Chuyển tới nội dung chính
Khoa học & Công nghệ · Điểm tin đa nguồn

SpaceX thu hồi thành công tầng trên của Starship trở về từ quỹ đạo

(Dân trí) - SpaceX lần đầu bắt giữ thành công tầng trên của tên lửa Starship bằng cánh tay cơ khí tại Texas (Mỹ). Đây là bước tiến quan trọng trong việc phát triển hệ thống tên lửa có thể tái sử dụng hoàn toàn.

Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí 5 ngày trước Đọc bài gốc tại Dân Trí ↗
Mã cổ phiếu liên quan:

Màn bắt giữ diễn ra lúc 4h20 ngày 15/11 (giờ Việt Nam), sau khoảng 22,5 tiếng kể từ khi Starship rời bệ phóng. Trong thời gian này, tàu Ship 42 đã hoàn thành 14 vòng bay quanh Trái Đất.

Trước đó, sáng 14/11 (giờ Việt Nam), tên lửa Starship của SpaceX rời bệ phóng tại cơ sở Starbase, bang Texas (Mỹ), bắt đầu chuyến bay thử nghiệm lần thứ 15. Mục tiêu của nhiệm vụ là thu hồi cả 2 tầng tên lửa bằng hệ thống cánh tay cơ khí trên tháp phóng.

Tuy nhiên, kế hoạch thu hồi cả 2 tầng không diễn ra trọn vẹn.

Tầng đẩy Super Heavy phải chuyển hướng và lao xuống khu vực Vịnh Mexico sau khi hệ thống tự động hủy bỏ phương án quay trở lại bệ phóng. Trong khi đó, tầng trên mang tên Ship 42 hoàn thành hành trình trở về từ quỹ đạo và được bắt giữ thành công.

SpaceX thu hồi thành công tầng trên của Starship trở về từ quỹ đạo - 1
Khoảnh khắc SpaceX lần đầu bắt giữ tầng trên của siêu tên lửa Starship sau khi trở về từ quỹ đạo (Ảnh: Space).

Theo Reuters, đây là lần đầu tiên SpaceX đưa tầng trên Starship trở về chính địa điểm xuất phát sau một chuyến bay quỹ đạo và bắt giữ phương tiện bằng cánh tay cơ khí của tháp phóng.

Thành tựu này đánh dấu bước tiến lớn trong mục tiêu kéo dài khoảng một thập kỷ của tỷ phú Elon Musk nhằm phát triển hệ thống tên lửa có thể tái sử dụng toàn bộ.

Tầng trên Starship được cánh tay cơ khí bắt giữ thành công

Trong quá trình hoạt động trên quỹ đạo, phương tiện triển khai thành công 26 vệ tinh Internet Starlink thế hệ V3 của SpaceX. Sau đó, tàu khởi động động cơ để thực hiện thao tác rời quỹ đạo, giảm tốc và bắt đầu hành trình trở về khí quyển.

Theo Reuters, Starship phải chịu nhiệt độ cực cao khi trở lại khí quyển với vận tốc ban đầu khoảng 27.000km/h. Phương tiện sau đó giảm tốc, điều chỉnh quỹ đạo và hướng về khu vực Starbase, bang Texas.

Tàu xuất hiện từ những đám mây dày, kích hoạt lại các động cơ để chuyển sang tư thế thẳng đứng và điều chỉnh hướng tiếp cận tháp phóng. Khi Ship 42 giảm độ cao, 2 cánh tay cơ khí khổng lồ của hệ thống Mechazilla khép lại, bắt giữ phương tiện ngay phía trên bệ phóng.

Hai cánh tay cơ khí giữ chặt tàu khi phương tiện vẫn đang lơ lửng trên mặt đất. Sau khi được giữ ổn định, động cơ của Ship 42 tắt, đánh dấu lần đầu tầng trên Starship được bắt giữ thành công sau một hành trình bay quanh Trái Đất.

Nhiều nhân viên SpaceX đã tập trung theo dõi khoảnh khắc lịch sử này. Trong buổi phát trực tiếp của công ty, ca khúc "Baby Come Back" được phát lên khi tàu trở về thành công.

"Chúng ta đã bắt được một chiếc Starship và giờ đây mọi thứ sẽ thay đổi", ông Dan Huot, đại diện SpaceX, chia sẻ trong buổi phát trực tiếp.

Bước tiến trong công nghệ tái sử dụng tên lửa

Trước chuyến bay này, SpaceX đã 3 lần bắt giữ thành công tầng đẩy Super Heavy bằng hệ thống cánh tay cơ khí. Tuy nhiên, công ty chưa từng thực hiện thao tác tương tự với tầng trên Starship.

SpaceX thu hồi thành công tầng trên của Starship trở về từ quỹ đạo - 2
Đây là chuyến bay thử nghiệm lần thứ 15 của Starship (Ảnh: Reuters).

Đây là nhiệm vụ khó khăn hơn bởi tầng trên bay lên độ cao lớn hơn, di chuyển xa hơn và đạt vận tốc cao hơn so với tầng đẩy. Đặc biệt, Ship 42 phải trở về sau khi hoàn thành hành trình trên quỹ đạo Trái Đất, trải qua quá trình tái nhập khí quyển với nhiệt độ cực cao và những tác động cơ học lớn.

Thành tựu này có ý nghĩa quan trọng đối với mục tiêu phát triển tên lửa tái sử dụng của SpaceX. Hiện nay, công ty đang khai thác tên lửa Falcon 9, phương tiện đã thực hiện hơn 700 lần phóng kể từ năm 2010.

