Chuyển tới nội dung chính
Thời sự & Xã hội · Điểm tin đa nguồn

Tháo gỡ định kiến giới, tạo chuyển biến trong xây dựng nông thôn mới

(Dân trí) - Trong giai đoạn 2026-2030, các địa phương cần triển khai đồng bộ các giải pháp đẩy lùi định kiến giới, thúc đẩy bình đẳng, phòng ngừa bạo lực, tạo chuyển biến tích cực góp phần xây dựng nông thôn mới.

Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí 11/11/2026 Đọc bài gốc tại Dân Trí ↗

Phụ nữ bị áp đặt "trần kính" vô hình

Chia sẻ tại tọa đàm "Thúc đẩy bình đẳng giới, phòng ngừa và ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030", ThS Lê Hồng Ngọc Bích, Giảng viên Khoa Công tác xã hội, Trường Đại học Lao động - Xã hội, cho rằng việc lồng ghép các nội dung về giới vào Bộ tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 đặt ra yêu cầu cao hơn đối với các địa phương.

Tháo gỡ định kiến giới, tạo chuyển biến trong xây dựng nông thôn mới - 1
Các diễn giả tham dự tọa đàm "Thúc đẩy bình đẳng giới, phòng ngừa và ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030", do báo Dân trí phối hợp cùng Vụ Công tác Thanh niên và Bình đẳng giới, Bộ Nội vụ, tổ chức (Ảnh: Nam Anh).

Theo bà, thách thức đầu tiên là những chuẩn mực văn hóa mang định kiến giới vẫn tồn tại, đặc biệt tại một số khu vực nông thôn. Chẳng hạn như phụ nữ dù tham gia ngày càng nhiều vào hoạt động kinh tế, xã hội nhưng khi trở về nhà vẫn thường phải đảm nhận phần lớn công việc chăm sóc gia đình.

"Phụ nữ phải chịu gánh nặng kép, khi vừa làm việc kiếm tiền, vừa đảm nhận công việc chăm sóc chính trong gia đình như một công việc thứ hai. Gánh nặng này không chỉ bào mòn quỹ thời gian mà còn góp phần duy trì những khuôn mẫu giới. Trẻ em có thể học theo cách sống của cha mẹ, từ đó tiếp tục duy trì những quan niệm định kiến giới", ThS Lê Hồng Ngọc Bích phân tích.

Một thách thức khác đến từ khoảng cách trong tiếp cận công nghệ số. Dù điện thoại thông minh và các nền tảng công nghệ mở ra thêm cơ hội cho phụ nữ nông thôn, không phải ai cũng có điều kiện tiếp cận và sử dụng hiệu quả.

Khoảng cách vẫn tồn tại giữa phụ nữ trẻ và người cao tuổi, giữa khu vực trung tâm với vùng sâu, vùng xa, cũng như giữa những người có điều kiện kinh tế và nhóm khó khăn.

Tháo gỡ định kiến giới, tạo chuyển biến trong xây dựng nông thôn mới - 2
ThS Lê Hồng Ngọc Bích, Giảng viên Khoa Công tác xã hội, Trường Đại học Lao động - Xã hội (Ảnh: Nam Anh).

Bên cạnh đó, năng lực của đội ngũ cán bộ làm công tác bình đẳng giới tại địa phương cũng là vấn đề cần quan tâm. Bối cảnh hiện nay đòi hỏi cán bộ không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phải có kỹ năng chuyên sâu về tâm lý, quản lý và tiếp cận thông tin để hỗ trợ hiệu quả người bị bạo lực trên cơ sở giới.

Sự thay đổi trong cấu trúc gia đình cũng làm gia tăng áp lực chăm sóc. Nhiều người trong độ tuổi lao động di cư đến thành phố lớn hoặc các khu, cụm công nghiệp làm việc, trong khi ở nhà chủ yếu còn người cao tuổi, trẻ em và phụ nữ. Vì vậy, trách nhiệm chăm sóc các thành viên trong gia đình ngày càng dồn lên vai phụ nữ.

Thách thức cũng đến từ sự khác biệt về đặc thù văn hóa giữa các vùng miền.

