Chuyển tới nội dung chính
Giáo dục · Điểm tin đa nguồn

Thầy giáo "quân hàm xanh" 20 năm gieo chữ nơi biên cương

Nhiều năm gắn bó với những lớp học xóa mù chữ ở vùng cao biên giới Sơn La, thầy giáo "quân hàm xanh" Lò Văn Thoại bền bỉ mang con chữ đến với đồng bào dân tộc.

Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí 06/11/2026 Đọc bài gốc tại Dân Trí ↗

“Là một người lính, công việc chuyên môn vốn không gắn với việc dạy học, nên khi phải uốn nắn từng nét chữ cho học viên, tôi gặp không ít khó khăn”, Thiếu tá Lò Văn Thoại, Đồn Biên phòng Mường Lèo, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Sơn La, chia sẻ về hành trình đứng lớp của mình.

Đó cũng là công việc đặc biệt mà anh đã bền bỉ theo đuổi suốt hơn 20 năm qua, đưa con chữ đến với người dân ở các bản làng vùng cao.

Thầy giáo quân hàm xanh 20 năm gieo chữ nơi biên cương - 1
Thiếu tá Lò Văn Thoại (bên trái) tại hội thảo giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm, tôn vinh điển hình tiên tiến trong công tác xoá mù chữ cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số (Ảnh: MOET).

Muốn giúp người dân thay đổi cuộc sống, trước hết phải giúp họ biết chữ

Theo Thiếu tá Lò Văn Thoại, Bộ đội Biên phòng tỉnh Sơn La được giao quản lý, bảo vệ hơn 274km đường biên giới, phụ trách địa bàn 13 xã. Nơi đây, địa hình chủ yếu là đồi núi, giao thông khó khăn, dân cư phân tán; đời sống của một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều thiếu thốn, trình độ dân trí chưa đồng đều.

Là quân số của Đội Vận động quần chúng, thiếu tá Lò Văn Thoại thường xuyên xuống địa bàn tuyên truyền, vận động người dân chấp hành chủ trương, chính sách, pháp luật; đồng thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của bà con. Anh chọn cách gần dân bằng phương châm “cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng nói tiếng dân tộc”.

Những chuyến đi bản giúp anh hiểu hơn về cuộc sống của đồng bào và chứng kiến tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, những người dân vì thiếu hiểu biết mà bị kẻ xấu dụ dỗ, lôi kéo. Nhiều gia đình quanh năm chỉ biết làm nương, làm rẫy, chăn nuôi theo kinh nghiệm truyền lại, khó tiếp cận kiến thức mới để cải thiện đời sống.

Thầy giáo quân hàm xanh 20 năm gieo chữ nơi biên cương - 2
Thầy giáo quân hàm xanh 20 năm gieo chữ nơi biên cương - 3

Theo thiếu tá Thoại, một trong những nguyên nhân dẫn đến những hạn chế ấy là trình độ dân trí còn thấp. Ở một số bản vùng cao giáp biên giới, tỉ lệ người lớn mù chữ còn rất cao, có nơi lên đến 90%. Nhiều người không biết tiếng phổ thông, không biết đọc, biết viết nhưng lại là lao động chính trong gia đình.

“Không biết chữ nên việc tiếp cận thông tin, học hỏi kinh nghiệm sản xuất mới cũng khó khăn. Bà con chủ yếu làm theo kinh nghiệm dân gian, rất khó để phát triển kinh tế, nâng cao đời sống”, anh chia sẻ.

Từ thực tế đó, anh nhận ra muốn giúp người dân thay đổi cuộc sống thì trước hết phải giúp họ biết chữ. Con chữ không chỉ để đọc, viết mà còn là cánh cửa để người dân tiếp cận kiến thức, hiểu biết thêm về xã hội và có cơ hội thay đổi cách làm ăn.

Năm 2003, lớp xóa mù chữ đầu tiên anh tham gia giảng dạy được mở và duy trì liên tục nhiều năm sau đó.

Thiếu tá Thoại chia sẻ thêm, trong một lần xuống bản Pá Khoang, xã Mường Và, huyện Sốp Cộp cũ, nhận thấy tình trạng mù chữ, tái mù chữ và tảo hôn vẫn còn phổ biến. Anh trăn trở làm thế nào để người dân biết đọc, biết viết tên mình, biết đọc báo và áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất.

Sau khi nắm tình hình, anh báo cáo cấp trên để rà soát những người mù chữ, tái mù chữ, đồng thời tham mưu đơn vị phối hợp với ngành giáo dục và Hội Khuyến học huyện Sốp Cộp trước đây tổ chức lớp học.

Thầy giáo quân hàm xanh 20 năm gieo chữ nơi biên cương - 4
Hình ảnh Thiếu tá Thoại và các em nhỏ vùng cao (Ảnh: Nhân vật cung cấp).

Tuy nhiên, việc đưa người dân đến lớp không phải chuyện dễ dàng khi họ đều là lao động chính trong gia đình. Ban ngày, họ phải lên nương, làm rẫy, chăm lo sản xuất, vì vậy lớp học chỉ có thể tổ chức vào buổi tối. Những buổi đầu, số người tham gia chỉ khoảng 7 đến 8 người. Sau nhiều lần kiên trì tuyên truyền, vận động, lớp học có 24 người, tuổi từ 14 đến 45.

