Vừa qua, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL) ban hành Công văn số 6981/BVHTTDL-TCCB ngày 23/10/2026, triển khai Quyết định số 2361/QĐ-BVHTTDL ngày 9/9/2026 về Kế hoạch xét tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân (NSND), Nghệ sĩ Ưu tú (NSƯT) lần thứ 11. Theo đó, lộ trình xem xét, trao tặng danh hiệu sẽ kéo dài gần trọn năm 2027.
Thông tin này thu hút sự quan tâm của công chúng, đồng thời gợi nhắc trường hợp đặc biệt của vợ chồng nghệ sĩ Nguyễn Anh Dũng và Phương Thanh. Đây là cặp vợ chồng duy nhất trong lịch sử xét tặng danh hiệu NSND tại Việt Nam mà cả hai đều được truy tặng danh hiệu sau khi qua đời.
Cuộc đời và sự nghiệp của hai nghệ sĩ cũng để lại nhiều xúc động trong lòng khán giả.

Cố NSND Phương Thanh sinh năm 1956 tại Phú Thọ. Bà tốt nghiệp khóa 2 Trường Sân khấu Điện ảnh sau đó về đầu quân cho Đoàn Kịch điện ảnh, Hãng phim truyện Việt Nam.
Nhắc tới cố nghệ sĩ Phương Thanh, khán giả sẽ khó có thể quên hình ảnh người phụ nữ mang vẻ đẹp Á Đông mặn mà với đôi mắt sáng và khuôn miệng luôn tươi tắn như đang mỉm cười. Bà từng góp mặt trong hàng loạt bộ phim kinh điển: Mưa trên thành phố, Những đứa con, Kỷ niệm đồi trăng, Tội lỗi cuối cùng…
Bà từng nhận giải thưởng Nữ diễn viên chính xuất sắc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 5 nhờ vai diễn Hiền “cá sấu” phim Tội lỗi cuối cùng. Với nét diễn tự nhiên, linh hoạt, Phương Thanh để lại sự nghiệp đồ sộ với 50 vai diễn phim điện ảnh và khoảng 100 vai diễn phim truyền hình.
Cũng từ nghiệp diễn xuất, NSND Phương Thanh bén duyên với NSND Anh Dũng. Hai nghệ sĩ gặp gỡ khi cùng tham gia bộ phim Kỷ niệm đồi trăng (1986). Trong phim, Phương Thanh vào vai cô công nhân Kiều Oanh trong sáng, mơ mộng, còn Anh Dũng hóa thân thành Lê Quang Hòa - chàng công nhân yêu văn nghệ, thích chơi guitar.

Cố NSND Anh Dũng sinh năm 1951, thuộc lứa diễn viên khóa 2 của Trường Sân khấu Việt Nam. Ông được biết đến là một trong những diễn viên kịch nói xuất sắc của sân khấu nước nhà.
Tên tuổi của ông gắn liền với hàng trăm vở diễn nổi tiếng: Đâu có giặc là ta cứ đi, Matsu - Kẻ sống ngoài vòng pháp luật, Hồn Trương Ba da hàng thịt, Người cha thô bạo… Với phim ảnh, cố nghệ sĩ cũng góp mặt trong nhiều bộ phim: Cô gái trên sông, Kỷ niệm đồi trăng, Hoa cỏ may, Vệt nắng cuối trời, Người Hà Nội…
Cố NSND Anh Dũng cũng nổi tiếng với vai trò đạo diễn và quản lý. Ông từng đảm nhiệm vai trò Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam trước khi chuyển công tác về Cục Nghệ thuật Biểu diễn năm 2009.
Không chỉ có sự nghiệp rực rỡ, cố NSND Phương Thanh và NSND Anh Dũng còn có mối tình đẹp và cuộc sống hôn nhân viên mãn. Hai năm sau khi bén duyên ở phim Kỷ niệm đồi trăng, Phương Thanh và Anh Dũng chính thức trở thành vợ chồng.
Theo lời kể của đạo diễn Hà Văn Trọng (lúc sinh thời) - đạo diễn phim Kỷ niệm đồi trăng - Phương Thanh và Anh Dũng đã phải vượt qua nhiều sóng gió, khó khăn để đến được với nhau. Ông cũng nhận định: “Ở Nhà hát kịch, họ nổi tiếng không chỉ vì thành đạt mà là một cặp vợ chồng sống với nhau rất hạnh phúc”.
NSND Minh Châu từng khẳng định, cố NSND Phương Thanh là người phụ nữ hạnh phúc khi có một người chồng hết lòng yêu thương, chăm sóc. Theo bà, nhiều nghệ sĩ cùng thời cũng “mơ ước được sống như Phương Thanh”.
Khi sự nghiệp và hôn nhân đều đang ở đỉnh cao viên mãn, NSND Phương Thanh đột ngột qua đời vào năm 2009, khi bà ở tuổi 53. Lúc này, nữ nghệ sĩ vẫn đang giữ danh hiệu NSƯT.
Sau khi tang lễ của bà được tổ chức xong, các bạn học của bà ở lớp diễn viên khóa 2 Trường Điện ảnh Việt Nam (nay là trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội) đã cùng nhau làm đơn đề nghị truy tặng danh hiệu NSND cho Phương Thanh.

Hai năm sau khi cố nghệ sĩ rời cõi tạm, bà được truy tặng danh hiệu NSND và khi đó, chồng bà - nghệ sĩ Anh Dũng đã tới nhận bằng phong tặng thay vợ.
Sự ra đi đột ngột của cố nghệ sĩ Phương Thanh để lại nỗi đau quá lớn cho nghệ sĩ Anh Dũng. Ông từng chia sẻ rằng, sau khi vợ qua đời, thời gian đầu ông thường xuyên mất ngủ, nhìn đâu cũng thấy hình ảnh của người vợ quá cố.
Nam nghệ sĩ đau lòng tới mức ông quyết định bán căn nhà nơi từng là tổ ấm của hai người để chuyển sang chỗ mới, để vơi đi nỗi đau. Sự mất mát khiến ông mất động lực, không còn hào hứng với nghệ thuật nên dù nhiều bạn bè gửi lời mời tham gia các dự án phim, ông đều từ chối.
Cuối tháng 3/2015, nghệ sĩ Anh Dũng rơi vào trạng thái hôn mê sâu sau tai biến. Vào 4h19 ngày 30/4/2015, ông qua đời tại Bệnh viện Hữu nghị Việt - Xô. Lúc này, Nhà hát Kịch Việt Nam đã phối hợp với gia đình làm hồ sơ đề nghị truy tặng danh hiệu NSND cho ông. Và ít ngày sau khi ông qua đời, cố nghệ sĩ được chính thức truy tặng danh hiệu NSND.
Thông tin cả hai vợ chồng NSND Phương Thanh và NSND Anh Dũng đều được truy tặng danh hiệu cao quý sau khi rời cõi tạm khiến không ít khán giả xót xa, tiếc nuối. Dù hai nghệ sĩ đã qua đời nhiều năm nhưng tài hoa, danh tiếng và cuộc tình đẹp của đôi vợ chồng NSND vẫn để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng khán giả.