Theo Viện Quy hoạch Đô thị và Nông thôn Quốc gia (VIUP) - đơn vị tư vấn quy hoạch 100 năm TP HCM, thách thức cốt lõi của thành phố mới là tái cấu trúc không gian, phân bổ lại nguồn lực và kết nối các cực động lực thành một hệ thống thống nhất. TP HCM cũ là đầu tàu kinh tế nhưng năng lực nghiên cứu và phát triển, công nghệ lõi và thương mại hóa đổi mới sáng tạo chưa tương xứng. Bình Dương có nền công nghiệp lớn nhưng xuất khẩu từ khu vực FDI chiếm trên 80%. Vũng Tàu có GRDP bình quân đầu người cao nhưng còn phụ thuộc vào dầu khí, cảng biển và lợi thế tự nhiên.
Sau khi sáp nhập, TP HCM mới có quy mô kinh tế lớn, nhưng chưa chuyển đủ nhanh sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, công nghệ, nhân lực chất lượng cao và doanh nghiệp nội địa mạnh, theo đánh giá của nhóm tư vấn Quy hoạch tổng thể TP HCM thời kỳ 2025-2050. Thêm vào đó, thành phố có nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình nếu tiếp tục dựa nhiều vào mở rộng quy mô, FDI, đất đai, lao động và các ngành có giá trị gia tăng chưa cao.
Để khắc phục các hạn chế này, siêu đô thị mới sau sáp nhập được kỳ vọng kết hợp ba lớp năng lực: TP HCM cũ là trung tâm tài chính, dịch vụ, thương mại, đổi mới sáng tạo và thị trường; Bình Dương là nền tảng sản xuất công nghiệp và đô thị công nghiệp; Vũng Tàu là cửa ngõ cảng biển nước sâu, logistics, năng lượng và kinh tế biển. Cấu trúc mới tạo ra sự bổ trợ giữa lõi dịch vụ, nền sản xuất và cửa ngõ toàn cầu, đủ để phát triển các cụm ngành có chiều sâu như tài chính, công nghiệp công nghệ cao, logistics cảng biển, năng lượng, kinh tế biển và du lịch.
Với thế mạnh mới, quy hoạch tổng thể TP HCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm, đặt mục tiêu chuyển từ cộng gộp tài sản địa phương sang một vùng kinh tế tích hợp. Cụ thể, quy hoạch mới tổ chức theo cấu trúc 5 - 5 - 5 - 10.
Lớp thứ nhất là 5 cực động lực là điểm hội tụ nguồn lực, đầu kéo và động cơ tăng trưởng. Bổ trợ cho các cực động lực là 5 trung tâm vệ tinh, nơi phân bổ dân cư, việc làm, dịch vụ thay vì đổ hết về lõi. Các cực và trung tâm được kết nối bằng 5 hệ liên kết chiến lược, là khung kết nối các cực, trung tâm và vùng chức năng, làm nhiệm vụ truyền dẫn hàng hóa, dòng vốn, tri thức, du khách, dữ liệu, năng lượng, nước và sinh thái.
Toàn thành phố được chia thành 10 vùng quản trị phát triển - mỗi vùng là không gian chức năng, được quản lý theo điều kiện đất đai, hạ tầng, môi trường, bản sắc và yêu cầu kiểm soát phát triển riêng. Trình bày quy hoạch trước HĐND TP ngày 29/10, Phó chủ tịch UBND TP Nguyễn Mạnh Cường cho biết 10 vùng này là cơ sở để tổ chức không gian, phân bổ dân cư, việc làm, hạ tầng và nguồn lực theo chức năng và điều kiện tự nhiên của từng nơi.
Theo hồ sơ quy hoạch, mô hình này không chỉ phân chia không gian phát triển, mà còn xác lập thứ bậc ưu tiên đầu tư tức quyết định nơi nào được đầu tư trước, nơi nào phải kiểm soát phát triển trong dài hạn.
Lớp đầu tiên là 5 cực động lực, những nơi được chọn làm đầu kéo tăng trưởng. Mỗi cực dựa trên một lợi thế sẵn có của khu vực.
Tâm lõi TP HCM cũ giữ vai trò thủ phủ tài chính, kinh tế tri thức và công nghệ cao. Tâm Bình Dương là trung tâm công nghiệp và chế biến chế tạo. Tâm Bà Rịa - Vũng Tàu là trung tâm công nghiệp năng lượng, kinh tế biển và cảng biển quốc tế. Từ khung này, quy hoạch chọn 5 cực làm động lực tăng trưởng.
