Chính phủ mới đây ban hành Nghị định 412/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, thay thế cho Nghị định 45/2022. Theo đó, một số hành vi như không có giấy phép môi trường, xả khí thải vượt quy chuẩn ở lưu lượng lớn và vi phạm quy định về hạ tầng khu công nghiệp được nâng mức phạt.
Cụ thể, với nhóm dự án, cơ sở thuộc thẩm quyền cấp giấy phép môi trường của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tổ chức không có giấy phép môi trường bị phạt 400 - 600 triệu đồng. Như vậy, mức này cao hơn quy định cũ, khi phạt 150 - 170 triệu đồng đối với nhóm dự án, cơ sở thuộc thẩm quyền cấp phép của UBND cấp tỉnh và 200 - 220 triệu đồng đối với nhóm thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ.
Ngoài ra, đối với hành vi không có công trình xử lý chất thải đáp ứng yêu cầu hoặc lắp đặt thiết bị, đường ống để xả chất thải chưa qua xử lý, mức phạt mới là 800 triệu - 1 tỷ đồng với cá nhân thuộc nhóm cơ sở do Bộ cấp phép, và tương ứng 1,6 - 2 tỷ đồng với tổ chức. Trước đó, Nghị định cũ quy định mức phạt 400 - 500 triệu đồng với cá nhân đối với nhóm cơ sở thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ.
Bên cạnh đó, còn có nhiều hành vi vi phạm có thể bị xử phạt đến 1 tỷ đồng như: Hành vi xây lắp, lắp đặt thiết bị, đường ống hoặc các đường thải khác để xả chất thải không qua xử lý hoặc xả chất thải sau xử lý không đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật về chất thải ra môi trường; không có hệ thống xử lý nước thải tập trung theo quy định.
Ngoài ra, mức phạt cũng có thể lên đến 1 tỷ đồng với hành vi cấu kết, lôi kéo người khác mua, bán hoặc sử dụng các phương pháp giao dịch khác hoặc kết hợp tung tin đồn sai sự thật, cung cấp thông tin sai lệch để thao túng giá hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon trên sàn giao dịch carbon trong nước mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Hành vi lợi dụng sự cố, lỗ hổng trong hệ thống công nghệ thông tin để chiếm đoạt hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự, cũng có thể bị phạt đến 1 tỷ đồng.
Chủ tịch UBND cấp xã có quyền phạt tiền 500 triệu đồng

Đặc biệt, theo Nghị định 412, về thẩm quyền, Chủ tịch UBND cấp xã có quyền phạt tiền 500 triệu đồng, đồng thời tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn….
Chủ tịch UBND cấp tỉnh có quyền phạt tiền đến 1 tỷ đồng và tước quyền sử dụng giấy phép có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn.
Ngoài ra, Trưởng Công an xã cũng có quyền phạt tiền đến 500 triệu đồng, Giám đốc Công an cấp tỉnh có quyền phạt tiền đến 1 tỷ đồng; đồng thời tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng có quyền phạt tiền đến 800 triệu đồng; Cục trưởng Cục Môi trường, Cục trưởng Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học, Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu, Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam; Trưởng đoàn kiểm tra do Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường thành lập có quyền phạt tiền đến 1 tỷ đồng; đồng thời tước quyền sử dụng giấy phép có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn
Bổ sung khung phạt riêng khi tái phạm
Nghị định 412/2026/NĐ-CP còn bổ sung khung phạt riêng khi tái phạm. Cụ thể, theo khoản 4 Điều 14, cá nhân đã bị xử phạt về hành vi không có giấy phép môi trường mà tái phạm bị phạt 600 - 800 triệu đồng ở nhóm cấp tỉnh và 800 triệu - 1 tỷ đồng ở nhóm cấp bộ. Tổ chức tái phạm ở nhóm cấp Bộ có thể bị phạt lên đến 2 tỷ đồng.
Về xử phạt bổ sung, thep điểm a khoản 5 Điều 14 của nghị định mới quy định đình chỉ hoạt động của nguồn phát sinh chất thải hoặc hoạt động xả thải không có giấy phép của cơ sở từ 1 - 3 tháng, áp dụng cả khi tái phạm.
Trong khi đó, trước đây, tại điểm a khoản 5 Điều 14, Nghị định 45/2022/NĐ-CP quy định đình chỉ hoạt động của nguồn phát sinh chất thải không có giấy phép từ 3 - 6 tháng.
Nghị định số 412/2026/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực thi hành từ ngày 14/11/2026.