Cú lừa tuổi thơ và chiếc máy tính "kén" game
Gặp Nguyễn Võ Anh Khoa (lớp 10, Trường THPT Lê Minh Xuân, TPHCM) và Nguyễn Lĩnh Nam (lớp 10, Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh, TPHCM), ít ai nghĩ hai cậu học trò vừa bước vào bậc THPT lại là tác giả của nền tảng Lá chắn số - dự án vừa lọt Top 5 đề cử tại Better Choice Awards 2026 ở hạng mục Giải pháp đổi mới sáng tạo phục vụ người dùng và Top 3 Product of the Day trên Unikorn. Dự án này cũng lọt vào vòng chung kết Vietnam iContent và đạt giải Tin học trẻ khu vực miền Nam.

Chia sẻ với phóng viên Dân trí, Anh Khoa cho biết động lực thôi thúc cả hai bắt tay xây dựng công cụ bảo vệ người dùng trên không gian mạng lại bắt đầu từ những "cú vấp" và sự tò mò rất trẻ con từ bậc tiểu học.
Dù gia đình không có ai làm trong lĩnh vực công nghệ thông tin - ba làm tài xế kiêm kinh doanh, mẹ làm nghề giặt ủi và nội trợ - Anh Khoa vẫn giữ niềm đam mê đặc biệt với lập trình từ tiểu học.
Một sự việc đáng buồn xảy ra năm học lớp 2, lớp 3 đã khiến Khoa càng củng cố quyết tâm nghiên cứu lập trình và bắt đầu làm quen với vấn đề an ninh mạng. Khi đó, cậu bé nuôi ước mơ làm YouTuber về game nên tìm mua một tài khoản trên mạng. Nghe theo lời hướng dẫn, Khoa chuyển tiền đặt cọc trước nhưng vừa giao dịch xong, đối phương lập tức chặn liên lạc và biến mất.
"Lúc đó em vừa tiếc tiền vừa ấm ức. Lớn lên một chút, chứng kiến thêm nhiều người xung quanh bị lừa qua mạng, cộng với vấn nạn tin giả và đường link độc hại tràn lan, tụi em mới nghĩ phải làm một công cụ gì đó để mọi người tự kiểm tra trước khi sập bẫy", Anh Khoa chia sẻ.

Trong khi đó, cơ duyên đưa Nguyễn Lĩnh Nam đến với công nghệ thông tin lại xuất phát từ chiếc máy tính Chromebook mà ba mua tặng hồi còn nhỏ. Vì máy không chạy hệ điều hành Windows và không thể tải game như bạn bè, Nam nảy sinh thắc mắc rồi tự mày mò tìm hiểu cách vận hành của hệ thống.
Càng tìm hiểu, cậu càng bị cuốn vào thế giới lập trình và bảo mật. Đến năm lớp 7, Nam đã tự tay hoàn thiện một ứng dụng công cụ (app tool) đầu tiên cho riêng mình và có được khoản thù lao từ kết quả này.
Cả hai tình cờ quen nhau khi cùng sinh hoạt trong đội tuyển Tin học của Trường THCS Vĩnh Lộc B. Từ chung một sở thích, đôi bạn tự học code tại nhà, thử sức viết phần mềm và từng bước dấn thân vào mảng an ninh mạng.
Từ phòng học đến Lá chắn số tích hợp AI
Tháng 5 vừa qua, khi đang chuẩn bị cho kỳ thi Tin học trẻ, Khoa và Nam chính thức lên ý tưởng và bắt tay phát triển nền tảng Lá chắn số. Chỉ trong vòng 1-2 tháng, toàn bộ phần mã nguồn (code) của hệ thống được hai nam sinh tự tay viết hoàn chỉnh, chỉ xin tài trợ thêm về hạ tầng kỹ thuật để vận hành. Đến tháng 8, sản phẩm chính thức mở cửa phục vụ cộng đồng.
Với thông điệp cốt lõi "Kiểm trước - Tin sau", Lá chắn số được thiết kế tối giản để người dùng phổ thông dễ dàng thao tác. Chỉ cần dán đường link nghi ngờ, tin nhắn lạ hoặc một bài viết lên trang web, hệ thống sẽ tự động quét qua hàng trăm bộ tiêu chí đánh giá rủi ro.
Điểm khác biệt của dự án là việc kết hợp dữ liệu đối chiếu từ các trang báo chính thống trong nước, quốc tế cùng kho dữ liệu liên kết độc hại toàn cầu và trí tuệ nhân tạo (AI).
Thay vì chỉ trả về kết quả khô khan, hệ thống phân tích và giải thích rõ ràng theo ngữ cảnh vì sao đường link hoặc thông tin đó có rủi ro cao hay thấp, giúp người dùng có cơ sở tự ra quyết định trước khi giao dịch hoặc chia sẻ.

