Sau hai ngày xét hỏi và tranh luận (18-19/11), phiên tòa xét xử sơ thẩm bị cáo Lê Thanh Thản (76 tuổi, Tổng giám đốc Công ty Bemes) thường gọi "đại gia điếu cày", cùng 5 cựu cán bộ liên quan đến những sai phạm tại dự án CT6 Kiến Hưng (Hà Đông, Hà Nội) đã bước vào thời gian nghị án.
Hội đồng xét xử (HĐXX) Tòa án nhân dân TP Hà Nội dự kiến tuyên án vào 14h ngày 26/11.
Xuyên suốt phiên tòa, từ những lời khai thừa nhận sai phạm của ông Lê Thanh Thản đến phần tranh luận giữa các luật sư và đại diện Viện kiểm sát (VKS), vấn đề được quan tâm nhiều nhất là trách nhiệm bồi thường cho 519 người mua nhà không được cấp sổ đỏ.
Đặc biệt, mức định giá căn hộ khoảng 53-56 triệu đồng/m2 đã trở thành tâm điểm tranh luận khi "đại gia điếu cày" cho rằng cao quá, trong khi phía công tố và luật sư bảo vệ các bị hại khẳng định người dân phải được bồi thường tương xứng với giá trị căn hộ hợp pháp.
"Đại gia điếu cày" thừa nhận xây sai quy hoạch, xin lỗi người mua nhà
Trong ngày xét xử đầu tiên, ông Lê Thanh Thản là người đầu tiên bước lên bục khai báo, trả lời các câu hỏi của HĐXX.
Trình bày về quá trình triển khai dự án CT6 Kiến Hưng, bị cáo cho biết công trình được xây dựng từ năm 2010 và hoàn thành vào năm 2013. Quá trình thực hiện dự án, Công ty Bemes đã tự ý chuyển đổi công năng từ khu văn phòng, dịch vụ thương mại cho thuê sang căn hộ để ở lâu dài khi chưa được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận điều chỉnh quy hoạch.
Đối với khu nhà thấp tầng, ông Thản cũng thừa nhận doanh nghiệp tự ý chuyển khoảng 3.000m2 đất theo quy hoạch dành để xây dựng nhà trẻ sang xây dựng nhà liền kề.
Đáng chú ý, bị cáo khai trong quá trình xây dựng, địa phương từng động viên doanh nghiệp tích cực triển khai dự án.

Ông Thản cho rằng thời điểm đó không có cơ quan chức năng nào đến kiểm tra và yêu cầu đình chỉ thi công.
Về hoạt động kinh doanh, bị cáo xác nhận bản thân trực tiếp chỉ đạo việc ký kết hợp đồng mua bán, chuyển nhượng căn hộ và nhà thấp tầng. Các căn hộ được bán theo tiến độ xây dựng, từ khi công trình hoàn thành phần móng đến các tầng phía trên.
Trả lời câu hỏi của HĐXX về việc có thông báo cho khách hàng biết những sai phạm tại dự án hay không, ông Thản thừa nhận không cung cấp thông tin này cho người mua nhà.
Bị cáo cũng thừa nhận hành vi của mình là gian dối khách hàng, cho rằng việc bị truy tố về tội Lừa dối khách hàng là đúng. Tuy nhiên, ông không đồng tình với cách xác định số tiền thu lợi bất chính hơn 531 tỷ đồng.
Theo cáo trạng, trong quá trình triển khai dự án, ông Thản đã chỉ đạo xây dựng công trình không đúng quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 được phê duyệt, sau đó đưa ra những thông tin không đúng sự thật về tính pháp lý để bán căn hộ.
Cơ quan tố tụng xác định có 519 khách hàng mua căn hộ, nhà ở không được Nhà nước công nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng đất, với số tiền thu lợi bất chính của bị cáo hơn 531 tỷ đồng.
Trước HĐXX, ông Thản gửi lời xin lỗi những người mua nhà vì các sai phạm của doanh nghiệp, đồng thời mong muốn được tạo điều kiện để khắc phục hậu quả.
