
Chiều 20-11, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thừa ủy quyền của Thủ tướng đã trình Quốc hội tờ trình về dự án nghị quyết về chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp để tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế.
Chính phủ đề xuất nghị quyết có hiệu lực thi hành từ 21-11-2026, các chính sách quy định tại nghị quyết được áp dụng đến hết 30-6-2028.
2 nhóm được đề nghị xóa nợ
Theo Bộ trưởng dù đã rất cố gắng xử lý nhưng tính đến 23-10, cả nước còn hơn 2,5 triệu người nộp thuế ở trạng thái 03 (ngừng hoạt động nhưng chưa chấm dứt mã số thuế) và trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đăng ký).
Nếu không có chính sách đặc thù để hỗ trợ, giảm nghĩa vụ tài chính khi người nộp thuế thực hiện thủ tục khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế thì việc xử lý số lượng lớn người nộp thuế không còn hoạt động sẽ gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng khuyến nghị của Diễn đàn Toàn cầu về giảm số lượng người nộp thuế không hoạt động.
Luật Quản lý thuế quy định xóa nợ theo các trường hợp, điều kiện cụ thể nhưng chưa quy định việc xóa nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp và cơ chế xóa có điều kiện cho người nộp thuế ở trạng thái 03 hoặc trạng thái 06.
Do đó, Chính phủ xây dựng dự thảo nghị quyết để tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế trong thực hiện Luật Quản lý thuế nhằm đáp ứng yêu cầu cấp bách trong thực hiện cam kết quốc tế về trao đổi thông tin theo yêu cầu là cần thiết, để sớm tháo gỡ các tồn tại, bảo đảm xử lý thống nhất và nâng cao hiệu quả quản lý thuế.

Nghị quyết quy định chính sách đặc thù để xử lý xóa nợ lệ phí môn bài, bao gồm cả thuế môn bài theo quy định của pháp luật có hiệu lực trước ngày 1-1-2017 và tiền chậm nộp, bao gồm cả tiền phạt chậm nộp theo quy định của Luật Quản lý thuế có hiệu lực trước ngày 1-7-2013 (gọi tắt tiền thuế nợ) của người nộp thuế ở trạng thái 03, 06 tính đến ngày 21-11-2026.
Nghị quyết loại trừ khỏi phạm vi được xem xét xử lý xóa đối với các khoản tiền chậm nộp phát sinh từ khoản tiền thuế nợ gốc liên quan đến hành vi trốn thuế, gian lận thuế, sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp, sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ.
Cùng với đó là khoản tiền thuế nợ liên quan đến vụ việc đang được thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử nhằm ngăn ngừa lợi dụng chính sách và bảo đảm xử lý đúng đối tượng, đúng khoản nợ.
Dự thảo loại trừ hai nhóm đối tượng, gồm chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh ở trạng thái 03, 06 nhưng chủ quản đang hoạt động hoặc tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, nhằm bảo đảm trách nhiệm của chủ quản đối với nghĩa vụ của đơn vị phụ thuộc (hiện có khoảng 44.000 chi nhánh trạng thái 03, 06 có chủ quản đang hoạt động).
Người nộp thuế có hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc nghĩa vụ thuế trong thời gian ở trạng thái 03, 06 (trừ trường hợp người nộp thuế chỉ bán, thanh lý tài sản, hàng hóa còn lại để chấm dứt hoạt động và đã khai, nộp đủ số thuế phát sinh từ hoạt động này)...

Đánh giá khả năng thụ hưởng của từng nhóm trong hơn 2,5 triệu người nộp thuế trạng thái 03, 06
Thẩm tra sau đó, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nêu rõ Ủy ban tán thành sự cần thiết có giải pháp đặc thù, có thời hạn để xử lý dứt điểm nghĩa vụ lệ phí môn bài tồn đọng, tháo gỡ rào cản tài chính cho người nộp thuế thực sự đã ngừng hoạt động.
Từ đó góp phần làm sạch cơ sở dữ liệu thuế, ngăn chặn việc lợi dụng pháp nhân không hoạt động để gian lận hóa đơn.
Tuy nhiên Diễn đàn toàn cầu về minh bạch và trao đổi thông tin vì mục đích thuế (GF) không trực tiếp khuyến nghị xóa nợ thuế, kết quả đáp ứng khuyến nghị của GF phụ thuộc chủ yếu vào việc quản lý trạng thái pháp nhân và lưu giữ thông tin của người nộp thuế.
Do vậy, cơ quan thẩm tra nghị Chính phủ chịu trách nhiệm bảo đảm chính sách và việc tổ chức thực hiện tuân thủ đúng chuẩn mực, khuyến nghị của OECD và GF, không ảnh hưởng đến kết quả kỳ đánh giá lại.
Xác định mục tiêu định lượng của chính sách (số mã số thuế dự kiến được khôi phục, chấm dứt hiệu lực) và xác định rõ đây là chính sách áp dụng một lần, không tạo tiền lệ về các đợt xóa nợ định kỳ.
Về tác động với ngân sách Nhà nước, ông Mãi cho hay theo hồ sơ, nợ gốc lệ phí môn bài đã hạch toán khoảng 1.250 tỉ đồng, tiền chậm nộp tương ứng khoảng 438 tỉ đồng, nghĩa vụ lệ phí môn bài chưa hạch toán ước khoảng 15.000 tỉ đồng.
Tiền chậm nộp thuộc phạm vi xem xét khoảng 9.990 tỉ đồng, trong đó hơn 3.000 tỉ đồng liên quan đến các khoản thu về đất.
Cơ quan thẩm tra cho hay đánh giá tác động chưa phân tích theo từng cấp ngân sách, chưa lượng hóa đầy đủ kết quả dự kiến của chính sách. Đề nghị Chính phủ đánh giá khả năng thụ hưởng của từng nhóm trong tổng số hơn 2,5 triệu người nộp thuế trạng thái 03, 06.
Ngay sau đó Quốc hội đã thảo luận nghị quyết này tại hội trường. Theo chương trình, ngày mai (21-11), Quốc hội sẽ xem xét thông qua dự thảo nghị quyết.
