Nữ giới ngày càng xuất hiện nhiều trong vai trò lãnh đạo
Tại tọa đàm "Thúc đẩy bình đẳng giới, phòng ngừa và ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030", bà Nguyễn Hồng Vân, Trưởng phòng Xây dựng chính quyền và công tác thanh niên (Sở Nội vụ TPHCM), đã chia sẻ những kết quả nổi bật trong việc lồng ghép nội dung bình đẳng giới, phòng ngừa và ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới vào Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025.

Theo bà Hồng Vân, trước khi sắp xếp đơn vị hành chính, cả 3 địa phương gồm TPHCM, Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương đều đã lồng ghép nội dung bình đẳng giới vào chương trình quốc gia về bình đẳng giới, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới và kế hoạch xây dựng nông thôn mới gắn với đô thị hóa.
Trong giai đoạn 2021-2025, việc lồng ghép được triển khai trên nhiều phương diện, từ nâng cao năng lực kinh tế, vai trò của phụ nữ đến xây dựng đời sống văn hóa, phòng ngừa và hỗ trợ người bị bạo lực trên cơ sở giới.
Cụ thể, các địa phương khuyến khích phụ nữ tham gia công tác quản lý, giám sát và hoạt động kinh tế; tạo điều kiện phát triển sinh kế, sản phẩm OCOP. Đối với phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn, phụ nữ yếu thế, các chương trình chú trọng mở rộng cơ hội tiếp cận vốn vay, đào tạo nghề và giới thiệu việc làm.
Đáng chú ý, trong giai đoạn 2021-2025, TPHCM đã giới thiệu việc làm cho hơn 5.000 lao động nữ ở khu vực nông thôn.
Bên cạnh đó, thành phố đưa nội dung bình đẳng giới vào đời sống văn hóa tại khu dân cư thông qua hoạt động tuyên truyền, vận động xóa bỏ định kiến giới tại khu phố, ấp; lồng ghép vào phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa"; tiêu chí bình xét gia đình văn hóa; hệ thống đài phát thanh...

Một trong những chuyển biến đáng chú ý trong giai đoạn 2021-2025 là công tác bình đẳng giới, phòng ngừa và ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới đã dần chuyển từ tuyên truyền đơn thuần sang phát hiện, can thiệp và hỗ trợ kịp thời.
Hệ thống thể chế, quy trình phối hợp trong quản lý nhà nước về bình đẳng giới và phòng, chống bạo lực trên cơ sở giới ngày càng được hoàn thiện; cán bộ cũng được tăng cường đào tạo để nhanh chóng phát hiện, can thiệp kịp thời, bảo vệ người bị bạo lực.
Tại TPHCM, thành phố đã ban hành nhiều văn bản quy định quy trình phối hợp, hỗ trợ, can thiệp và xử lý các trường hợp trẻ em bị bạo lực, xâm hại tình dục.
UBND thành phố cũng ban hành quy chế phối hợp liên ngành, triển khai thí điểm mô hình một cửa hỗ trợ phụ nữ và trẻ em, đồng thời thực hiện các giải pháp phòng ngừa quấy rối tình dục tại không gian công cộng.
Đáng chú ý, mạng lưới hỗ trợ người bị bạo lực ngày càng được mở rộng, từ bệnh viện đến khu phố, ấp. Tiêu biểu là mô hình một cửa "Bồ Công Anh" được triển khai tại Bệnh viện Hùng Vương từ năm 2023.
Thông qua quá trình thăm khám, đội ngũ y, bác sĩ có thể phát hiện những trường hợp có dấu hiệu bị bạo lực, xâm hại để kịp thời chuyển đến bộ phận hỗ trợ. Tại đây, người bệnh được tiếp cận các dịch vụ trọn gói, gồm thăm khám ban đầu, tư vấn tâm lý, hỗ trợ pháp lý, bố trí nơi tạm lánh khi cần thiết và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng.