Bị cáo cho biết đã nộp 530 tỷ đồng vào tài khoản của cơ quan thi hành án dân sự nhằm bảo đảm việc bồi thường cho các bị hại. Ngoài ra, ông Thản đề xuất hai phương án giải quyết đối với những hộ dân phải di dời, gồm bồi thường bằng tiền hoặc bố trí căn hộ tại Khu đô thị Thanh Hà.
Khi được HĐXX hỏi về mức bồi thường, ông Thản khẳng định chấp nhận bồi thường theo giá thị trường từng thời điểm, dù bản thân chưa nắm rõ mức giá cụ thể.

Đề cập đến nguồn tài chính, bị cáo cho biết doanh nghiệp còn hơn 200ha đất chưa xây dựng tại Khu đô thị Thanh Hà. Nếu được tháo gỡ các vướng mắc pháp lý, doanh nghiệp có thể triển khai hàng chục tòa nhà thương mại, tạo nguồn thu để tiếp tục khắc phục hậu quả.
Tuy nhiên, bước sang phần tranh luận ngày 19/11, quan điểm của ông Thản về trách nhiệm dân sự có sự thay đổi.
Sau khi VKS đề nghị mức án 30-36 tháng tù nhưng cho hưởng án treo, ông Thản cho biết không có ý kiến về phần trách nhiệm hình sự.
Riêng vấn đề bồi thường, bị cáo cho rằng mức định giá căn hộ hiện nay "cao quá", gây khó khăn cho doanh nghiệp và đề nghị HĐXX xem xét lại.
Ông Thản cũng đề xuất chuyển những căn hộ xây dựng sai công năng thành nhà cho thuê thay vì khôi phục công năng ban đầu, với lý do lo ngại việc thay đổi mục đích sử dụng có thể gây xáo trộn.
Bị cáo còn đề nghị được nộp 50% lợi nhuận dự án vào ngân sách Nhà nước và tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp tục hoạt động, có nguồn lực khắc phục hậu quả.
Viện kiểm sát bác nhiều quan điểm bào chữa
Trong phần tranh luận, luật sư bào chữa cho ông Lê Thanh Thản đưa ra nhiều lập luận liên quan đến hành vi lừa dối khách hàng, số tiền thu lợi bất chính và trách nhiệm bồi thường.
Theo phía bào chữa, ông Thản thừa nhận những vi phạm trong quá trình xây dựng nhưng không có ý định lừa dối người mua nhà ngay từ đầu.
Luật sư cho rằng cần xem xét bối cảnh triển khai dự án, đồng thời ghi nhận việc bị cáo tích cực tìm kiếm phương án khắc phục hậu quả từ khi vụ án được khởi tố.

Đáng chú ý, luật sư viện dẫn Nghị quyết 96/2026 của HĐND TP Hà Nội về cơ chế đặc thù xử lý các công trình vi phạm đất đai, trật tự xây dựng. Theo lập luận của phía bào chữa, khi thành phố có cơ chế tháo gỡ, nhiều căn hộ tại CT6 Kiến Hưng có thể được tiếp tục tồn tại, do đó chỉ còn 79 trường hợp phải di dời bắt buộc.
Từ đó, luật sư đề nghị xem xét lại phạm vi thiệt hại và số lượng bị hại trong vụ án.
Đối đáp, đại diện VKS khẳng định kết quả điều tra có đủ căn cứ xác định ông Lê Thanh Thản đã chỉ đạo xây dựng dự án vi phạm nghiêm trọng quy hoạch được phê duyệt. Mặc dù vậy, bị cáo vẫn quảng cáo, cung cấp những thông tin không đúng sự thật về tính pháp lý, khiến 519 khách hàng tin tưởng ký hợp đồng mua những căn hộ, nhà ở không đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận.
Theo VKS, hành vi lừa dối đã hoàn thành từ thời điểm chủ đầu tư đưa ra thông tin gian dối, ký hợp đồng và nhận tiền của khách hàng. Việc thành phố ban hành chính sách đặc thù, cho phép một số công trình vi phạm được tiếp tục tồn tại nhằm bảo đảm an sinh xã hội không đồng nghĩa với việc xóa bỏ hành vi phạm tội đã xảy ra.