"Nếu nhìn nhận nông thôn mới như một khối đồng nhất, chúng ta sẽ khó nhận thấy những khác biệt giữa các địa phương. Trên thực tế, có những vùng nông thôn nằm gần khu vực trung tâm, nhưng cũng có những nơi ở vùng sâu, vùng xa, nơi các dịch vụ còn thiếu thốn, hạn chế. Đời sống của người dân ở những khu vực này rất khác nhau. Do đó, các địa phương cần căn cứ đặc thù từng vùng để lựa chọn giải pháp phù hợp", ThS Lê Hồng Ngọc Bích cho hay.

Định kiến giới khiến phụ nữ bị thiếu hụt thời gian sau khi kết hôn. Nguyên nhân không nằm ở khả năng quản lý thời gian mà chủ yếu xuất phát từ gánh nặng chăm sóc gia đình mà họ phải đảm nhận.

Tháo gỡ định kiến giới, tạo chuyển biến trong xây dựng nông thôn mới - 3
Các diễn giả trao đổi tại tọa đàm (Ảnh: Nam Anh).

Định kiến giới còn tạo ra bất bình đẳng về quyền năng kinh tế. Trong khi nam giới được khuyến khích lao động, phát triển sự nghiệp và thường nhận được sự hỗ trợ từ vợ cũng như các thành viên khác trong gia đình, phụ nữ lại được kỳ vọng dành phần lớn thời gian cho việc chăm sóc gia đình.

Vì vậy, khi tham gia hoạt động kinh tế, họ có thể không có điều kiện đầu tư toàn bộ thời gian, công sức cho công việc mà phải dành nguồn lực để thực hiện vai trò của người mẹ, người vợ khi trở về nhà. Điều này khiến khả năng tạo thu nhập và quyền năng kinh tế của phụ nữ có phần yếu thế hơn nam giới.

Đáng chú ý, một bộ phận phụ nữ còn tự ti, cho rằng bản thân không giỏi bằng nam giới, từ đó ít tham gia vào việc đứng tên hoặc quyết định đối với tài sản trong gia đình.

Định kiến giới cũng tạo ra hiện tượng "trần kính", âm thầm cản trở phụ nữ thăng tiến trong công việc.

"Tại sao cùng đi làm nhưng nam giới thường có nhiều cơ hội thăng tiến, dễ đạt được những vị trí cao hơn? Một trong những nguyên nhân là phụ nữ được kỳ vọng phải dành nhiều thời gian cho việc nhà, không được khuyến khích đầu tư quá nhiều cho sự nghiệp và đôi khi còn bị nhìn nhận không tích cực nếu quá tham vọng. Những định kiến này tạo ra rào cản, khiến phụ nữ không thể phát huy tối đa năng lực và khó phát triển lên những vị trí cao hơn", ThS Lê Hồng Ngọc Bích nhận định.

Từ thực tiễn tại xã Dầu Tiếng (TPHCM), bà Nguyễn Thị Bích Châu, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã, cũng nhìn nhận định kiến giới vẫn tồn tại trong suy nghĩ của một bộ phận người dân, kể cả phụ nữ.

Tháo gỡ định kiến giới, tạo chuyển biến trong xây dựng nông thôn mới - 4
Bà Nguyễn Thị Bích Châu - Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Dầu Tiếng, TPHCM (Ảnh: Nam Anh).

Bên cạnh đó, ngoài công việc xã hội, họ còn phải lo việc nhà, chăm sóc và dạy dỗ con cái, khiến cơ hội phát triển bản thân bị hạn chế.

Bà Châu cũng chỉ ra những khó khăn của phụ nữ nông thôn trong việc tiếp cận kiến thức pháp luật, kỹ năng tự bảo vệ và công nghệ thông tin.

Đặc biệt, phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn, phụ nữ đơn thân và lao động tự do còn gặp nhiều trở ngại khi tìm kiếm nguồn hỗ trợ nếu bị bạo lực hoặc xâm hại.

Nỗ lực để nam và nữ đều có cơ hội phát triển bình đẳng

Để giải quyết những khó khăn, thách thức trong thời gian tới, bà Nguyễn Thị Bích Châu cho biết địa phương xác định một số giải pháp trọng tâm, đồng thời kỳ vọng những cách làm hiệu quả có thể được nhân rộng tại các địa phương khác.

