Chuyển tới nội dung chính
Thế giới & Quốc tế · Điểm tin đa nguồn

Tính toán của Mỹ, Trung, Nga tại cuộc gặp thượng đỉnh bên lề APEC 2026

(Dân trí) - Trong một thế giới đang chuyển động, cuộc gặp 3 bên lịch sử có thể trở thành điểm khởi đầu của đối thoại mới, và cũng là khoảnh khắc biểu tượng trong cuộc cạnh tranh dài hơi giữa các cường quốc.

Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí Hôm qua Đọc bài gốc tại Dân Trí ↗
Tính toán của Mỹ, Trung, Nga tại cuộc gặp thượng đỉnh bên lề APEC 2026 - 1
Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin cùng tham dự APEC tại Trung Quốc (Ảnh: AFP).

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin hôm nay sẽ có cuộc gặp 3 bên chưa từng có trong lịch sử, bên lề Hội nghị cấp cao APEC tại Thâm Quyến (Trung Quốc). Đây là lần đầu tiên lãnh đạo của 3 cường quốc lớn nhất thế giới cùng ngồi vào bàn thảo luận.

Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh New START, hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân chiến lược cuối cùng giữa Mỹ và Nga, đã hết hiệu lực từ tháng 2, qua đó hai kho vũ khí lớn nhất thế giới không còn giới hạn pháp lý sau hơn nửa thế kỷ.

Trong khi đó, xung đột Mỹ-Israel với Iran vẫn kéo dài từ tháng 2 đến nay và chiến sự tại Ukraine đã bước sang năm thứ năm. Ba bên đều mang đến bàn đàm phán những tính toán riêng, có thể không trùng khớp.

Tính toán của Mỹ: Khởi đầu đối thoại hạt nhân 3 bên và kiểm soát xung đột Iran

Đối với chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump, cuộc gặp là cơ hội mở đường cho một khuôn khổ kiểm soát vũ khí hạt nhân mới, bao gồm cả Trung Quốc, điều mà ông Trump nhấn mạnh nhiều lần. Sau khi từ chối đề xuất gia hạn New START của Nga thêm một năm, Mỹ kêu gọi một thỏa thuận “mới, cải tiến, hiện đại hóa” có sự tham gia của Bắc Kinh. Quan chức cấp cao Mỹ mô tả cuộc gặp là “điểm khởi đầu” và “cuộc trò chuyện đầu tiên” ở cấp lãnh đạo, chứ không kỳ vọng đạt thỏa thuận ngay tức thì.

Mục tiêu tiềm tàng của Mỹ gồm: đàm phán hạt nhân với Nga, Trung Quốc; thảo luận về cuộc chiến tại Iran, nơi Mỹ và Israel đã tiến hành các chiến dịch quân sự kéo dài; thể hiện khả năng ngoại giao cá nhân của Tổng thống Trump trong việc “kết nối” các cường quốc. Vấn đề xung đột Ukraine dự kiến không nằm trong chương trình nghị sự 3 bên vì Bắc Kinh không tham gia kênh đàm phán 3 bên giữa Washington - Moscow - Kiev.

Lợi ích chiến lược của Mỹ là giảm rủi ro leo thang hạt nhân trong bối cảnh không còn hiệp ước ràng buộc. Tuy nhiên, rủi ro cũng rõ ràng: nếu cuộc gặp chỉ mang tính biểu tượng, ông Trump không đạt được mục đích quan trọng nhất. Việc tránh thảo luận về vấn đề Ukraine có thể khiến đồng minh châu Âu lo ngại bị gạt ra ngoài lề.

Tính toán của Trung Quốc: Quản lý cạnh tranh nước lớn

Với tư cách là chủ nhà APEC và nước chủ trì cuộc gặp 3 bên, Trung Quốc nắm lợi thế lớn nhất về hình ảnh. Theo giới chuyên gia, Bắc Kinh có thể chứng minh là trung tâm của trật tự đa cực đang hình thành, nơi ba cường quốc lớn nhất cùng đối thoại dưới sự điều phối của Trung Quốc. Đây là cơ hội để Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thể hiện vai trò người dàn xếp.

Về vấn đề hạt nhân, Trung Quốc cho tới nay từ chối tham gia đàm phán kiểm soát vũ khí 3 bên với lý do kho vũ khí của mình còn nhỏ hơn nhiều so với Mỹ và Nga. Bắc Kinh có thể đồng ý bắt đầu đối thoại nhưng sẽ tránh mọi ràng buộc về số lượng.

Đối với vấn đề Iran, Trung Quốc hiện duy trì quan hệ kinh tế và ngoại giao tốt đẹp với Tehran, nên có thể đóng vai trò trung gian. Về vấn đề Ukraine, Bắc Kinh luôn thận trọng do không muốn ảnh hưởng đến quan hệ với châu Âu và hình ảnh trung lập.

