Chuyển tới nội dung chính
Sức khỏe & Y tế · Điểm tin đa nguồn

Siết quản lý thuốc lá mới, ngăn mua bán trá hình trên mạng

(Dân trí) - Dù đã có quy định cấm, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vẫn được mua bán trá hình trên mạng bằng nhiều thủ đoạn tinh vi, đặt ra thách thức trong công tác quản lý và thực thi pháp luật.

Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí 3 ngày trước Đọc bài gốc tại Dân Trí ↗

Tại hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại của thuốc lá trong tiến trình sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá diễn ra ngày 17/11, ông Đặng Khắc Lợi, Phó Cục trưởng Cục Báo chí (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), cho biết thuốc lá là một trong những nguyên nhân chính gây ra các bệnh không lây nhiễm, cướp đi hàng triệu sinh mạng mỗi năm trên toàn cầu.

Theo ông, trong tiến trình sửa đổi luật, việc xây dựng chính sách cần quán triệt quan điểm lấy phòng ngừa làm trọng tâm, lấy hiệu quả thực thi làm thước đo và lấy sức khỏe người dân làm mục tiêu. Trong đó, cần chú trọng ngăn chặn hành vi bắt đầu hút thuốc, nhất là ở thế hệ trẻ, đồng thời tăng cường kiểm soát các sản phẩm thuốc lá mới.

Một trong những nội dung được quan tâm trong quá trình sửa đổi luật là hoàn thiện hành lang pháp lý cấm toàn diện các sản phẩm thuốc lá mới.

Siết quản lý thuốc lá mới, ngăn mua bán trá hình trên mạng - 1
Ông Đặng Khắc Lợi, Phó Cục trưởng Cục Báo chí (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Ảnh: Sơn Hải).

Việc Quốc hội ban hành Nghị quyết số 173/2024/QH15, trong đó quyết định cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ ngày 1/1/2025, được xem là bước đi quan trọng trong kiểm soát các sản phẩm này.

Bằng chứng thực tiễn cho thấy tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở nhóm học sinh 13-17 tuổi giảm từ 8,1% năm 2023 xuống dưới 1% năm 2025. Ở nhóm thanh niên 18-24 tuổi, tỷ lệ này giảm từ hơn 7% xuống còn 3,3%.

Tuy nhiên, hoạt động mua bán các sản phẩm thuốc lá mới vẫn đặt ra thách thức, đặc biệt trên môi trường số. Kết quả nghiên cứu, giám sát không gian mạng năm 2025 của Trường Đại học Y tế công cộng cho thấy, các điểm bán lẻ công khai đã cơ bản được xóa bỏ, nhưng có tới 34,9% cửa hàng chuyển sang hoạt động mua bán ngầm trên môi trường trực tuyến.

Người bán sử dụng nhiều thủ thuật để né tránh kiểm duyệt, như đổi tên sản phẩm thành “đầu bàn chải điện”, “tinh dầu thơm phòng” trên sàn thương mại điện tử và mạng xã hội. Ngoài ra, còn xuất hiện xu hướng tìm kiếm, mua bán các chất bị cấm như THC dưới hình thức sản phẩm thuốc lá điện tử.

Thực tế này đặt ra yêu cầu phối hợp giữa cơ quan quản lý, lực lượng chức năng và các nền tảng số nhằm phát hiện, ngăn chặn hoạt động quảng cáo, kinh doanh trái phép trên không gian mạng.

ThS.BS Nguyễn Tuấn Lâm, chuyên gia Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam, đề xuất luật sửa đổi cần bổ sung quy định cấm toàn diện các hoạt động sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, quá cảnh, quảng cáo, tàng trữ, sử dụng và chứa chấp thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cùng các sản phẩm thuốc lá mới khác.

Quy định cấm cũng cần mở rộng sang hoạt động sản xuất, buôn bán linh kiện, cấu phần của các sản phẩm này, đồng thời bảo đảm định nghĩa thuốc lá mới bao quát cả sản phẩm có chứa và không chứa nicotine.

Theo BS Lâm, chính sách cần tập trung ngăn chặn nguồn cung, kiểm soát tình trạng nhập lậu, buôn bán và quảng cáo trái phép thay vì chủ yếu xử phạt người sử dụng. Trong đó, ưu tiên xử lý hoạt động mua bán thuốc lá mới trên môi trường mạng, với sự vào cuộc quyết liệt của các lực lượng chức năng, đặc biệt là công an và quản lý thị trường.

Đề xuất tăng cảnh báo sức khỏe, cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán

Một vấn đề khác được đặt ra là đổi mới cảnh báo sức khỏe trên bao bì và kiểm soát việc trưng bày sản phẩm tại các điểm bán.

Ông Lợi cho biết Việt Nam đã duy trì 6 mẫu cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh, chiếm 50% diện tích mặt chính bao bì thuốc lá, từ năm 2013 đến nay. Việc duy trì các mẫu cảnh báo trong thời gian dài khiến hiệu quả cảnh báo suy giảm, đồng thời khiến Việt Nam tụt xuống vị trí 95/212 quốc gia về mức độ thực hiện cảnh báo sức khỏe trên bao bì.

Theo ông, cần nâng diện tích cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh lên tối thiểu 85% mỗi mặt chính bao bì, tiến tới áp dụng bao bì trơn; đồng thời đổi mới hình ảnh định kỳ, bổ sung thông tin hỗ trợ cai nghiện và cấm trưng bày thuốc lá tại các điểm bán buôn, bán lẻ. Đây là những giải pháp then chốt để xóa bỏ “người bán hàng thầm lặng”, ngăn ngừa hành vi mua bộc phát và tái nghiện.

Việc sửa đổi luật cần hướng tới những giải pháp có tính khả thi, đủ mạnh để kiểm soát các sản phẩm thuốc lá và nâng cao hiệu quả thực thi. Trong đó, truyền thông chính sách có vai trò quan trọng trong việc giúp người dân hiểu rõ tác hại của thuốc lá, đồng thuận với các quy định và chủ động bảo vệ sức khỏe.

Nguồn xuất bản gốc: Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Sức khỏe & Y tế

Xem tất cả →