Tầng đẩy thứ nhất của Falcon 9 có thể thu hồi và sử dụng lại, nhưng tầng thứ hai đưa hàng hóa lên quỹ đạo vẫn bị loại bỏ sau mỗi chuyến bay.

Với Starship, Elon Musk muốn phát triển một hệ thống có thể bay vào không gian, trở về và nhanh chóng thực hiện chuyến bay tiếp theo, với quy trình kiểm tra, bảo dưỡng tối thiểu, tương tự cách máy bay thương mại hoạt động.

Việc bắt giữ cả 2 tầng tên lửa ngay tại tháp phóng được kỳ vọng giúp SpaceX rút ngắn đáng kể thời gian thu hồi, kiểm tra và chuẩn bị phương tiện cho lần phóng tiếp theo.

Đây là yếu tố quan trọng nếu công ty muốn nâng tần suất phóng lên mức hàng tuần, thay vì phải mất nhiều thời gian phục hồi và vận chuyển các tầng tên lửa sau mỗi nhiệm vụ.

Tuy nhiên, chuyến bay thử nghiệm lần thứ 15 chưa đạt được mục tiêu thu hồi toàn bộ hệ thống. Tầng đẩy Super Heavy không thể quay trở lại bệ phóng như kế hoạch.

Theo thông tin ban đầu từ SpaceX, quá trình đốt động cơ để đưa Super Heavy quay trở lại (boostback burn) đã kết thúc sớm do cảnh báo lượng nhiên liệu thấp. Hệ thống dẫn đường sau đó phát hiện tầng đẩy không ở đúng vị trí để tiếp tục phương án bắt giữ, nên tự động chuyển hướng hạ cánh ngoài khơi Vịnh Mexico. Phương tiện cuối cùng bị kích hoạt hệ thống tự hủy trên biển. Nguyên nhân gốc rễ vẫn đang được điều tra.

Bên cạnh đó, tấm chắn nhiệt của Starship vẫn là một thách thức kỹ thuật. Bộ phận này gồm khoảng 18.000 tấm gốm hình lục giác, có nhiệm vụ bảo vệ thân tàu trước nhiệt độ cực cao khi tái nhập khí quyển.

SpaceX đang nghiên cứu các thiết kế tấm chắn nhiệt mới nhằm giảm nhu cầu kiểm tra, sửa chữa và thay thế sau mỗi chuyến bay. Đây là điều kiện quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu tái sử dụng phương tiện với thời gian chuẩn bị ngắn.

Tham vọng đưa Starship lên Mặt Trăng và xa hơn

SpaceX đã chi hơn 15 tỷ USD để phát triển Starship. NASA cũng đã trao cho công ty các hợp đồng trị giá hơn 4 tỷ USD nhằm phát triển hệ thống đổ bộ Mặt Trăng Starship Human Landing System, phục vụ chương trình Artemis.

Theo kế hoạch cập nhật của NASA, sứ mệnh Artemis III dự kiến diễn ra năm 2027, đưa phi hành gia lên quỹ đạo Trái Đất để thử nghiệm khả năng kết nối giữa tàu Orion và các phiên bản thử nghiệm tàu đổ bộ do SpaceX và Blue Origin phát triển. NASA đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ có người lái lên Mặt Trăng vào năm 2028 trong sứ mệnh Artemis IV.

Đối với Starship, một trong những thách thức kỹ thuật lớn nhất là chứng minh khả năng chuyển nhiên liệu giữa các tàu trên quỹ đạo. Đây là công đoạn quan trọng để phương tiện có đủ nhiên liệu thực hiện những hành trình vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất, hướng tới Mặt Trăng.

SpaceX thu hồi thành công tầng trên của Starship trở về từ quỹ đạo - 3
Starship được kỳ vọng sẽ phục vụ các nhiệm vụ đưa con người lên Mặt Trăng và xa hơn (Ảnh: Reuters).

Bên cạnh các nhiệm vụ thám hiểm không gian, SpaceX còn kỳ vọng sử dụng Starship để mở rộng mạng lưới vệ tinh Starlink và triển khai các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) trên quỹ đạo.

Theo thông tin công bố của SpaceX, dự án Starmind hướng tới xây dựng hệ thống vệ tinh tích hợp khả năng tính toán AI, tận dụng năng lượng Mặt Trời và điều kiện làm mát trong không gian.

Trong hồ sơ gửi Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC), công ty cũng đề xuất triển khai một hệ thống vệ tinh trên quỹ đạo có quy mô lên tới 1 triệu chiếc phục vụ hạ tầng dữ liệu.

Đây là lần thứ hai Starship triển khai vệ tinh Starlink V3 lên quỹ đạo, sau chuyến bay thử nghiệm lần thứ 14 hồi tháng 9. Tính đến nay, 2 nhiệm vụ đã đưa tổng cộng 52 vệ tinh loại này vào không gian.

Một số vệ tinh còn được trang bị camera để ghi hình, chụp ảnh tấm chắn nhiệt của Ship 42 trong quá trình hoạt động và trở về, giúp SpaceX đánh giá tình trạng phương tiện trước khi thực hiện thao tác bắt giữ.

Việc xây dựng các mạng lưới vệ tinh quy mô lớn đòi hỏi năng lực phóng với tần suất cao. Vì vậy, khả năng thu hồi và tái sử dụng nhanh cả 2 tầng Starship được xem là một trong những điều kiện quan trọng để SpaceX hiện thực hóa tham vọng này.

Nguồn xuất bản gốc: Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Khoa học & Công nghệ

Xem tất cả →