Tính toán dài hạn của Trung Quốc là duy trì sự ổn định tương đối với Mỹ (sau các thỏa thuận thương mại và công nghệ trước đó), đồng thời giữ quan hệ “không giới hạn” với Nga ở mức có lợi. Cuộc gặp 3 bên giúp Bắc Kinh nâng cao vị thế ngoại giao toàn cầu.

Tính toán của Nga: Tái khẳng định vị thế và giảm sự phụ thuộc

Đối với Tổng thống Nga Vladimir Putin, cuộc gặp mang ý nghĩa biểu tượng cực lớn. Cuộc hội đàm 3 bên giúp Moscow khẳng định Nga vẫn là một trong ba trụ cột của trật tự toàn cầu. Điện Kremlin từ sớm đã thúc đẩy ý tưởng này và coi đây là “cuộc gặp lịch sử”.

Về kiểm soát vũ khí hạt nhân, Nga từng đề xuất gia hạn giới hạn Hiệp ước New START nhưng bị ông Trump từ chối. Moscow có thể tận dụng cuộc gặp để thể hiện thiện chí đối thoại, đồng thời nhấn mạnh rằng mọi thỏa thuận mới phải tính đến sự mở rộng kho vũ khí của Trung Quốc. Về vấn đề xung đột Mỹ - Iran, Nga và Trung Quốc đều có lợi ích trong việc ngăn xung đột lan rộng, ảnh hưởng đến thị trường năng lượng. Về Ukraine, dù Mỹ tuyên bố sẽ không thảo luận, ông Putin vẫn có thể tìm cách đưa vấn đề vào hoặc ít nhất là tạo ấn tượng rằng Nga được công nhận ngang hàng trong các vấn đề lớn.

Lợi ích thực tế của Nga còn là tái cân bằng quan hệ với Mỹ. Hình ảnh 3 bên giúp Nga có thêm đòn bẩy trong đàm phán với cả Bắc Kinh và Washington. Tuy nhiên, rủi ro vẫn có: nếu cuộc gặp không mang lại kết quả cụ thể về vấn đề Ukraine hoặc kiểm soát vũ khí hạt nhân, Nga có thể bị nhìn nhận là bên yếu thế hơn. Ngoài ra, việc châu Âu và Ukraine phản đối mạnh mẽ bất kỳ thỏa thuận nào mà không có họ có thể làm phức tạp thêm tình hình.

Điểm giao, điểm lệch và triển vọng

Ba bên có điểm chung rõ rệt: Mỹ, Trung Quốc và Nga đều muốn tránh leo thang hạt nhân không kiểm soát và quan tâm đến việc kiểm soát xung đột Iran để ổn định thị trường năng lượng toàn cầu.

Tuy nhiên, thứ tự ưu tiên của các bên là khác nhau: Mỹ đặt vấn đề hạt nhân, Iran lên hàng đầu, tránh can thiệp sâu vào vấn đề Ukraine; Nga tận dụng mọi cơ hội để nâng cao vị thế và có thể liên hệ đến vấn đề Ukraine; Trung Quốc ưu tiên hình ảnh chủ nhà, tránh cam kết cứng và giữ khoảng cách với các xung đột không trực tiếp liên quan đến lợi ích cốt lõi.

Giới phân tích đánh giá, cuộc gặp nhiều khả năng mang tính biểu tượng - một “điểm khởi đầu” như Mỹ nói, một “cơ hội chứng tỏ vai trò” như Trung Quốc mong muốn, và một “sự công nhận” như Nga cần.

Ba bên vừa hợp tác vừa cạnh tranh và hệ thống quốc tế đã đa cực hơn nhiều. Như người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov từng nói: “Mọi thỏa thuận không thể áp đặt lên các nước khác”.

Nếu cuộc gặp thượng đỉnh 3 cường quốc diễn ra tốt đẹp, nó có thể mở ra kênh đối thoại 3 bên về ổn định chiến lược, điều mà nhiều chuyên gia hạt nhân cho là cần thiết trong kỷ nguyên không còn New START.

Đối với thế giới, cuộc gặp đặt ra câu hỏi về mức độ chia sẻ quyền lực giữa các cường quốc. Châu Âu lo ngại bị gạt ra ngoài các quyết định liên quan đến an ninh châu lục. Các nước châu Á - Thái Bình Dương theo dõi chặt chẽ xem liệu hội nghị thượng đỉnh ở Thâm Quyến có trở thành biểu tượng của một trật tự mới hay là một cuộc gặp mang tính thủ tục.

Đến nay, thông tin chính thức vẫn còn hạn chế về chương trình nghị sự chi tiết tại thượng đỉnh và kết quả dự kiến. Điều chắc chắn là 3 nhà lãnh đạo sẽ mang theo những tính toán khác nhau vào bàn đàm phán. Thành công của cuộc gặp không chỉ phụ thuộc vào nội dung thảo luận, mà còn vào khả năng mỗi bên kiểm soát kỳ vọng của chính mình và của dư luận quốc tế.

Nguồn xuất bản gốc: Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Thế giới & Quốc tế

Xem tất cả →