Tại tọa đàm “Dấu ấn người Thầy – Giữ lửa nghề giữa những đổi thay” do báo Dân trí tổ chức nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, ba khách mời đến từ ba cấp học đã chia sẻ những câu chuyện khác nhau về hành trình gắn bó với nghề giáo.
Đó là thầy Lê Quang Hải, giáo viên Trường Tiểu học An Lạc 3, TPHCM; cô Lê Thị Ngọc Dung, Tổ trưởng bộ môn Ngữ văn, Trường THPT Nguyễn Chí Thanh, TPHCM; và Tiến sĩ Lê Duy Tân, giảng viên Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia TPHCM.
9 năm bán vé số, thi rớt đại học và trở thành thạc sĩ
Với thầy Lê Quang Hải, cơ duyên đến với nghề giáo đầy gian nan. Theo chia sẻ của thầy, thầy quê ở tỉnh Vĩnh Long, sống trong tình thương của bà ngoại, mẹ và em trai. Từ năm lớp 3 đến lớp 12, phải theo mẹ, bà ngoại rong ruổi đi bán vé số, kiếm thêm tiền trang trải cuộc sống.

Rồi con đường học tập của thầy Hải cũng không bằng phẳng khi từng thi trượt ngành Sư phạm Tiểu học của Trường Đại học Cần Thơ vì thiếu 0,5 điểm.
"Sau đó, tôi lên TPHCM tìm việc làm nhưng không tìm được việc phù hợp. Vì vậy, tôi quyết định nương theo những điều kiện mình đang có, đăng ký học sư phạm tại một trường trung cấp, rồi liên thông lên đại học tại Trường Đại học Sư phạm TPHCM", thầy Hải nhớ lại.
Đến năm 2021, khi dịch COVID-19 dần qua đi, thầy Hải trở về công tác tại Trường Tiểu học An Lạc 3 dưới hình thức giáo viên hợp đồng. Phải đến năm 2023, thầy mới chính thức được tuyển dụng. Song song với công việc giảng dạy, thầy tiếp tục học cao học tại Trường Đại học Sư phạm Đà Nẵng và tốt nghiệp cùng năm.
Thầy Hải tâm sự, động lực lớn nhất giúp thầy kiên trì bám trụ với nghề chính là lời khuyên của người bà quá cố: "Thôi, con học sư phạm đi để sau này có cái nghề ổn định phụ giúp mẹ". Dòng ký ức ấy đã trở thành điểm tựa tinh thần vô giá để thầy gắn bó trọn vẹn với học sinh lớp 1.
Trong 10 năm đứng lớp và làm nghề, thầy Hải đã gặp rất nhiều học sinh có hoàn cảnh giống mình. Thầy sẽ tìm hiểu, lắng nghe câu chuyện của các em để có hướng hỗ trợ phù hợp.
Thầy Hải luôn tâm niệm rằng học sinh lớp 1 như một trang giấy trắng. Dù hoàn cảnh các em có ra sao thì thầy cũng phải dành cho các em tình cảm công bằng, yêu thương và quan tâm nhiều hơn.
Từ những nỗ lực bền bỉ đó, đến nay, thầy Lê Quang Hải đã có nhiều nỗ lực và dấu ấn trong công tác giảng dạy, chuyên môn. Bên cạnh việc hoàn thành chương trình cao học, thầy đạt giải Nhất cấp quốc gia Hội giao lưu “An toàn giao thông cho nụ cười trẻ thơ” năm 2023, giải Nhì cấp quốc gia tại hội giao lưu này năm 2026 và giải Nhất Hội thi Giáo viên chủ nhiệm giỏi cấp quận. Năm 2026, thầy được vinh danh “Nhà giáo trẻ tiêu biểu TPHCM”, Giải thưởng toàn quốc vì sự nghiệp giáo dục Việt Nam của Bộ GD&ĐT năm 2026...

Trong khi đó, với cô Lê Thị Ngọc Dung, Tổ trưởng bộ môn Ngữ văn Trường THPT Nguyễn Chí Thanh (TPHCM), nghề giáo ban đầu không phải là ước mơ hay đích đến được cô lựa chọn. Thế nhưng, tính đến nay cô Dung đã có 21 năm gắn bó với sự nghiệp "trồng người".
Khi nhìn lại chặng đường ấy, cô cho rằng chính học trò là những người đã níu chân mình ở lại.
“Tôi cảm ơn bố mẹ, cảm ơn gia đình đã lựa chọn cho tôi một nghề nghiệp rất đúng đắn. Tôi cũng cảm ơn học trò, bởi chính các em đã gieo vào lòng tôi tình yêu với nghề, đặc biệt là nghề giáo”, cô Dung bộc bạch.
Mặc dù đến với nghề giáo một cách ngẫu nhiên nhưng thời gian qua, cô Lê Thị Ngọc Dung đã tìm thấy tình yêu và hướng đi riêng trong công việc giảng dạy, đặc biệt với phương pháp dạy học theo dự án.
Suốt 4 năm qua, cô cùng đồng nghiệp tổ chức nhiều dự án sáng tạo, kết nối kiến thức trong sách vở với nghệ thuật truyền thống như múa rối nước, cải lương, đồng thời tạo cơ hội để học sinh trải nghiệm, khám phá năng lực và phát huy sở trường. Những hoạt động này cũng góp phần đưa các dự án của cô và học trò đến với nhiều kênh truyền thông, ghi dấu hành trình đổi mới trong dạy học Ngữ văn.