Khoảng cách tuổi tác, trình độ tiếp thu và thời gian xa rời việc học khiến công việc giảng dạy của Thiếu tá Thoại không ít lần gặp khó. Có người đã nhiều năm không cầm bút, có người chưa từng được học chữ một cách bài bản, việc nhớ mặt chữ, tập viết từng nét hay ghép vần đều cần sự kiên nhẫn.

“Có lúc tôi phải cầm tay học viên, uốn từng nét chữ “e”, “a”, rồi hướng dẫn ghép chữ, ghép vần”, anh kể.

Gieo chữ để xây dựng thế trận lòng dân

Không giống những lớp học phổ thông có lịch học cố định, việc duy trì lớp xóa mù chữ phụ thuộc nhiều vào điều kiện sinh hoạt của người dân. Thời tiết vùng cao khắc nghiệt, địa hình cách trở, đường đến các bản có nơi phải đi bộ. “Thời tiết khắc nghiệt, độ tuổi học viên chênh lệch nhau, đường đi lại khó khăn, có khi phải đi bộ lên các bản”, thiếu tá Thoại nhớ lại.

Bên cạnh việc đứng lớp, anh còn phải tự học tập, rèn luyện, tìm phương pháp phù hợp với từng nhóm học viên. Mục tiêu không chỉ là giúp người dân nhận biết mặt chữ mà còn hình thành những kỹ năng cơ bản về đọc, viết, nói và nghe, để họ có thể sử dụng kiến thức trong cuộc sống hằng ngày.

Thầy giáo quân hàm xanh 20 năm gieo chữ nơi biên cương - 5
Thiếu tá Thoại trên bục giảng (Ảnh: Nhân vật cung cấp).

Hơn 20 năm công tác, thiếu tá Lò Văn Thoại đã tham mưu mở hơn 20 lớp xóa mù chữ, trực tiếp giảng dạy 12 lớp với 300 học viên. Đằng sau những con số ấy là những buổi tối bên ánh đèn lớp học, những lần cầm tay học viên tập viết và cả những chuyến đi bộ đến các bản xa.

Sau hơn 5 tháng học tập, những học viên từng không biết chữ, không biết số đã có thể đọc, viết những nội dung đơn giản, tự ghi tên người thân vào danh bạ điện thoại. Biết chữ còn giúp họ tự tin hơn khi giao tiếp, quan tâm hơn đến việc học của con cái, tìm hiểu thông tin về chăm sóc sức khỏe, chăn nuôi và sản xuất.

Công việc của thiếu tá Lò Văn Thoại không dừng lại ở những giờ lên lớp. Ngoài thời gian giảng dạy, anh tiếp tục đến từng hộ gia đình tuyên truyền, vận động người dân chấp hành quy định của địa phương, củng cố hoạt động của ban quản lý bản, hướng dẫn bà con áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, giữ gìn vệ sinh làng bản.

Thầy giáo quân hàm xanh 20 năm gieo chữ nơi biên cương - 6
Thầy giáo quân hàm xanh 20 năm gieo chữ nơi biên cương - 7

Theo anh, xóa mù chữ chỉ là bước đầu. Điều quan trọng hơn là giúp người dân hình thành thói quen học tập, biết vận dụng kiến thức vào cuộc sống, từ đó từng bước thay đổi nhận thức và cách làm.

“Bảo vệ biên giới không chỉ bằng ý chí, nghị lực và trách nhiệm của người chiến sĩ, mà còn bằng việc xây dựng thế trận lòng dân vững chắc. Trong đó, nâng cao dân trí, chăm lo đời sống và khơi dậy tinh thần học tập trong nhân dân là nhiệm vụ có ý nghĩa lâu dài”, thiếu tá Thoại chia sẻ.

Anh cho rằng để việc học tập ở vùng biên giới lan tỏa bền vững, cần phát huy vai trò của những người có uy tín, trưởng bản, già làng, cán bộ đoàn thể, giáo viên và những gia đình có tinh thần hiếu học. Đây là những nhân tố quan trọng giúp vận động người dân, tạo sự đồng thuận và duy trì phong trào học tập trong cộng đồng.

Thời gian tới, anh mong muốn tiếp tục duy trì mô hình học xóa mù chữ cho đồng bào khu vực biên giới, tiếp tục bám địa bàn, gần gũi với nhân dân và kiên trì với công việc đã gắn bó suốt hơn hai thập kỷ.

Nhiều năm qua, thiếu tá Lò Văn Thoại vẫn bền bỉ với công việc ấy. Và có lẽ, phần thưởng ý nghĩa nhất đối với anh không nằm ở số lớp học hay số học viên đã được dạy, mà chính là tiếng gọi thân thương “thầy giáo quân hàm xanh” mỗi khi những học trò cũ gặp lại người lính đã từng kiên nhẫn cầm tay họ, nắn nót từng con chữ nơi biên cương.

Tại Hội nghị Sơ kết 5 năm thực hiện Quyết định 387/QĐ-TTg, 677/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Đại hội biểu dương các mô hình học tập tiêu biểu toàn quốc giai đoạn 2021-2025 vừa qua, Thiếu tá Lò Văn Thoại đã được tuyên dương là “Công dân học tập tiêu biểu toàn quốc”.

Nguồn xuất bản gốc: Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Giáo dục

Xem tất cả →