Người bán lẫn người mua đều... không nói
Khoảng 6h, ông Lê Văn Mai (72 tuổi, ngụ tại TPHCM) đẩy xe sữa đến điểm bán quen thuộc. Trên xe là những chai sữa đậu nành, sữa đậu xanh do ông tự chuẩn bị từ rạng sáng.
Tại chợ Vạn Hạnh (xã Bà Điểm, phường Hòa Hưng, TPHCM), khi có khách dừng lại bên xe sữa, ông Mai không thể dùng lời nói để hỏi khách muốn uống loại nào. Thay vào đó, khách chỉ vào chai sữa mình chọn, ra hiệu về lượng đá, đường cũng như kích cỡ ly.

Khoảng 7-8h là thời điểm đông khách nhất. Người mua liên tục ghé đến với những yêu cầu khác nhau. Có người muốn thêm đá, người chọn ít đường, người lại yêu cầu đổi sang ly lớn.
Ông Mai phải chú ý quan sát để ghi nhớ từng lựa chọn. Khi chưa hiểu rõ ý khách, ông dùng tay hỏi lại, chờ người mua xác nhận rồi mới thực hiện. Mọi trao đổi giữa người bán và người mua đều diễn ra qua ánh mắt, cử chỉ. Dù việc giao tiếp đôi khi mất nhiều thời gian, ông vẫn kiên nhẫn quan sát, cố gắng đáp ứng đúng yêu cầu của từng người.
Vào thời điểm đông khách hoặc khi người mua chưa quen với cách giao tiếp của ông, những người bán hàng xung quanh thường hỗ trợ.

Chị Huỳnh Thị Uyên (55 tuổi), kinh doanh bánh cuốn ở vị trí đối diện và đã gắn bó với khu vực này hơn 30 năm, thường sang giúp ông trao đổi với khách.
"Ông bán được bao nhiêu năm là tôi cũng trụ ở đây bấy nhiêu năm. Mỗi lần thấy ông cụ loay hoay không nói được, tôi thương lắm. Nên thấy xe sữa đông khách thì tôi chạy sang hỏi giúp, rồi dặn khách thông cảm chờ ông", chị Uyên chia sẻ.
Với nhiều người, quầy sữa của ông Mai đã trở thành địa chỉ quen thuộc. Uyên (25 tuổi) cho biết cô mua sữa tại đây từ khi còn học cấp hai. Hương vị béo, bùi cùng chất lượng ổn định của đồ uống khiến cô duy trì thói quen mua sữa hạt ở đây suốt nhiều năm. Đối với nữ khách hàng, quầy sữa không chỉ là nơi bán đồ uống mà còn gắn với những kỷ niệm từ thời học sinh.
Đến khoảng 10h, lượng khách giảm dần. Sau nhiều giờ làm việc từ sáng sớm, ông Mai ngồi nghỉ trên chiếc ghế cạnh xe sữa, đôi mắt lim dim. Thỉnh thoảng, ông tranh thủ chợp mắt trước khi thu dọn hàng.
Hàng sữa im lặng nuôi cả gia đình

Cách điểm bán không xa là nơi ở của gia đình ông Mai. Căn nhà được sắp xếp gọn gàng, phòng khách ngăn cách với khu vực bếp bằng một cánh cửa kéo.
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, Thành Nhân (19 tuổi), con trai ông Mai, cho hay công việc nấu sữa thường bắt đầu từ tối hôm trước.
Đậu được ngâm sẵn. Đến khoảng 2h, ông Mai dậy xay đậu, lọc sữa rồi rót vào các bình thủy tinh. Công đoạn này kéo dài đến khoảng 6h, khi ông hoàn tất việc chuẩn bị và đẩy xe ra chợ bán. Buổi bán hàng thường kết thúc vào khoảng 11-12h.
Nhân hiện là sinh viên năm thứ hai ngành điện tử. Ngoài thời gian học tập, cậu phụ giúp cha chuẩn bị nguyên liệu cho mẻ sữa ngày hôm sau, chủ yếu là ngâm đậu từ buổi tối. Đây là phần việc Nhân có thể đảm nhận để san sẻ bớt việc cho cha.
Cả ông Mai và vợ đều bị hạn chế khả năng nghe, nói. Theo Nhân, cha cậu không thể nghe và nói, trong khi mẹ vẫn nghe được một phần và có thể phát âm một số từ đơn giản.
Nhân đã quen với cách giao tiếp của cha mẹ. Tuy nhiên, việc trao đổi không phải lúc nào cũng thuận lợi. Những sinh hoạt thường ngày có thể được truyền đạt bằng các cử chỉ quen thuộc, nhưng đôi khi hai bên vẫn hiểu nhầm ý nhau và phải giải thích nhiều lần.
Với những câu chuyện riêng tư hoặc tâm tư cá nhân, việc chia sẻ càng khó khăn hơn. Nhân thường tâm sự với chị gái vì hai chị em gần tuổi, dễ thấu hiểu nhau. Với cha, cậu chủ yếu hỏi han những điều đơn giản như tình hình sức khỏe, công việc trong ngày.
"Hồi học cấp 1, cấp 2, em cũng hơi tủi thân vì không thể chia sẻ, giãi bày hết tâm sự với cha mẹ. Nhưng khi lớn lên, em thấy tự hào vì cha đã cố gắng hết sức để nuôi em", Nhân chia sẻ.

Chị gái của Nhân là Ngọc Minh (28 tuổi), hiện bán sữa trên đường Lê Đức Thọ, phường Gò Vấp (TPHCM). Chị bắt đầu công việc học từ cha mẹ từ năm 2019 và duy trì đến nay. Ngoài thời gian bán hàng, Minh còn tranh thủ làm thêm công việc khác để có thu nhập trang trải cuộc sống.
Trước đó, chị từng thử mở thêm hai xe bán sữa nhưng do không đủ kinh phí duy trì nên phải thu hẹp hoạt động. Dù vậy, Minh vẫn mong muốn tiếp tục phát triển nghề gia đình.
Trong gia đình đặc biệt ấy, một người con tiếp tục bán sữa tại địa điểm khác, người còn lại tranh thủ phụ giúp cha chuẩn bị nguyên liệu sau giờ học. Mỗi người đảm nhận một phần công việc, cùng góp sức để duy trì nghề mưu sinh của cha mẹ.
Với Nhân, hình ảnh cha thức dậy từ 2h để chuẩn bị sữa đã trở nên quen thuộc. Tuy nhiên, theo thời gian, cậu nhận thấy sức khỏe của cha ngày càng suy giảm. Ông Mai từng bị tai biến nhẹ, nay cánh tay phải yếu hơn, việc cầm nắm và di chuyển một số vật dụng cũng trở nên khó khăn.
Nhân nhớ những lần chứng kiến cha không còn đủ sức thực hiện một số công việc như trước, dù vẫn muốn tự mình làm.
Nhắc đến những thay đổi ấy, cậu không giấu được xúc động. Nhân mong có thể đỡ đần cha nhiều hơn để ông có thêm thời gian nghỉ ngơi. Biết ơn cha mẹ cũng như món nghề gia truyền đã nuôi sống cả gia đình nhưng Nhân cũng thấy cha khó tiếp tục duy trì công việc như cũ, đôi khi mong cha dừng lại những tháng ngày rong ruổi trên hè phố để nghỉ ngơi, an hưởng tuổi già.