nhất 150 phút hoạt động thể lực cường độ vừa mỗi tuần, chẳng hạn đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi, tùy khả năng và tình trạng sức khỏe. Người ít vận động nên bắt đầu từ thời lượng ngắn rồi tăng dần; nếu có biến chứng tim mạch, thần kinh hoặc bàn chân, cần hỏi bác sĩ về hình thức tập phù hợp.

Kiểm tra huyết áp thường xuyên
Tăng huyết áp thường không gây triệu chứng rõ ràng nhưng làm tăng áp lực lên thành động mạch, khiến tim phải hoạt động nhiều hơn. Khi xuất hiện đồng thời với tiểu đường, hai tình trạng này làm gia tăng nguy cơ tổn thương mạch máu, nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Người bệnh nên đo huyết áp định kỳ, ghi lại kết quả để trao đổi với bác sĩ trong những lần tái khám. Nếu được chẩn đoán tăng huyết áp, cần dùng thuốc và điều chỉnh lối sống theo hướng dẫn, không tự ý ngừng điều trị khi chỉ số trở về bình thường.
Kiểm soát mỡ máu
Người tiểu đường có thể gặp tình trạng tăng triglyceride (chất béo trung tính), cholesterol HDL (loại tốt) giảm và các bất thường ở cholesterol LDL (loại xấu). Những thay đổi này góp phần hình thành mảng xơ vữa trong lòng động mạch. Khi mảng xơ vữa nứt vỡ và hình thành cục máu đông, dòng máu đến tim hoặc não có thể bị tắc nghẽn.
Xét nghiệm lipid máu giúp đánh giá cholesterol toàn phần, cholesterol LDL, cholesterol HDL và triglyceride. Tùy độ tuổi, bệnh nền và nguy cơ tim mạch, bác sĩ có thể chỉ định thuốc hạ mỡ máu. Người bệnh nên tái kiểm tra theo lịch để đánh giá hiệu quả, không tự mua hoặc ngừng thuốc.
Bỏ thuốc lá và theo dõi chức năng thận
Hút thuốc làm tổn thương mạch máu, thúc đẩy xơ vữa và tăng nguy cơ mắc bệnh tim. Người bệnh nên ngừng hút thuốc, tránh khói thuốc thụ động đồng thời trao đổi với bác sĩ để được hỗ trợ cai thuốc nếu gặp khó khăn.
Bên cạnh đó, kiểm tra chức năng thận định kỳ cũng có vai trò quan trọng. Tiểu đường có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ ở thận; bệnh thận mạn lại liên quan đến nguy cơ tim mạch cao hơn. Hai xét nghiệm thường được sử dụng là mức lọc cầu thận ước tính (eGFR) từ máu và tỷ lệ albumin/creatinine trong nước tiểu (UACR), giúp phát hiện suy giảm chức năng thận hoặc rò rỉ albumin từ sớm.
Theo ADA, đánh giá nguy cơ tim mạch ở người tiểu đường cần kết hợp kiểm soát đường huyết, huyết áp, cholesterol và các yếu tố nguy cơ khác. Người bệnh nên tái khám đúng lịch, trao đổi với bác sĩ về các chỉ số cần theo dõi và dùng thuốc đều đặn.