
TP.HCM nói riêng cũng như cả nước đang tồn tại một lượng rất lớn nhà đất mua bán, tặng cho bằng giấy tay, là nhóm gặp nhiều vướng mắc khi Nhà nước thu hồi đất. Vì vậy để giải quyết quyền lợi phù hợp cho nhóm này, TP.HCM vừa đề xuất mức hỗ trợ có thể đến 100% (tương đương) giá đất bồi thường.
Tỉ lệ bồi thường đất giấy tay tính theo thời điểm sử dụng
Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM đang xây dựng dự thảo nghị quyết HĐND TP quy định cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
Theo dự thảo, người đang trực tiếp sử dụng nhà, đất nhận chuyển nhượng, tặng cho bằng giấy tay trong giai đoạn từ sau 1-7-2014 đến trước ngày 1-8-2024 được xem xét hỗ trợ tương đương mức bồi thường hoặc hỗ trợ về đất. Tổng mức chi trả không vượt quá giá trị mà chủ sử dụng hợp pháp ban đầu được hưởng và không tính trùng lặp trên cùng một diện tích.
Với thửa đất đã có sổ đỏ, người mua giấy tay được hưởng mức tương đương giá trị bồi thường của chủ cũ.

Trường hợp đất chưa có sổ, sử dụng ổn định, không tranh chấp và không vi phạm pháp luật, mức hỗ trợ đất phi nông nghiệp tính theo thời điểm sử dụng.
Cụ thể như sau: trước ngày 15-10-1993 tỉ lệ bồi thường 100%, từ 15-10-1993 đến trước 1-7-2004 tỉ lệ bồi thường 80%, từ 1-7-2004 đến trước 1-7-2014 tỉ lệ bồi thường 60%, và từ 1-7-2014 đến trước 1-8-2024 tỉ lệ bồi thường 40%.
Trường hợp có vi phạm pháp luật về đất đai hoặc lấn chiếm sông, kênh, rạch, tỉ lệ hỗ trợ theo 4 mốc thời gian trên lần lượt 70%, 56%, 42% và 28%.
Đối với đất nông nghiệp, dự thảo nghị quyết đề xuất mức hỗ trợ 100% giá đất nông nghiệp nếu không vi phạm và 70% nếu có vi phạm.
Tuy nhiên để được hỗ trợ theo mức trên, người sử dụng đất phải có các điều kiện kèm theo bao gồm: có giấy cam kết, tường trình về nguồn gốc, quá trình chuyển nhượng, tặng cho nhà, đất của người đang trực tiếp sử dụng đất về sử dụng đất ổn định, không có tranh chấp, khiếu nại; có giấy xác nhận của UBND cấp xã nơi có đất thu hồi, niêm yết công khai...
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, việc xây dựng chính sách hỗ trợ như trên nhằm cụ thể hóa cơ chế đặc thù thẩm quyền HĐND TP theo Luật Phát triển đô thị 2026 và Luật Đất đai 2024.
Đồng thời cũng giải quyết tháo gỡ nút thắt pháp lý lịch sử nhà đất mua bán giấy tay giai đoạn 2014-2024 khi các khu vực ven nội thành TP.HCM (Bình Chánh, Hóc Môn, Củ Chi, quận 12... cũ) tồn tại hàng chục ngàn trường hợp mua bán giấy tay sau năm 2014.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, nếu không công nhận quyền lợi hỗ trợ cho người đang trực tiếp sử dụng đất thực tế thì không thể thu hồi đất và không thể giải ngân vốn đầu tư công.

Sẽ có những mức hỗ trợ khác nhau
Chính sách hỗ trợ trên được TP.HCM đề xuất được quan tâm do phù hợp với nguyện vọng, bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người sử dụng đất.
Theo luật sư Bùi Quốc Tuấn - Đoàn luật sư TP.HCM, kể cả người dân sử dụng nhà đất bằng giấy tay thì quyền sở hữu, quyền sử dụng thực tế, ổn định của họ vẫn được công nhận và nên xem xét.
Theo luật sư Tuấn, lịch sử chuyển nhượng, tặng cho bằng giấy tay tồn tại qua nhiều thời kỳ với nhiều nguyên nhân và hoàn cảnh khách quan khác nhau. Trong đó có rất nhiều trường hợp sử dụng ổn định nhiều năm nhưng vì nhiều lý do vướng mắc pháp lý, nguồn gốc, quy hoạch, thiếu giấy tờ liên quan... nên không làm thủ tục cấp giấy chứng nhận, cấp sổ hồng được.
Bên cạnh đó cũng có không ít trường hợp sử dụng nhà đất vi phạm như lấn chiếm, tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng đất, vi phạm xây dựng...
"Đó là thực tế lịch sử mà cơ quan xây dựng, đề xuất chính sách cần quan tâm để bảo đảm giải quyết hài hòa quyền lợi cho người dân, nhất là khi họ bàn giao mặt bằng cho Nhà nước khi thu hồi đất cho các dự án phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.
Muốn bảo đảm tiến độ giải phóng mặt bằng phải bảo đảm sự đồng thuận của người dân trong việc giải quyết quyền lợi cho họ. Chỉ khi đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng thì mới giải ngân được vốn đầu tư công.
Tuy nhiên, dự thảo cũng đã phân định rạch ròi có mức hỗ trợ khác nhau đối với trường hợp giấy tay do chưa có sổ vì lý do khách quan, sử dụng hợp pháp, ổn định, không tranh chấp... với trường hợp vi phạm.
Có như vậy mới bảo đảm công bằng cho quyền lợi người sử dụng nhà đất ngay tình và trường hợp vi phạm...", luật sư Tuấn phân tích.
