Trả lời:
Nước ối là một chất lỏng trong suốt, bao quanh thai nhi, chứa các thành phần quan trọng như chất dinh dưỡng, hormone, kháng thể chống lại nhiễm trùng. Đây là môi trường giúp thai nhi duy trì sự sống và phát triển khỏe mạnh trong suốt thai kỳ. Lượng nước ối trong bụng mẹ tăng dần theo số tuần tuổi thai, đạt mức cao nhất vào tuần 36, sau đó giảm dần để chuẩn bị cho quá trình chuyển dạ.
Thiểu ối hay thiếu ối là tình trạng nước ối ít hơn so với mức bình thường, khi chỉ số nước ối (AFI) nhỏ hơn 5 cm, chỉ số xoang ối lớn nhất (MPV) nhỏ hơn 2 cm và màng ối còn nguyên vẹn. Thiếu nước ối nghiêm trọng khi chỉ số AFI nhỏ hơn 3 cm.
Ở tuần thai 21, lượng nước ối 29 mm là bình thường hay thấp còn phụ thuộc vào phương pháp đo trên siêu âm. Nếu là chỉ số MPV, lượng nước ối của bạn hoàn toàn bình thường, dù sát ngưỡng dưới nhưng không đáng lo. Nếu là chỉ số AFI, đây là mức rất thấp, bạn cần được khám ngay và theo dõi sát sao.
Theo khuyến nghị của Hiệp hội Siêu âm Sản Phụ khoa Thế giới (ISUOG), phương pháp đo khoang ối lớn nhất (MPV) được ưu tiên sử dụng để đánh giá tình trạng thiểu ối.
Uống nhiều nước có thể làm tăng ối, song hiệu quả tùy thuộc vào nguyên nhân. Nguyên nhân gây thiểu ối có thể từ phía mẹ, thai nhi hoặc vấn đề của bánh nhau, màng ối. Rỉ ối hoặc vỡ ối non làm dịch rò rỉ qua đường âm đạo, khiến thể tích nước ối trong buồng tử cung giảm nhanh.
Mẹ bầu mắc bệnh tăng huyết áp mạn tính, tiền sản giật, tiểu đường, bất thường mạch máu... là yếu tố nguy cơ làm giảm lượng nước ối. Thói quen sinh hoạt hàng ngày như chế độ ăn thiếu dinh dưỡng hoặc uống không đủ 2 lít nước mỗi ngày cũng góp phần dẫn đến tình trạng này.
Sau khoảng 16-20 tuần thai, hệ tiết niệu của thai nhi hoạt động mạnh, trở thành nguồn tạo nước ối chủ yếu. Do đó, bất thường ở thận, bàng quang hoặc đường tiết niệu của thai nhi có thể gây thiểu ối. Tình trạng này còn xảy ra khi lưu lượng máu qua nhau thai suy giảm hoặc thai chậm tăng trưởng trong tử cung khiến lượng bài tiết của bé giảm theo. Ở trường hợp song thai chung bánh nhau, sự phân bổ máu không đồng đều cũng khiến một thai nhi bị thiểu ối.

Tùy vào tuổi thai và nguyên nhân cụ thể, bác sĩ sẽ hướng dẫn điều trị phù hợp như siêu âm theo dõi định kỳ, truyền dịch tĩnh mạch, điều trị bệnh nền hoặc cân nhắc sinh sớm hơn dự kiến, để đảm bảo an toàn cho mẹ và thai nhi.
Bạn nên khám thai tại cơ sở y tế chuyên khoa để bác sĩ siêu âm đo lượng nước ối và các chỉ số liên quan, khảo sát chi tiết hình thái học thai nhi xem có bất thường nào không. Nếu phát hiện dị tật thận - tiết niệu ở thai nhi, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm di truyền, xác định có liên quan đến bất thường nhiễm sắc thể, đột biến gene hay không.
Bạn cũng nên duy trì uống đều đặn 2 lít nước mỗi ngày, tăng thêm khi thời tiết nóng, vận động nhiều hoặc bị ốm. Khi mẹ uống đủ nước, thể tích tuần hoàn tăng lên giúp đẩy mạnh lượng máu qua bánh nhau đến thai nhi, từ đó kích thích bé bài tiết nước tiểu, làm tăng lượng ối. Tuy nhiên, uống nhiều nước chỉ điều trị được nguyên nhân liên quan đến dinh dưỡng, sinh hoạt của người mẹ. Khi xuất hiện dấu hiệu rỉ dịch âm đạo, ra máu, sốt, co thắt tử cung hoặc thai máy yếu, bạn cần đến bệnh viện ngay để xử trí kịp thời.
BS.CKI Lê Quang Hưng
Trung tâm Y học bào thai
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM