Giới thiệu & Mục đích sử dụng
Khi một người qua đời mà không để lại di chúc hợp pháp, hoặc di chúc chỉ định đoạt một phần tài sản, việc phân chia di sản được thực hiện theo thừa kế theo pháp luật quy định tại Chương XXIII Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13. Trên thực tế, rất nhiều gia đình nhầm lẫn khi gộp toàn bộ tài sản đứng tên chung vợ chồng vào di sản để chia ngay, hoặc bỏ sót quyền thừa kế thế vị của cháu nội, cháu ngoại khi cha/mẹ của cháu đã mất trước.
Công cụ mô phỏng chia thừa kế của N1A giúp bạn tính nhanh kỷ phần của từng thành viên, vẽ sơ đồ cây phân bổ trực quan, giải thích từng bước pháp lý và đối chiếu suất tối thiểu bắt buộc theo Điều 644 ngay trên trình duyệt. Mọi số liệu tài sản và tên thành viên đều giữ riêng tư trên thiết bị của bạn, không gửi về máy chủ.
Cách dùng từng bước
-
Chọn tình huống mẫu hoặc chế độ chiaChọn chế độ Chia theo pháp luật (không có di chúc) hoặc Kiểm tra Điều 644 (có di chúc để lại cho người ngoài hoặc chia chưa đủ 2/3 suất luật cho người được bảo vệ).
-
Nhập khối tài sản chung, tài sản riêng và nghĩa vụĐiền tổng tài sản chung vợ chồng (hệ thống mặc định tách 50% của người còn sống theo Điều 66 Luật HNGĐ 2014), cộng tài sản riêng của người mất và trừ nợ, chi phí mai táng hợp lý theo Điều 658.
-
Cập nhật danh sách người thân theo hàng thừa kếKhai báo trạng thái của Vợ/Chồng, Cha/Mẹ, các Con (Hàng 1) hoặc Ông bà, Anh chị em (Hàng 2), Cô dì chú bác (Hàng 3). Nếu một người con mất trước/cùng thời điểm và có con, nhập số cháu để tính thừa kế thế vị.
-
Đọc sơ đồ cây, bảng kỷ phần và nhật ký căn cứXem tỷ lệ phân số (1/3, 1/6), số tiền VNĐ từng người được nhận, nhật ký viện dẫn từng điều luật và nhấn In bảng phân chia khi cần thảo luận gia đình.
Công thức & Phương pháp tính
Bước 1: Tách tài sản chung và trừ nghĩa vụ tài sản (Điều 66 Luật HNGĐ 2014 & Điều 658 BLDS 2015). Nếu khối tài sản được tạo lập trong thời kỳ hôn nhân, người vợ hoặc chồng còn sống đương nhiên giữ lại một nửa (50%) quyền sở hữu riêng của mình (trừ trường hợp có thỏa thuận tỷ lệ khác hoặc tài sản tặng cho/thừa kế riêng). Một nửa còn lại hợp nhất với tài sản riêng của người đã mất để tạo thành tổng di sản. Trước khi chia thừa kế, di sản phải được ưu tiên trừ các khoản chi phí mai táng hợp lý theo tập quán và các khoản nợ của người chết.
Bước 2: Xét hàng thừa kế theo thứ tự ưu tiên (Điều 651 BLDS 2015). Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau. Người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.
- Hàng thừa kế thứ nhất: Vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.
- Hàng thừa kế thứ hai: Ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại.
- Hàng thừa kế thứ ba: Cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác, chú, cậu, cô, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.
Bước 3: Thừa kế thế vị (Điều 652 BLDS 2015). Trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc chết cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống. Nếu có nhiều cháu cùng thế vị trong một nhánh con, các cháu chia đều suất của nhánh đó. Ngược lại, nếu người con còn sống nhưng từ chối nhận di sản (Điều 620) hoặc thuộc diện không có quyền hưởng di sản (Điều 621), con của họ không được hưởng thừa kế thế vị.
Bước 4: Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc (Điều 644 BLDS 2015). Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng, và con thành niên mà không có khả năng lao động vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba (2/3) suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó.
Ví dụ minh họa
Ví dụ 1 (Tách tài sản chung và chia đều Hàng 1): Ông A và bà B có căn nhà trị giá 6 tỷ đồng là tài sản chung vợ chồng, không có nợ. Ông A mất không để lại di chúc, gia đình còn bà B và 2 con trưởng thành. Trước tiên, tách 50% tài sản chung của bà B là 3 tỷ đồng. Di sản của ông A là 3 tỷ đồng được chia đều cho 3 người thuộc Hàng 1 (bà B và 2 con), mỗi người hưởng 1/3 di sản = 1.000.000.000 đồng. Như vậy sau khi hoàn tất thủ tục, tổng giá trị tài sản thuộc về bà B gồm 3 tỷ phần riêng và 1 tỷ thừa kế.
Ví dụ 2 (Thừa kế thế vị Điều 652): Bà C để lại di sản ròng 2,4 tỷ đồng. Hàng thừa kế thứ nhất gồm chồng còn sống, con cả (đã mất trước bà C và có 2 người con) và con út còn sống. Tổng di sản chia thành 3 suất chuẩn bằng 800 triệu đồng/suất: Chồng nhận 800 triệu, con út nhận 800 triệu, còn suất 800 triệu của con cả chuyển cho 2 cháu thế vị chia đều, mỗi cháu nhận 1/6 di sản = 400.000.000 đồng.
