
Không quân Ukraine cần được bổ sung máy bay chiến đấu, và cần càng sớm càng tốt, vào khoảng 40 chiếc F-16. Đây là lời kêu gọi mà Tổng thống Volodymyr Zelensky đưa ra qua video tại Nhóm Liên lạc Quốc phòng Ukraine, cuộc họp diễn ra ở trụ sở NATO ngày 17/11.
Tuy nhiên, chuyên gia quân sự David Axe nhận định với báo Ukraine Euromaidan Press rằng, số lượng máy bay chiến đấu dư thừa mà các đồng minh của Kiev sẵn sàng điều chuyển để nhanh chóng đáp ứng nhu cầu phòng không của Kiev không còn nhiều.
Hầu như không còn máy bay Sukhoi và MiG kiểu Liên Xô nào ở châu Âu. Hiện chỉ có vài chục chiếc Dassault Mirage 2000-5F và Lockheed Martin F-16. Nhưng phần lớn các quốc gia đang sở hữu những máy bay này đều chưa thể chuyển giao chúng ngay lập tức vì nhiều vấn đề.
Điều đó đồng nghĩa với việc các lữ đoàn và phi đoàn tiêm kích của Ukraine có thể sẽ còn phải chờ đợi với thời gian tính bằng năm, theo chuyên gia.
Hiện Ukraine vận hành khoảng 31 chiếc F-16 trong tổng số 36 chiếc đã nhận từ Hà Lan và Đan Mạch. Có 5 chiếc đã bị rơi hoặc bị bắn hạ.
Na Uy đang chuyển giao 6 chiếc F-16, sau khi những máy bay được sản xuất từ thập niên 1980 này được đại tu. Đan Mạch đã cam kết viện trợ thêm 7 chiếc. Bỉ cam kết chuyển giao 53 chiếc, trong đó có 10 chiếc trong năm nay.
Như vậy, Ukraine có thể nhận tổng cộng 102 chiếc F-16, hoặc 97 chiếc nếu trừ đi số đã bị mất. Tuy nhiên, những chiếc F-16 cuối cùng của Bỉ có thể sẽ không đến Ukraine cho đến khi nước này có đủ máy bay Lockheed Martin F-35 mới để thay thế F-16, có thể phải đến tận năm 2029.
Ít nhất trong vài tháng tới, Phi đoàn Tiêm kích số 107 của Không quân Ukraine, đơn vị duy nhất vận hành các dòng tiêm kích phương Tây, có thể chỉ có chưa đến 50 chiếc F-16. Trong số này, vào bất kỳ ngày nào cũng có khoảng một nửa không thể hoạt động do đang được bảo dưỡng.
“Tình trạng của những chiếc F-16 mà chúng tôi đang sở hữu là chúng phải dành rất nhiều thời gian để sửa chữa thay vì bay làm nhiệm vụ. Vì vậy, chúng tôi cần thêm tiêm kích. Cần thêm F-16”, ông Zelensky nói.
Cụ thể, ông Zelensky cho biết Ukraine cần thêm 40 chiếc F-16 trong thời gian trước mắt. Số máy bay này sẽ giúp tăng lượng tiêm kích sẵn sàng chiến đấu trong lúc Không quân Ukraine chờ tiếp nhận những chiếc F-16 đã được các nước cam kết viện trợ, cũng như 16 chiếc Saab Gripen C/D mà nước này dự kiến nhận từ Thụy Điển trong thời gian tới.
Ukraine cũng đã đặt mua 16 chiếc Gripen E và 16 chiếc Dassault Rafale mới xuất xưởng, nhưng những máy bay này khó có khả năng sẽ được bàn giao trước năm 2028 hoặc 2029.
Ngoài F-16, Phi đoàn số 107 còn vận hành khoảng 4 chiếc Mirage 2000. Pháp sắp chuyển giao thêm 2 chiếc Mirage, nhưng Ukraine muốn có nhiều hơn thế.
“Châu Âu có nhiều máy bay Mirage hơn. Việc chuẩn bị các máy bay Rafale cần thời gian, từ huấn luyện, chuẩn bị cho đến mọi công đoạn khác. Nhưng các máy bay Mirage có thể được đưa vào hoạt động ngay lúc này”, ông Zelensky nói.
Việc tìm thêm F-16 khó khăn hơn. Hy Lạp, Ba Lan, Bồ Đào Nha, Romania và Thổ Nhĩ Kỳ đều đang vận hành các phiên bản F-16 cũ hơn, nhưng không có kế hoạch thay thế chúng trong tương lai gần.
Vì vậy, dù Ukraine có nhu cầu lớn về F-16, nhưng họ đang đối mặt với thách thức khi các đồng minh khó có thể chuyển giao tới 40 chiếc trong tương lai gần như Kiev kỳ vọng.
Theo ông Axe, điều tốt nhất mà Ukraine có thể chờ đợi vào lúc này là nhận thêm một vài chiếc Mirage 2000 từ Pháp. Sau đó, nước này có thể sẽ phải tiếp tục chờ đợi.