Vì vậy, cơ quan công tố giữ nguyên quan điểm xác định 519 người mua nhà là bị hại trong vụ án.
Đối với số tiền thu lợi bất chính hơn 531 tỷ đồng, phía bào chữa đề nghị xem xét khấu trừ các khoản chi phí đầu tư xây dựng và tiền doanh nghiệp đã nộp vào ngân sách. Tuy nhiên, VKS cho rằng chi phí xây dựng các công trình sai quy hoạch không phải là khoản chi hợp pháp để đối trừ. Khoản tiền hơn 67 tỷ đồng Công ty Bemes đã nộp, được kê khai là tiền sử dụng đất, cũng chưa đủ căn cứ pháp lý để khấu trừ.
Từ những lập luận trên, đại diện VKS giữ nguyên quan điểm về số tiền thu lợi bất chính của bị cáo.
Người dân không có lỗi, chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm
Cũng tại phần tranh luận, luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các bị hại cũng đưa ra nhiều lập luận phản bác quan điểm của phía bào chữa cho ông Lê Thanh Thản.
Theo luật sư, kết luận định giá tài sản số 59 ngày 10/7 được ban hành đúng quy định pháp luật. Hội đồng định giá đã thuê đơn vị thẩm định độc lập, sử dụng chứng thư thẩm định giá và áp dụng phương pháp so sánh với các giao dịch thực tế trên thị trường.
Đơn vị tư vấn cũng tiến hành khảo sát, đối chiếu thông tin, trực tiếp xác minh những người tham gia giao dịch để bảo đảm tính khách quan. Vì vậy, luật sư cho rằng kết luận định giá có cơ sở và không gây bất lợi trái pháp luật cho chủ đầu tư.
Theo người bảo vệ quyền lợi các bị hại, hàng trăm gia đình đã phải chịu những thiệt thòi kéo dài nhiều năm. Việc xác định mức bồi thường thỏa đáng không đơn thuần là giải quyết một giao dịch mua bán nhà mà còn liên quan trực tiếp đến nơi ăn, chốn ở và cuộc sống của người dân.
Đối với những hộ thuộc diện bắt buộc di dời, luật sư đề nghị HĐXX xem xét bảo đảm quyền lợi bồi thường theo kết luận định giá tháng 7.
Ngoài ra, các hộ dân mong muốn được tiếp tục ở lại căn hộ trong 3 tháng sau khi nhận tiền bồi thường để có thời gian tìm nơi ở mới.
Những gia đình có con đang đi học cũng đề nghị được hỗ trợ thủ tục chuyển trường, đồng thời kiến nghị chính quyền xem xét hỗ trợ chi phí di dời và ổn định cuộc sống.
Sau hai ngày xét hỏi và tranh luận, đại diện VKS đề nghị tuyên phạt ông Lê Thanh Thản 30-36 tháng tù nhưng cho hưởng án treo về tội Lừa dối khách hàng.
Cơ quan công tố ghi nhận bị cáo đã tích cực hợp tác trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử; chủ động nộp 530 tỷ đồng khắc phục hậu quả và có nhiều tình tiết giảm nhẹ.
Đối với 5 cựu cán bộ địa phương bị truy tố về tội Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng, VKS cũng đề nghị các mức án tù nhưng cho hưởng án treo.
Chiều 19/11, sau khi kết thúc phần tranh luận, HĐXX cho các bị cáo nói lời sau cùng. Là người đầu tiên đứng trước bục khai báo, ông Lê Thanh Thản cho biết không có ý kiến gì thêm và gửi lời cảm ơn HĐXX.
Phiên tòa khép lại phần tranh luận, nhưng câu hỏi được hàng trăm cư dân CT6 Kiến Hưng quan tâm nhất vẫn là phương án giải quyết quyền lợi, mức bồi thường và thời điểm họ có thể ổn định cuộc sống sau nhiều năm chờ đợi.
Những vấn đề này sẽ được HĐXX xem xét, quyết định vào ngày tuyên án.