Cực lõi gồm Sài Gòn - Chợ Lớn - Thủ Thiêm, giữ vai trò trung tâm quản trị, tài chính, thương mại, dịch vụ, du lịch và công viên chuyên đề tầm cỡ quốc tế, văn hoá và kinh tế sáng tạo. Không gian phát triển ưu tiên tái thiết đô thị, bảo tồn di sản và phát triển gắn với giao thông công cộng.
Cực đổi mới sáng tạo phía Đông gồm Thủ Đức - Thuận An - Dĩ An - Tân Uyên, kết nối với sân bay Long Thành. Tính chất chủ đạo là thung lũng đổi mới sáng tạo của Đông Nam Á, tập trung vào công nghệ cao, AI, bán dẫn, nghiên cứu - phát triển và giáo dục đại học.
Cực công nghiệp - logistics phía Bắc phát triển tại Thủ Dầu Một - Bến Cát - Bàu Bàng và vùng phụ cận. Đây là hậu phương sản xuất hiện đại của siêu đô thị. Định hướng chuyển từ mô hình khu công nghiệp đơn chức năng sang hệ sinh thái công nghiệp - logistics - dịch vụ - đô thị tích hợp.
Cực cảng biển - thương mại tự do - công nghiệp năng lượng phía Nam kết nối Châu Đức, Phú Mỹ, Long Sơn, Bà Rịa và khu cảng biển Cần Giờ. Tính chất chủ đạo là trung tâm giao thương quốc tế của Việt Nam, tập trung phát huy cảng biển, logistics, hàng hải, thương mại tự do và năng lượng, kiểm soát chặt tác động môi trường.
Cực đô thị, giáo dục, y tế phía Tây gồm không gian từ xã Bình Hưng đến xã Hóc Môn. Quy hoạch sẽ phát triển các khu đô thị đồng bộ, trung tâm đào tạo, y tế chuyên sâu, triển lãm và dịch vụ, góp phần phân bố lại dân cư, việc làm, giảm áp lực cho khu vực lõi.
5 cực được kỳ vọng phân vai rõ ràng và kết nối thành một chuỗi giá trị thống nhất, gồm: nghiên cứu - sản xuất - logistics - cảng biển - dịch vụ toàn cầu.
Đây sẽ trở thành các “đầu kéo” cho nền kinh tế, còn 5 trung tâm vệ tinh có nhiệm vụ bổ trợ cho các cực động lực, là nơi cung cấp việc làm, trường học, bệnh viện tại chỗ để người dân không phải đổ về lõi hay các cực.
Hóc Môn - Củ Chi phát triển đô thị sinh thái, dịch vụ cửa ngõ Tây Bắc, công nghệ sinh học, nông nghiệp công nghệ cao và du lịch văn hoá - lịch sử. Nơi này sẽ nhận bớt dân từ nội thành, nhưng không đô thị hóa dàn trải. Củ Chi, Hóc Môn từng được quy hoạch năm 1998 xác định là đô thị vệ tinh, nhưng sau gần 30 năm sau vẫn chưa hình thành rõ nét.
Bàu Bàng là phần mở rộng công xưởng phía Bắc, sẽ phát triển công nghiệp công nghệ cao, logistics và đô thị công nghiệp thế hệ mới: nhà máy công nghệ cao, kho vận, đường sắt hàng hóa, kèm đủ nhà ở, trường học, bệnh viện cho công nhân thay vì chỉ có khu công nghiệp và dãy trọ.
Bắc Tân Uyên là vùng công nghiệp ven sông Đồng Nai, tận dụng con sông làm đường chở hàng, với cảng, bến thủy, trung tâm phân phối. Khu vực này sẽ phát triển dịch vụ công nghiệp, logistics, đô thị đại học, đô thị sinh thái ven sông Đồng Nai.
Vũng Tàu - Long Hải - Hồ Tràm phát triển du lịch nghỉ dưỡng, dịch vụ biển, thể thao và chăm sóc sức khỏe, đồng thời bảo vệ bờ biển, rừng ven biển. Dải biển này được định hướng thành không gian biển đẳng cấp quốc tế, kinh tế đêm và năng lượng tái tạo; phát triển thành từng cụm - xen rừng và bãi biển công cộng - thay vì dải đô thị hóa liên tục.
Côn Đảo phát triển du lịch sinh thái biển đảo, di sản - lịch sử, và nghiên cứu khoa học gắn với bảo tồn thiên nhiên, quốc phòng, an ninh, kết hợp du lịch trải nghiệm. Quy hoạch theo nguyên tắc bảo tồn dẫn dắt phát triển: kiểm soát số khách, mật độ xây dựng và số dân theo sức chịu tải của đảo. Trong tương lai, sân bay Côn Đảo sẽ nâng công suất lên 5 triệu khách mỗi năm vào 2050.