Trở về Việt Nam giảng dạy từ lời dặn dò của một người thầy
Cùng chung hành trình vươn lên từ gian khó, Tiến sĩ Lê Duy Tân, giảng viên Khoa Công nghệ Thông tin (Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia TPHCM) – một trong 100 nhà giáo trẻ tiêu biểu cấp Trung ương năm 2026 – xúc động kể về tuổi thơ nơi vùng quê nghèo tỉnh Vĩnh Long.
Là thế hệ 9X đời đầu, ký ức tuổi thơ của thầy Tân gắn liền với những ngày tháng kinh tế gia đình thiếu thốn, đến mức "một gói mì cũng là niềm mơ ước của một đứa trẻ".

Thời thơ ấu, anh chưa từng nghĩ mình có thể sở hữu một chiếc máy tính, càng không hình dung sau này sẽ trở thành giảng viên ngành Công nghệ thông tin. Bước ngoặt đến vào năm lớp 8, khi một nhà hảo tâm tài trợ phòng máy vi tính cho phòng văn hóa xã. Đây là lần đầu tiên anh được tiếp xúc với máy tính, cũng là khởi đầu cho niềm đam mê tìm hiểu công nghệ.
Từ cơ hội ấy, anh quyết tâm thi vào ngành Công nghệ thông tin và trúng tuyển ngành Mạng máy tính và Truyền thông, Trường Đại học Công nghệ thông tin, Đại học Quốc gia TPHCM. Trong quá trình học tập, anh tiếp tục nhận được sự hỗ trợ, khích lệ của các giảng viên, được tạo điều kiện tham gia nghiên cứu khoa học từ sớm. Những cơ hội đó giúp anh có thêm nền tảng để nhận học bổng học thạc sĩ, tiến sĩ tại Viện Khoa học Công nghệ Tiên tiến Nhật Bản.
Khi chuẩn bị sang Nhật Bản học tập, anh được thầy hướng dẫn chia sẻ rằng “Con đi cũng được, con về cũng được, miễn sao sống tốt là được... Tuy vậy, nếu về được thì về. Tại vì nếu mà đi hết rồi thì ai sẽ tiếp tục hỗ trợ, dẫn dắt đàn em?".
Lời nhắn ấy khiến thầy suy nghĩ nhiều về trách nhiệm với những thế hệ đi sau.
Sau khi tốt nghiệp tiến sĩ, anh từng dự định ở lại Nhật thêm một thời gian vì muốn tìm hiểu cách các doanh nghiệp Nhật Bản vận hành như thế nào. Dù sao, Nhật Bản thời điểm đó cũng là nền kinh tế lớn thứ ba thế giới.
Tuy nhiên, anh tốt nghiệp vào năm 2021, đúng thời điểm đại dịch COVID-19 bùng phát. Nhật Bản cũng áp dụng các biện pháp hạn chế đi lại, dù không phong tỏa chặt chẽ như Việt Nam. Sống cô đơn, lạc lõng nơi xứ người, không có người thân, bạn bè hay gia đình bên cạnh, anh tự hỏi: "Mình đã muốn về rồi, vậy tại sao không về sớm hơn?". Và anh quyết định trở về Việt Nam thông qua những chuyến bay giải cứu.

Sau khi về nước, anh quyết định đi theo con đường của người thầy từng truyền cảm hứng cho mình: đứng lớp và tiếp tục đồng hành với sinh viên trong các dự án nghiên cứu khoa học.
Thầy Tân nghĩ rằng, người thầy ở bậc đại học không chỉ có nhiệm vụ truyền đạt kiến thức mà còn phải hỗ trợ sinh viên rèn luyện tư duy, truyền cảm hứng và khơi dậy niềm đam mê nghiên cứu khoa học. Quan trọng hơn, người thầy cần giúp các em dám đương đầu, vượt qua thử thách của bản thân để tìm ra lời giải cho những bài toán chưa có đáp án.
Khi trở thành giảng viên, được sự hỗ trợ của đơn vị đang công tác, anh cùng với các đồng nghiệp, thành lập phòng thí nghiệm AIoT Lab Việt Nam. Theo anh, đây sẽ là môi trường để sinh viên có thể áp dụng ngay những kiến thức đã học trong sách vở vào các dự án thực tế. Các em có cơ hội va chạm, có cơ hội dấn thân và trưởng thành. Từ đó, nhiều sinh viên đã có cơ hội tham gia nghiên cứu và nhiều đề tài mang lại giá trị thực tiễn được triển khai. Nhờ vậy, đến nay, anh cảm thấy quyết định trở về Việt Nam là đúng đắn nhất của mình.