Tính đến tháng 7/2026, mô hình tại Bệnh viện Hùng Vương đã tư vấn, hỗ trợ 522 trường hợp. Từ tháng 5/2025, mô hình tiếp tục được mở rộng đến một số bệnh viện khác thông qua đường dây nóng 1022, giúp người dân có thêm kênh tiếp cận thông tin và tìm kiếm sự trợ giúp khi bị bạo lực, xâm hại.
Tại Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương trước đây, các địa phương cũng xây dựng, duy trì nhà tạm lánh, mô hình tư vấn theo nhóm và phát triển đội ngũ cộng tác viên bảo vệ trẻ em, bình đẳng giới tại khu phố, ấp. Qua đó, những trường hợp có nguy cơ hoặc đang bị bạo lực, xâm hại có thể được phát hiện và hỗ trợ sớm hơn.
Không những vậy, tỷ lệ phụ nữ tham gia các cơ quan chính quyền, quản lý nhà nước ở khu vực nông thôn tại cả 3 địa phương đều đạt mức cao, vượt chỉ tiêu trong bộ tiêu chí xây dựng nông thôn mới do Thủ tướng Chính phủ ban hành. Theo chỉ tiêu đến năm 2025, tỷ lệ nữ tham gia lãnh đạo, quản lý trong cơ quan chính quyền các cấp phải đạt ít nhất 60%.
Số lượng doanh nghiệp mới thành lập và hợp tác xã có phụ nữ tham gia lãnh đạo, quản lý cũng tăng đáng kể so với nhiệm kỳ trước.
Bên cạnh đó, nhận thức và hành vi của người dân về bình đẳng giới, bạo lực trên cơ sở giới có nhiều chuyển biến. Các chỉ số liên quan đến bình đẳng giới được cải thiện so với những giai đoạn trước; tỷ lệ sinh con ở tuổi vị thành niên ở mức thấp, tỷ số giới tính khi sinh được duy trì trong ngưỡng phù hợp.
Đặc biệt, người dân ngày càng chủ động hơn trong việc nhận diện, phát hiện và tố cáo hành vi bạo lực, thay vì giữ tâm lý e ngại, cam chịu hoặc xem đó là chuyện riêng của gia đình.
Những kết quả này là cơ sở để TPHCM tiếp tục phát huy các mô hình hiệu quả, nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ hỗ trợ và thúc đẩy sự tham gia thực chất của phụ nữ trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030.
Đưa chính sách đi sâu vào đời sống người dân
Tại tọa đàm, bà Nguyễn Thị Bích Châu, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Dầu Tiếng (TPHCM), chia sẻ thời gian qua, địa phương luôn chú trọng tuyên truyền công tác thúc đẩy bình đẳng giới, phòng ngừa và ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới.
Công tác tuyên truyền được lồng ghép vào các hoạt động tại khu dân cư, sinh hoạt chi hội và những buổi sinh hoạt thường kỳ. Hằng tháng, Hội phối hợp với công an hoặc trạm y tế luân phiên đến từng ấp để tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật.
Qua đó, phụ nữ có thêm kiến thức, cơ sở để bảo vệ bản thân, trẻ em hiểu rõ hơn về quyền của mình. Nam giới cũng được vận động chia sẻ công việc nhà, chăm sóc con cái, trở thành chỗ dựa để phụ nữ và trẻ em có thể cởi mở chia sẻ những mong muốn, khó khăn trong cuộc sống.

Thông qua hoạt động tại các chi hội, Hội triển khai Cuộc vận động "Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch, 3 an", đồng thời xây dựng các mô hình hỗ trợ phụ nữ, trẻ em tiếp cận dịch vụ chăm sóc và hỗ trợ thiết thực.
Bên cạnh đó, Hội phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội tạo nguồn vốn tín dụng cho phụ nữ phát triển kinh tế. Đến nay, xã Dầu Tiếng đã hỗ trợ hơn 1.300 phụ nữ vay vốn với tổng số tiền trên 81 tỷ đồng. Hội cũng thành lập các tổ xoay vòng vốn, vận động chị em tự nguyện đóng góp trong những buổi sinh hoạt chi hội để hỗ trợ phụ nữ yếu thế, có hoàn cảnh khó khăn một khoản tiền làm vốn buôn bán nhỏ, cải thiện cuộc sống.
"Khi có điều kiện phát triển kinh tế, phụ nữ sẽ tự tin, chủ động hơn, tích cực tham gia các hoạt động xã hội và đóng góp cho địa phương. Đây cũng là một trong những nền tảng thúc đẩy bình đẳng giới, phòng ngừa và ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới", Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Dầu Tiếng cho biết.
Hiện xã Dầu Tiếng có 11 chi hội, với hơn 11.000 phụ nữ, trong đó có 7.120 hội viên. Để vận động nam giới cùng tham gia thúc đẩy bình đẳng giới, Hội đã thành lập Câu lạc bộ Nam giới tiên phong thúc đẩy bình đẳng giới, khuyến khích các thành viên tham gia tuyên truyền tại khu dân cư, đồng hành cùng các chi hội phụ nữ trong những phong trào ở địa phương.
Hội cũng tổ chức nhiều hoạt động có sự tham gia của nam giới nhân Ngày Gia đình Việt Nam, Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3 và Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10. Tiêu biểu là hội thi "Nam giới vào bếp", tạo cơ hội để các anh trải nghiệm việc lựa chọn thực phẩm, chuẩn bị bữa ăn và nấu nướng cho gia đình.
Thông qua hoạt động này, nam giới hiểu hơn những công việc phụ nữ thường đảm nhận mỗi ngày, từ đi làm, chăm sóc con cái đến lo liệu bữa ăn và sinh hoạt gia đình. Từ đó, người chồng dần chủ động hơn trong việc chia sẻ trách nhiệm gia đình với vợ.
Ngoài ra, Hội khuyến khích nam giới tham gia các phong trào tại địa phương, phát triển hội viên danh dự của Hội Liên hiệp Phụ nữ xã, đồng thời đóng góp nguồn lực, đồng hành trong quá trình triển khai các hoạt động. Qua những cách làm này, nhận thức và hành vi của nam giới trong cộng đồng từng bước chuyển biến tích cực, góp phần xây dựng môi trường bình đẳng, an toàn.