Giới thiệu & Mục đích sử dụng
Trong vận tải biển LCL (hàng lẻ) và FCL (nguyên container), đơn vị tính cước và hoạch định chỗ chứa phổ biến nhất là CBM (Cubic Meter - mét khối). Tính toán chuẩn số khối của lô hàng ngay từ bước đóng gói thùng carton giúp nhân viên xuất nhập khẩu lựa chọn chính xác loại container 20 feet, 40 feet hay 40 feet cao (HC), tránh lãng phí khoảng trống thừa hoặc bị cảng từ chối xếp hàng do vượt quá tải trọng cho phép.
Cách dùng từng bước
-
Chọn loại container hoặc chuẩn PalletChọn Container 20' DC (33,1 m³), Container 40' DC (67,6 m³), Container 40' HC cao (76,2 m³), hoặc Pallet chuẩn ISO (120×100 cm) / Pallet Euro (120×80 cm).
-
Nhập kích thước phủ bì và cân nặng 1 kiệnĐiền Dài, Rộng, Cao theo centimet và cân nặng tổng (Gross Weight) theo kilôgam của mỗi thùng carton cùng tổng số lượng thùng cần xuất đi.
-
Chọn quy tắc xoay chiều thùngChọn giữ nguyên chiều cao đứng (chỉ xoay ngang 2 hướng khi hàng có mũi tên hướng lên) hoặc cho phép đặt nghiêng 6 hướng để tối đa số lượng đóng cont.
-
Kiểm tra bản vẽ 2D và số container cần thuêXem sơ đồ mặt bằng lớp đáy tối ưu, tỷ lệ lấp đầy % thể tích container và cảnh báo nếu hàng nặng chạm trần tải trọng trước khi đầy chỗ.
Công thức & Phương pháp tính
1. Công thức tính thể tích CBM (Cubic Meter): Lấy ba cạnh đo theo đơn vị centimet nhân với nhau rồi chia cho 1.000.000 để quy đổi ra mét khối (vì 1 m = 100 cm nên 1 m³ = 100 × 100 × 100 = 1.000.000 cm³). Sau đó nhân với tổng số thùng của lô hàng để ra tổng CBM phục vụ báo giá hãng tàu hoặc forwarder hàng lẻ LCL.
2. Bài toán xếp kích thước thực tế (Stuffing) và giới hạn tải trọng: Không thể lấy thể tích container (ví dụ 33,1 m³ cho cont 20') chia cho thể tích 1 thùng để kết luận số lượng chứa được, bởi thùng carton cứng không thể cắt nhỏ nhét vào khe hở sát vách. Công cụ lần lượt thử đặt thùng theo chiều dọc-ngang và chiều cao để tìm bội số nguyên ⌊Dài cont / Dài thùng⌋ × ⌊Rộng cont / Rộng thùng⌋ × ⌊Cao cont / Cao thùng⌋ cho giá trị cao nhất. Đồng thời thuật toán kiểm tra song song ngưỡng tải trọng payload tối đa (khoảng 28,2 tấn với cont 20' DC và 26,5–26,7 tấn với cont 40'). Với mặt hàng nặng như gạch men, sắt thép, hóa chất lỏng, container thường hết tải trọng từ khi mới lấp đầy khoảng 40%–60% thể tích.
Ví dụ minh họa
Ví dụ đóng lô 250 thùng hàng kích thước 50 × 40 × 40 cm (15 kg/thùng) vào Container 20' DC (lòng trong 589 × 235 × 239 cm): Mỗi thùng có thể tích (50 × 40 × 40) / 1.000.000 = 0,08 m³; 250 thùng đạt đúng 20,0 m³ và tổng trọng lượng 3.750 kg. Khi xét các hướng xếp vào lòng container 20', chiều dài 589 cm xếp được 11 thùng 50 cm (dư 39 cm) hoặc xoay thùng xếp 14 thùng cạnh 40 cm (14 × 40 = 560 cm) × 4 cạnh 50 cm theo chiều rộng 235 cm (200 cm) = 56 thùng/lớp (so với 11 × 5 = 55 thùng/lớp), nhân 5 tầng cao (5 × 40 = 200 cm ≤ 239 cm) cho sức chứa tối đa 280 thùng/cont, dư sức đóng gọn toàn bộ 250 thùng trong 1 container 20' duy nhất.