Các cực động lực này cùng với trung tâm vệ tinh được kết nối với các vùng khác thông qua 5 hệ liên kết chiến lược. Đầu tiên là liên kết Bắc - Nam, nối các cửa ngõ phía Bắc, vùng công nghiệp, khu trung tâm, Long Thành, Phú Mỹ và cụm cảng Cái Mép - Thị Vải. Thứ hai là liên kết Đông - Tây, nối Đồng bằng sông Cửu Long với trung tâm thành phố, Long Thành và không gian kinh tế biển, đảo. Thứ ba là liên kết công nghiệp - sản xuất - logistics đa phương thức, tổ chức chuỗi sản xuất, chế biến, kho vận, cảng biển, hàng không và phân phối. Thứ tư là liên kết hạ tầng đô thị đa tầng, tích hợp giao thông mặt đất, đường sắt, không gian ngầm, tầm thấp, tầm cao và hạ tầng số. Cuối cùng là liên kết xanh - xanh dương, nối hồ, rừng, nông nghiệp, sông, cửa sông, rừng ngập mặn, biển và đảo.
Nếu 5 cực động lực là nơi tạo đà tăng trưởng, còn 5 trung tâm vệ tinh là các hạt nhân giữ dân cư, việc làm và dịch vụ tại chỗ, thì 10 vùng quản trị phát triển là “tấm lưới” phủ lên toàn bộ 6.772 km2 để quản lý hai lớp trên. Vùng là khung để định hướng, điều phối và cụ thể hóa quy hoạch. Mỗi vùng được xác định theo điều kiện tự nhiên, quỹ đất, hạ tầng, môi trường và chức năng chủ đạo. Dựa vào đó, thành phố quyết định dân cư, việc làm, sản xuất, du lịch và đầu tư được phân bổ ra sao. Các cực và vệ tinh vì thế không đứng riêng, mà được đặt vào những vùng có chức năng tương ứng.
Cực lõi tài chính gắn với vùng lõi đô thị - tài chính - quản trị - di sản (Vùng 1). Cực đổi mới sáng tạo gắn với vùng phía Đông (Vùng 2). Cực phía Tây chủ yếu nằm trong vùng cửa ngõ Tây - Tây Nam (Vùng 3). Cực công nghiệp - logistics phía Bắc cùng hai vệ tinh Bàu Bàng, Bắc Tân Uyên chủ yếu nằm ở vùng Bình Dương (Vùng 4). Cực cảng biển phía Nam liên kết với vùng cảng biển - logistics - công nghiệp - năng lượng (Vùng 8). Hai vệ tinh Vũng Tàu - Long Hải - Hồ Tràm và Côn Đảo thuộc Vùng 9 và Vùng 10.
Cực cảng biển trải từ Châu Đức, Phú Mỹ, Long Sơn, Bà Rịa sang khu cảng biển Cần Giờ. Cần Giờ (Vùng 7) vì thế vừa là không gian sinh thái biển, vừa là cửa ngõ hướng biển của thành phố. Riêng vùng sinh thái và dự trữ phát triển (Vùng 5) giữ quỹ đất cho dài hạn, không có cực hay vệ tinh.
Trong khi vùng 1 là lõi giữ nhịp, tập trung phát triển kinh tế, thì vùng 2, 3, 6 bao quanh là một vành đai đô thị mới đón dân. Vùng 4 và 8 được tập trung công xưởng và cảng, còn 4 vùng 5, 7, 9, 10 ưu tiên sinh thái, phát triển có kiểm soát, giữ nước, rừng, biển, đảo.
Vùng 1, lõi đô thị - tài chính - quản trị - di sản, gồm 54 phường khu trung tâm cùng Thủ Thiêm, rộng khoảng 171 km², đang có hơn 5,2 triệu dân. Đến năm 2050, vùng chỉ tăng khoảng 14%, khoảng 6 triệu người. Ưu tiên là cải tạo khu cũ, thêm không gian công cộng ven sông, metro, chuyển dần các cơ sở sản xuất không phù hợp ra khỏi lõi.
