Giữa tháng 11, ông Nguyễn Thái Sơn, ngư dân phường Bắc Gianh, được chính quyền cấp một mã QR bằng nhựa mica, gắn phía trước cabin tàu cá. Đây là một phần của mô hình "Ngư dân số - Ra khơi an toàn", nhằm ứng dụng công nghệ vào quản lý đội tàu và hỗ trợ hoạt động khai thác thủy sản.
Dùng điện thoại quét mã vừa được gắn, ông Sơn bất ngờ khi nhiều thông tin về phương tiện hiện ra trên màn hình, gồm số đăng ký, tên, địa chỉ và số điện thoại chủ tàu, chiều dài, công suất, nghề khai thác, vùng hoạt động.
Các giấy tờ như giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật tàu cá, giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm và giấy phép khai thác thủy sản cũng được tích hợp, kèm ngày cấp và thời hạn. "Tôi không ngờ chỉ một lần quét mã lại có thể tra cứu được nhiều thông tin về tàu và chủ phương tiện như vậy", ông Sơn nói.

Trước đây mỗi lần tàu ra vào cửa Gianh, chủ phương tiện phải dừng để biên phòng và cơ quan chức năng kiểm tra, xuất trình nhiều loại giấy tờ. Có trường hợp một tàu phải chờ khoảng 20 phút mới hoàn tất thủ tục. Thời điểm nhiều tàu cùng xuất bến hoặc cập cảng, thời gian chờ còn kéo dài hơn.
Khi cần xác minh, cán bộ phải tra cứu số hiệu, tìm hồ sơ, đối chiếu giấy tờ hoặc liên hệ chủ tàu, thuyền trưởng. Công việc mất nhiều thời gian, nhất là khi đội tàu đông. "Từ nay chỉ cần quét lên mã QR, mọi thông tin có hết", ông nói.
Thượng tá Nguyễn Văn Năm, Trạm trưởng Trạm Kiểm soát Biên phòng Gianh, Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Gianh, cho biết trước đây khi tàu neo đậu hoặc phát sinh sự việc cần liên hệ, lực lượng chức năng nhiều lúc phải tìm sổ sách, giấy tờ để lấy thông tin chủ tàu và số điện thoại. Việc tích hợp dữ liệu vào mã QR giúp tra cứu, liên lạc thuận tiện hơn, hỗ trợ quản lý đội tàu và rút ngắn thời gian kiểm tra, kiểm soát.

Phường Bắc Gianh hiện có 346 tàu cá dài từ 6 m trở lên, trong đó 184 tàu dài 15-24 m và 162 tàu dài 6-15 m, thuộc nhóm nhiều nhất tỉnh Quảng Trị. Phương tiện đông, hoạt động trên nhiều vùng biển khiến việc cập nhật thông tin, theo dõi hoạt động và kiểm soát giấy tờ đặt ra nhiều yêu cầu.
Bà Trần Ngọc Hương, Phó chủ tịch phường Bắc Gianh, cho biết mã QR không chỉ phục vụ kiểm tra tại cửa biển mà còn giúp các địa phương khác nhận diện, quản lý tàu khi neo đậu hoặc hoạt động ngoài địa bàn. Thông qua mã định danh, cơ quan chức năng có thể xác định tàu thuộc địa phương nào, thông tin chủ phương tiện, thuyền trưởng, số điện thoại liên hệ và tình trạng giấy phép khai thác. Nếu phát hiện giấy tờ hết hạn, lực lượng kiểm soát có thể kịp thời thông báo, ngăn phương tiện không đủ điều kiện xuất bến.
Dữ liệu còn tích hợp số điện thoại đường dây nóng của UBND phường. Khi tàu gặp nạn, trôi dạt vào địa bàn khác hoặc cần hỗ trợ trên biển, lực lượng chức năng có thể nhanh chóng xác định nguồn gốc phương tiện, liên hệ chủ tàu và chính quyền nơi đăng ký, phục vụ tìm kiếm cứu nạn, phòng chống thiên tai.

Theo bà Hương, giai đoạn đầu phường ưu tiên gắn mã QR cho tàu dài 15-24 m, sau đó mở rộng đến nhóm tàu 6-15 m và phương tiện dưới 6 m. Đến nay, hơn 20 tàu đã được gắn mã QR. Thời gian tới, phường đặt mục tiêu 100% tàu cá được cập nhật dữ liệu số, cấp mã QR định danh và hướng dẫn sử dụng; 90% ngư dân sử dụng điện thoại thông minh biết tra cứu thông tin thời tiết, cảnh báo thiên tai và dịch vụ công trực tuyến.
Mô hình dự kiến mở rộng sang tàu khai thác ven bờ, tàu chở khách ngang sông và các phương tiện thủy khác. Phường đề xuất tỉnh hỗ trợ kinh phí để hiện đại hóa thiết bị định danh, tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý khai thác thủy sản, góp phần chống khai thác bất hợp pháp.