Lưu ý quan trọng
Thông số kích thước lọt lòng container trong công cụ tuân theo tiêu chuẩn ISO phổ biến, tuy nhiên tùy từng hãng tàu và năm sản xuất vỏ container (container sàn gỗ, container lạnh reefer có dàn lạnh ở đầu cont), kích thước thực tế có thể chênh vài centimet. Để đóng hàng trơn tru không bị kẹt cửa sau khi thùng hơi phình bụng trong quá trình chèn lót, người lập kế hoạch xuất khẩu thường chừa khoảng hở an toàn tối thiểu 3–5 cm mỗi chiều hoặc giảm mục tiêu lấp đầy lý thuyết khoảng 5%.
Câu hỏi thường gặp
Container 20' và 40' chứa tối đa bao nhiêu CBM trên thực tế đóng hàng?
Container 20' DC có thể tích lòng trong khoảng 33,1 m³ nhưng thực tế xếp thùng carton chỉ đạt khoảng 26–28 m³; Container 40' DC đạt khoảng 55–58 m³ (lòng 67,6 m³); còn Container 40' HC cao đạt khoảng 65–68 m³ (lòng 76,2 m³).
Vì sao tải trọng tối đa của Container 40' lại xấp xỉ thậm chí thấp hơn Container 20'?
Vì vỏ thép container 40' tự nặng gần 3,8–4 tấn trong khi tổng trọng lượng gộp thiết kế của cả vỏ + hàng (Max Gross Weight) chuẩn ISO cùng ở mức 30,48 tấn, chưa kể quy định giới hạn tải trọng cầu đường khi kéo mooc.
Khi đi hàng lẻ LCL đường biển thì hãng tàu tính cước theo CBM hay tấn?
Hàng lẻ LCL áp dụng quy tắc 1 tấn = 1 CBM (tấn quy đổi W/M - Weight or Measurement), tính tiền theo đơn vị nào lớn hơn giữa trọng lượng tấn và thể tích CBM.
CBM hàng không khác gì CBM đường biển?
Công thức đo mét khối giống nhau hoàn toàn, nhưng quy đổi tính cước hàng không chặt hơn nhiều: 1 CBM đường bay thường quy đổi thành 167 kg (chia 6.000) hoặc 200 kg (chia 5.000), trong khi đường biển LCL chỉ tính 1 CBM = 1.000 kg.
Xếp hàng lên Pallet rồi mới đưa vào container hao mất bao nhiêu diện tích?
Thông thường một pallet gỗ dày khoảng 14–15 cm ở chân đế, vì vậy chiều cao xếp hàng bị giảm đi ít nhất 15 cm mỗi pallet chồng và diện tích mặt sàn container 20' chỉ xếp vừa 10 pallet ISO (120×100 cm) hoặc 11 pallet Euro (120×80 cm).
Tại sao khi tích chọn xoay 6 hướng thì số lượng thùng xếp được tăng lên nhiều?
Khi được phép đặt nằm nghiêng cạnh dài hoặc cạnh rộng làm chiều cao, thùng tận dụng tốt hơn khoảng trống sát trần container (nhất là 269 cm của cont 40' HC), nhưng chỉ nên áp dụng nếu hàng hóa bên trong không bị hỏng khi đặt nghiêng.
Căn cứ pháp lý & Nguồn tham khảo
- ISO 668 Series 1 Freight Containers — Classification, dimensions and ratings (Quy chuẩn kích thước lọt lòng và tải trọng tối đa container 20DC, 40DC, 40HC)
- Quy chuẩn Pallet ISO 6780 (1200×1000 mm và 1200×800 mm EUR) (Kích thước mặt sàn pallet xuất khẩu tiêu chuẩn)