Ví dụ 3 (Suất tối thiểu Điều 644): Ông D có 3 tỷ đồng tài sản riêng và lập di chúc tặng toàn bộ cho người ngoài, không để lại phần nào cho bà vợ và 2 con đã thành niên khỏe mạnh. Nếu chia theo pháp luật có 3 suất (1 tỷ/suất). Vì vợ thuộc diện Điều 644, bà bắt buộc được hưởng tối thiểu 2/3 × 1 tỷ = 666.666.667 đồng trích từ di sản trước khi phần còn lại thực hiện theo di chúc; hai con đã thành niên khỏe mạnh không thuộc Điều 644 nên không được bù.
Lưu ý quan trọng
Kết quả tính toán trên trang chỉ mang tính chất mô phỏng tham chiếu dựa trên quy định chung của Bộ luật Dân sự 2015. Khi thực hiện thủ tục khai nhận di sản thừa kế thực tế tại Văn phòng công chứng hoặc khi giải quyết tranh chấp tại Tòa án nhân dân khu vực, các bên cần đối chiếu thêm di chúc hợp lệ, công sức đóng góp duy trì tôn tạo di sản, văn bản từ chối nhận di sản hợp lệ trong thời hạn luật định và nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân / lệ phí trước bạ (hàng thừa kế trực hệ như vợ-chồng, cha mẹ-con cái được miễn thuế TNCN và lệ phí trước bạ theo Luật Thuế TNCN và Nghị định lệ phí trước bạ hiện hành).
Câu hỏi thường gặp
Khi một bên vợ hoặc chồng mất không di chúc, có chia toàn bộ nhà đất đứng tên hai vợ chồng không?
Không. Nếu nhà đất là tài sản chung tạo lập trong thời kỳ hôn nhân, theo Điều 66 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, trước hết phải chia đôi tài sản chung: 50% thuộc quyền sở hữu của người vợ hoặc chồng còn sống, chỉ 50% còn lại là di sản của người đã mất để chia cho hàng thừa kế (trong đó người vợ hoặc chồng còn sống tiếp tục được hưởng thêm 1 suất thừa kế ngang với cha mẹ và các con).
Con dâu hoặc con rể có thuộc hàng thừa kế thứ nhất theo pháp luật không?
Không. Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, hàng thừa kế thứ nhất chỉ gồm vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết. Con dâu, con rể không phải là người thừa kế theo pháp luật của cha mẹ chồng/vợ (trừ trường hợp được chỉ định trực tiếp trong di chúc hợp pháp).
Khi nào thì cháu được hưởng thừa kế thế vị thay cho cha hoặc mẹ?
Theo Điều 652 Bộ luật Dân sự 2015, cháu chỉ được thừa kế thế vị nếu cha hoặc mẹ của cháu (tức con đẻ/con nuôi của người để lại di sản) chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người để lại di sản. Nếu người con vẫn còn sống nhưng làm văn bản từ chối nhận di sản (Điều 620) hoặc thuộc diện không có quyền hưởng di sản (Điều 621), thì cháu không được hưởng thế vị.
Cha dượng hoặc mẹ kế với con riêng có được hưởng thừa kế của nhau theo pháp luật không?
Theo Điều 654 Bộ luật Dân sự 2015, con riêng và bố dượng, mẹ kế nếu có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con, mẹ con thì được thừa kế di sản của nhau và còn được thừa kế di sản theo quy định tại Điều 652 và Điều 653 của Bộ luật này.
Nếu một người con làm giấy từ chối nhận di sản thì phần của người đó chia cho ai?
Người từ chối nhận di sản theo Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015 không được tính vào số suất thừa kế cùng hàng; phần di sản lẽ ra thuộc về họ sẽ gộp chung để chia đều lại cho những người thừa kế hợp lệ còn lại trong cùng hàng (không tự động chuyển cho con của người từ chối trừ khi tất cả người thừa kế đồng ý tặng cho lại sau khi nhận).
Con sinh ra sau khi người cha đã qua đời (thai nhi đã thành thai trước khi cha mất) có được hưởng thừa kế không?
Có. Theo Điều 613 và Điều 660 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân phải còn sống vào thời điểm mở thừa kế hoặc sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đã thành thai trước khi người để lại di sản chết đều là người thừa kế hợp pháp và phải được dành lại một kỷ phần ngang bằng các con khác khi phân chia di sản.
Khi di chúc chia hết tài sản cho một người, những ai vẫn được pháp luật bảo vệ ít nhất 2/3 một suất?
Theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, bốn nhóm người luôn được hưởng ít nhất bằng 2/3 của một suất thừa kế theo pháp luật (kể cả khi bị truất hoặc bị bỏ sót trong di chúc) gồm: Con chưa thành niên; Cha; Mẹ; Vợ hoặc chồng; và Con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động (trừ trường hợp họ tự từ chối nhận di sản hoặc vi phạm Điều 621).