Tính đến đầu tháng 9, nền tảng đã ghi nhận hơn 1.500 lượt kiểm tra website; riêng trong 30 ngày gần nhất đạt hơn 620 lượt. Dự án cũng nhận được lời khen ngợi của chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC) cùng tổ chức Chống Lừa Đảo.
"Tụi em chủ động gửi email bản thử nghiệm đầu tiên cho anh Hiếu PC để xin góp ý. Không ngờ anh đánh giá dự án khả thi và còn ngỏ ý mời tụi em tham gia đội ngũ Chống Lừa Đảo. Tuy nhiên, tụi em xin phép tiếp tục tự học hỏi, hỗ trợ từ bên ngoài để rèn thêm kiến thức trước khi đi đường dài", Khoa bộc bạch.
Chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu cho biết anh trân trọng tinh thần tự học và sự quan tâm đến cộng đồng của hai bạn.
“Lá chắn số có ý nghĩa ở chỗ khuyến khích mọi người dừng lại kiểm tra trước khi tin, chia sẻ hay chuyển tiền. Tôi mong hai bạn tiếp tục lắng nghe người dùng, kiểm chứng kỹ độ chính xác và nói rõ giới hạn của công cụ, để mọi người sử dụng đúng và không chủ quan trước các rủi ro trên mạng”, anh Ngô Minh Hiếu chia sẻ.
Bản lĩnh của những "người gác cổng" tuổi 15
Trước khi Lá chắn số được biết đến rộng rãi, bảng thành tích của hai nam sinh lớp 10 này đã khiến nhiều người bất ngờ. Năm 14 tuổi (lớp 8), Anh Khoa từng nhận khoản tiền thưởng đầu tiên từ một công ty nước ngoài nhờ phát hiện lỗ hổng bảo mật.
Hai em hiện cũng nhận những công việc liên quan đến lĩnh vực bảo mật và an ninh mạng.
Dẫu vậy, cả Khoa và Nam đều xác định công nghệ hay AI chỉ đóng vai trò công cụ hỗ trợ, không thể thay thế sự tỉnh táo và phán đoán của con người.
Chia sẻ về chặng đường sắp tới, Nguyễn Lĩnh Nam kỳ vọng sẽ tiếp tục nâng cấp hệ thống để chặn đứng các website giả mạo ngay từ sớm, giúp bất kỳ ai cũng có thể tự bảo vệ mình trên môi trường số.
Trong khi đó, Anh Khoa dự định phát triển thêm các phiên bản mới cho Lá chắn số, mở rộng tính năng cảnh báo cộng đồng và trau dồi chuyên môn bảo mật để hỗ trợ các doanh nghiệp, người dân phòng tránh rủi ro công nghệ cao.
Từ những cậu học trò từng ấm ức vì mất tiền oan trên mạng, hai nam sinh TPHCM đang từng bước biến kiến thức tự học thành những "lá chắn" thiết thực, góp phần lan tỏa thói quen kiểm chứng thông tin an toàn cho cộng đồng.
Trong tiết chào cờ đầu tuần qua, dự án Lá chắn số của hai em học sinh được giới thiệu tới đông đảo thầy cô, học sinh Trường THPT Lê Minh Xuân.

Bà Nguyễn Thị Hồng Vân, Phó hiệu trưởng Trường THPT Lê Minh Xuân, cho biết đề tài của hai nam sinh hoàn toàn trùng khớp với Chiến dịch truyền thông toàn quốc “Không một mình 2026” với chủ đề “Kết nối không tổn thương” được tổ chức nhằm bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên trước các nguy cơ trên không gian mạng.
Theo bà Vân, trong kỷ nguyên số, chúng ta không thể cấm tuyệt đối học sinh tiếp cận công nghệ hay Internet bởi đây là phương tiện thiết yếu phục vụ việc tự học, tra cứu tài liệu và làm bài kiểm tra trực tuyến. Tuy nhiên, ở lứa tuổi THPT, các em vẫn còn non nớt để tự phân biệt thật - giả trên mạng.
“Việc nhà trường giới thiệu công cụ Lá chắn số không chỉ giúp các em quảng bá dự án mà còn trang bị thêm một giải pháp thiết thực để học sinh tự bảo vệ mình, đồng thời chia sẻ kiến thức an toàn mạng về cho gia đình, phụ huynh", bà Vân nhấn mạnh.