Trong khuôn khổ Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2026, tọa đàm "Đại dương Bền vững và Tương lai Hàng hải Thông minh" sẽ diễn ra ngày 8/12 tại Hà Nội, quy tụ các chuyên gia quốc tế trong lĩnh vực sinh học biển, công nghệ hàng hải, sinh thái học thủy sản và kinh tế đại dương.
Sự kiện tập trung tìm kiếm giải pháp ứng dụng khoa học, công nghệ và chính sách để bảo vệ hệ sinh thái biển, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế đại dương bền vững.
Đại dương bao phủ hơn 70% bề mặt Trái Đất, đóng vai trò quan trọng trong điều hòa khí hậu, duy trì đa dạng sinh học và bảo đảm sinh kế cho hàng tỷ người. Với Việt Nam, quốc gia có hơn 3.000km đường bờ biển, việc phát triển kinh tế biển gắn với bảo vệ môi trường càng trở nên cấp thiết.
AI giúp phát hiện gene và loài sinh vật biển mới
Một trong những nội dung đáng chú ý tại tọa đàm là ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong nghiên cứu và khám phá hệ sinh thái đại dương.
TS Éric Karsenti, nhà khoa học cao cấp tại Phòng thí nghiệm Sinh học Phân tử châu Âu (EMBL), từng giữ vai trò Giám đốc Khoa học của chương trình thám hiểm Tara Oceans, sẽ chia sẻ về những tiến bộ công nghệ trong nghiên cứu sinh học biển.

Tara Oceans là chương trình nghiên cứu quốc tế quy mô lớn, sử dụng công nghệ giải trình tự gene, hình ảnh học và phân tích dữ liệu để tìm hiểu sự đa dạng của các sinh vật biển, đặc biệt là những vi sinh vật có vai trò quan trọng đối với hệ sinh thái đại dương.
Theo TS Éric Karsenti, nghiên cứu hệ sinh thái trên quy mô toàn cầu đòi hỏi phải xử lý lượng dữ liệu rất lớn, vượt quá khả năng của các phương pháp phân tích thủ công.
"Tin sinh học và AI cho phép phát hiện những gene và loài mới mà các phương pháp thủ công khó nhận diện được", ông cho biết.
Bên cạnh nghiên cứu sinh học, công nghệ số cũng đang mở ra những phương thức mới trong thiết kế và vận hành tàu biển.
TS Dmitry Ponkratov, Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc Toàn cầu phụ trách lĩnh vực Hàng hải tại Siemens Digital Industries Software (Anh), sẽ trình bày về chiến lược chuyển đổi số ngành hàng hải.

Các công nghệ mô phỏng và công cụ kỹ thuật số được kỳ vọng giúp tối ưu thiết kế tàu, nâng cao hiệu quả vận hành, tăng cường an toàn và giảm tác động đến môi trường.
Bài toán quản lý nguồn lợi biển và phát triển bền vững
Ngoài công nghệ, tọa đàm còn đề cập đến những bất cập trong thống kê sản lượng khai thác thủy sản, yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến việc xây dựng chính sách bảo tồn.
GS Daniel Pauly, nhà khoa học tại Đại học British Columbia (Canada), người sáng lập dự án nghiên cứu Sea Around Us, chỉ ra rằng hệ thống thống kê tại nhiều quốc gia chủ yếu phản ánh hoạt động đánh bắt công nghiệp quy mô lớn.
Trong khi đó, sản lượng từ nghề cá quy mô nhỏ và lượng cá bị đánh bắt nhưng sau đó loại bỏ chưa được ghi nhận đầy đủ.

Theo ông, những khoảng trống dữ liệu có thể khiến quy mô khai thác thực tế bị đánh giá thấp, dẫn đến nhận định thiếu chính xác về tình trạng nguồn lợi và khả năng phục hồi của các hệ sinh thái biển.
Vì vậy, cải thiện chất lượng thống kê là điều kiện quan trọng để xây dựng chính sách quản lý thủy sản công bằng và hiệu quả.
Ở góc độ kinh tế, GS Ussif Rashid Sumaila, chuyên gia kinh tế thủy sản tại Đại học British Columbia, cho rằng cần thay đổi cách nhìn nhận về giá trị của đại dương.

Thay vì xem bảo tồn biển là hoạt động tốn kém, mâu thuẫn với tăng trưởng, các quốc gia cần coi hệ sinh thái biển khỏe mạnh là nền tảng cho sự thịnh vượng lâu dài.
"Bảo vệ đại dương nên được hiểu là đầu tư vào cơ sở hạ tầng kinh tế thiết yếu, bao gồm cơ sở hạ tầng tự nhiên tạo ra thực phẩm, hỗ trợ việc làm, ổn định khí hậu, giảm thiểu rủi ro và tạo ra của cải qua nhiều thế hệ", ông nhấn mạnh.
Tọa đàm sẽ do GS Nguyễn Thục Quyên, Chủ tịch Hội đồng Sơ khảo Giải thưởng VinFuture, chủ tọa.
Thông qua việc kết nối các nhà khoa học, chuyên gia công nghệ và kinh tế, sự kiện hướng tới thúc đẩy hợp tác quốc tế, ứng dụng những thành tựu nghiên cứu vào quản lý tài nguyên và phát triển kinh tế biển bền vững.
Tọa đàm: “Đại dương Bền vững và Tương lai Hàng hải Thông minh”
Ngày: 08/12/2026, 13:30 - 15:00
Địa điểm: Trung tâm Hội nghị Quốc tế Almaz, Hà Nội, Việt Nam
Link đăng ký: https://forms.gle/vee6D25oiUZSLdTk6
Chủ tọa: Giáo sư Nguyễn Thục Quyên, Đại học California, Santa Barbara (UCSB), Hoa Kỳ, Giám đốc Trung tâm Polyme và Chất rắn Hữu cơ, Chủ tịch Hội đồng Sơ khảo Giải thưởng VinFuture.
Diễn giả - Các nhà khoa học và chuyên gia quốc tế:
- Tiến sĩ Éric Karsenti, Tara Oceans, Pháp và Phòng thí nghiệm Sinh học Phân tử Châu Âu (EMBL), Đức. Ông là nhà khoa học cao cấp tại EMBL, từng giữ vai trò Giám đốc Khoa học của dự án thám hiểm Tara Oceans giai đoạn 2009-2021 và được trao Huy chương Vàng CNRS năm 2015;
- Giáo sư Daniel Pauly, Đại học British Columbia, Canada. Ông là chuyên gia sinh học thủy sản, Giáo sư Killam tại Đại học British Columbia, nhà sáng lập dự án Sea Around Us và đồng sáng lập FishBase, với các nghiên cứu về xu hướng khai thác thủy sản và quản lý nguồn lợi biển;
- Tiến sĩ Dmitry Ponkratov, Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc Toàn cầu phụ trách lĩnh vực Hàng hải tại Công ty Phần mềm Công nghiệp Số Siemens (Siemens Digital Industries Software), Vương quốc Anh. Ông nhận Giải thưởng Maurizio Landrini năm 2025 vì những đóng góp trong lĩnh vực động lực học chất lưu tính toán trong các ứng dụng hàng hải;
- Giáo sư Ussif Rashid Sumaila, Đại học British Columbia, Canada. Ông là Giáo sư Killam, Chủ tịch Nghiên cứu Canada (Canada Research Chair) về Kinh tế học Liên ngành Đại dương và Ngư nghiệp, chuyên nghiên cứu kinh tế học đại dương, chính sách trợ cấp thủy sản, công bằng xã hội và tính bền vững.