Trước hết, Hội tiếp tục đổi mới công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của cán bộ, hội viên phụ nữ và người dân về bình đẳng giới, phòng ngừa và ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới. Trong đó, chú trọng vận động nam giới cùng tham gia, chia sẻ trách nhiệm trong gia đình và cộng đồng.

Bên cạnh đó, địa phương duy trì, nâng cao hiệu quả các hoạt động hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế, khởi nghiệp; tạo điều kiện để chị em tiếp cận nguồn vốn, học nghề và xây dựng những mô hình kinh tế phù hợp với điều kiện thực tế.

Tháo gỡ định kiến giới, tạo chuyển biến trong xây dựng nông thôn mới - 5
Công nhân làm việc tại nhà máy may mặc ở TPHCM (Ảnh: Nguyễn Vy).

Hội cũng chú trọng củng cố mạng lưới cán bộ tại cơ sở, phát huy vai trò của đội ngũ này trong nắm bắt tình hình, phát hiện sớm những trường hợp có nguy cơ bị bạo lực, xâm hại, từ đó kịp thời hỗ trợ và kết nối các dịch vụ cần thiết để bảo vệ phụ nữ, trẻ em.

Ngoài ra, các phong trào phụ nữ sẽ tiếp tục gắn với xây dựng gia đình hạnh phúc, bảo vệ môi trường, xây dựng cảnh quan và nông thôn mới. Chất lượng hoạt động của các chi hội cũng được chú trọng nhằm nâng cao hiệu quả tuyên truyền, vận động tại khu dân cư.

Ở góc độ chuyên môn, ThS Lê Hồng Ngọc Bích cho rằng các địa phương cần quan tâm duy trì, kế thừa đội ngũ cán bộ làm công tác bình đẳng giới, bảo đảm mạng lưới hỗ trợ không bị gián đoạn. Các đơn vị cần phối hợp chặt chẽ để người bị bạo lực được tiếp nhận, hỗ trợ toàn diện, hạn chế phải kể lại nhiều lần những trải nghiệm gây tổn thương.

Theo bà, cần triển khai các giải pháp căn cơ nhằm từng bước xóa bỏ định kiến giới; mở rộng cơ hội tiếp cận và tăng cường năng lực số cho phụ nữ, nhất là nhóm có hoàn cảnh khó khăn, yếu thế, sinh sống ở vùng sâu, vùng xa. Đồng thời, nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ, đặc biệt về tâm lý, kỹ năng quản lý và khả năng tiếp cận thông tin để hỗ trợ hiệu quả người bị bạo lực trên cơ sở giới.

Các địa phương cũng cần phát triển dịch vụ công, đồng thời căn cứ đặc thù từng vùng miền để lựa chọn hình thức hỗ trợ phù hợp.

Một giải pháp quan trọng khác là đổi mới công tác truyền thông theo hướng thay đổi hành vi, thay vì tuyên truyền hình thức, một chiều. Theo ThS Lê Hồng Ngọc Bích, thông điệp cần được diễn đạt gần gũi, phù hợp với tâm lý và mong đợi của người tiếp nhận.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, các địa phương có thể tận dụng những nhóm Zalo của thôn, xóm, khu dân cư với sự tham gia của cán bộ cơ sở để lan tỏa thông tin. Những sản phẩm truyền thông như infographic, video ngắn về bạo lực trên cơ sở giới có thể giúp người dân nhận diện hành vi bạo lực, hiểu rõ hậu quả và chủ động phòng tránh.

Bên cạnh đó, cần huy động nam giới và những người có uy tín trong cộng đồng tham gia tuyên truyền.

Công tác truyền thông cũng cần được duy trì thường xuyên, thay vì chỉ thực hiện theo kế hoạch hoặc vào những dịp nhất định. Đặc biệt, cần hướng đến trẻ em và những người chuẩn bị kết hôn, sinh con để hình thành sớm nhận thức về bình đẳng giới, trách nhiệm chia sẻ trong gia đình và cách nuôi dạy con cái theo những chuẩn mực tiến bộ.

Nguồn xuất bản gốc: Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Thời sự & Xã hội

Xem tất cả →