Ba vùng bao quanh lõi sẽ đón gần 6 trong 10 người tăng thêm của thành phố đến năm 2050. Vùng 2 - đổi mới sáng tạo phía Đông - dân số tăng từ 2,9 lên 5,2 triệu, các khu công nghiệp cũ ở Dĩ An, Thuận An chuyển dần sang đô thị tri thức. Vùng 3 - Tây - Tây Nam - cửa ngõ đi miền Tây qua đầu mối Tân Kiên. Vùng 6 gồm Tây Bắc (từ Hóc Môn - Củ Chi xuống tới Thủ Dầu Một, Thới An), và phía Nam (khu Nam - Nhà Bè - Hiệp Phước). Vùng 3 và 6 hiện có khoảng 3,8 triệu dân, dự kiến tăng lên hơn 8 triệu vào năm 2050.
Vùng 4, đô thị công nghiệp - dịch vụ phía Bắc, rộng nhất thành phố, trải dài từ thành phố mới Bình Dương tới Bến Cát, Tân Uyên, Bàu Bàng, Phú Giáo. Dân số dự kiến gần gấp ba, lên 3,2 triệu. Trong khi đó, Vùng 8, cảng biển - logistics - công nghiệp - năng lượng, gồm Bà Rịa, Phú Mỹ, Long Sơn, Châu Đức, là cửa ngõ hàng hải quốc tế, nơi khu thương mại tự do Cái Mép Hạ rộng khoảng 4.174 ha đã được thành lập. Dân số tăng từ 0,6 lên 1,3 triệu.
Bốn vùng chiếm gần 40% diện tích thành phố nhưng chỉ có khoảng 2,5 triệu dân năm 2050. Nhiệm vụ chính là cân bằng mảng xanh cho thành phố. Vùng 5 - sinh thái và dự trữ phát triển, gồm hai mảnh quanh hồ Dầu Tiếng ở phía Bắc và vùng Xuân Sơn, Hòa Hội, Bàu Lâm ở phía Đông Nam. Khu vực này giữ nguồn nước, rừng, kiểm soát chặt quá trình đô thị hoá, phát triển nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái và giữ quỹ đất dự trữ.
Vùng 7, Cần Giờ, có hơn 75.000 ha khu dự trữ sinh quyển thế giới, sẽ là nơi đặt cảng trung chuyển quốc tế và khu đô thị lấn biển. Vùng 9, dải biển Vũng Tàu - Long Hải - Hồ Tràm - Bình Châu, tái thiết Vũng Tàu, giữ khoảng mở và lối ra biển công cộng. Vùng 10, Côn Đảo, phát triển theo sức chịu tải của đảo.
Tầm nhìn 100 năm xác định TP HCM sẽ trở thành đô thị toàn cầu, đáng sống, thông minh, hiện đại, toàn diện, sánh ngang các đô thị hàng đầu thế giới; là trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, logistics, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo có tầm ảnh hưởng quốc tế; là nơi hội tụ nhân tài, doanh nghiệp, dòng vốn, công nghệ và tri thức.
Để đạt mục tiêu đó, quy hoạch mới xác định cực là nơi hội tụ nguồn lực, đầu kéo tăng trưởng. Vệ tinh bổ trợ cho cực, giữ dân cư, việc làm tại chỗ. Hệ liên kết truyền dẫn hàng hóa, con người, nước và sinh thái giữa các nơi. Vùng là khung điều phối và kiểm soát quá trình phát triển đô thị.
Đến năm 2050 lõi Sài Gòn chỉ nhận khoảng 6% phần dân số tăng thêm. Hơn 9 trong 10 phần tăng thêm rơi vào các vùng ven. Nơi đón nhiều nhất là vành đai quanh lõi: phía Tây (Vùng 3), phía Tây Bắc và phía Nam (Vùng 6), phía Đông (Vùng 2), cùng Bình Dương (Vùng 4).
Tra cứu: nơi bạn ở thuộc vùng nào trong tương lai
Tìm tên phường, xã hoặc chạm vào bản đồ.
Về dữ liệu:
- Bài viết được căn cứ theo Quyết định 7308/QĐ-UBND ngày 31/10/2026 phê duyệt Quy hoạch tổng thể TP HCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm. Ranh 5 cực, 5 trung tâm vệ tinh, 5 hệ liên kết, 10 vùng và dân số dự báo từng vùng lấy từ hồ sơ Quy hoạch tổng thể TP HCM thời kỳ 2025–2050, tầm nhìn 100 năm, bản UBND TP trình HĐND tháng 10/2026 (Thuyết minh tổng hợp), do liên danh VIUP - BCG - Nikken Sekkei lập.
- Mật độ xây dựng, mật độ dân số và thời điểm có công trình tính từ Global Human Settlement Layer (GHSL) của Trung tâm Nghiên cứu chung (JRC), Ủy ban châu Âu.
- Các sơ đồ là minh họa, không thể hiện ranh giới, hướng tuyến chính xác.