Chuyển tới nội dung chính
Thời sự & Xã hội · Điểm tin đa nguồn

'Phụ huynh tặng phong bì cho giáo viên ngày 20/11 đâu phải để vụ lợi'

Vì sao chiếc phong bì mà phụ huynh muốn tri ân giáo viên lại bị mặc nhiên xem là tiêu cực?

'Phụ huynh tặng phong bì cho giáo viên ngày 20/11 đâu phải để vụ lợi'
Ảnh minh họa bản tin · Nguồn: VnExpress (vnexpress.net)

Tôi vẫn băn khoăn: Điều chúng ta đang phê phán là chiếc phong bì hay sự vụ lợi ẩn sau nó?

Bởi đó là hai câu chuyện hoàn toàn khác nhau. Là người gần 60 tuổi, tôi đã chứng kiến cách xã hội thể hiện lòng biết ơn với thầy cô thay đổi qua nhiều thập kỷ.

Từ những gì đã trải nghiệm, tôi cho rằng đã đến lúc chúng ta cần nhìn câu chuyện này bình tĩnh hơn, thay vì mặc nhiên xem mọi phong bì là biểu hiện của điều tiêu cực.

Thế hệ chúng tôi lớn lên trong thời bao cấp, khi đời sống còn nhiều khó khăn. Ngày Nhà giáo Việt Nam khi ấy rất giản dị. Phụ huynh cố gắng mua vài bông hoa đồng tiền, cân cam, nải chuối hay những món quà nhỏ tự tay làm để gửi gắm lòng biết ơn đến thầy cô.

Nhiều bạn bè tôi là con giáo viên. Tôi vẫn nhớ cảnh nhà giáo viên mỗi dịp 20/11 ngập trong hoa đến mức phải mang hết xô chậu ra cắm, cam ăn không hết phải chia cho hàng xóm, còn những món quà lưu niệm thì nằm đầy dưới gầm tủ năm này qua năm khác.

Tất cả đều chứa đựng sự chân thành của người tặng, nhưng không phải lúc nào cũng là những thứ người nhận thực sự cần.

Khi đời sống khá hơn, quà hiện vật dần được thay thế bằng tiền mặt. Lý do ban đầu rất đơn giản: Người nhận có thể chủ động mua thứ mình thực sự cần. Sự thay đổi ấy không chỉ diễn ra trong nhà trường.

Từ đám cưới, đám hỏi, ma chay đến sinh nhật hay tân gia, việc tặng tiền dần thay thế nhiều hình thức quà tặng truyền thống. Đó trước hết là sự thay đổi trong cách ứng xử xã hội, xuất phát từ tính thiết thực nhiều hơn là sự thực dụng.

Vậy tại sao khi xuất hiện trong trường học, phong bì lại bị mặc nhiên xem là tiêu cực? Theo tôi, bởi nhiều khi chúng ta đang nhìn vào hình thức của món quà mà bỏ qua động cơ phía sau nó.

Một phụ huynh gửi lời cảm ơn chân thành tới giáo viên đã tận tâm chăm sóc và dạy dỗ con mình là một chuyện. Một phụ huynh tìm cách dùng quà cáp hay tiền bạc để mong con được đối xử đặc biệt lại là chuyện khác.

Điều đáng phê phán phải là sự vụ lợi, chứ không phải bản thân chiếc phong bì. Nhiều người sẽ đặt câu hỏi: Nếu coi phong bì là bình thường, làm sao phân biệt giữa lòng biết ơn và hành vi mua sự ưu ái?

Theo tôi, ranh giới không nằm ở bản thân đồng tiền mà nằm ở kỳ vọng đi kèm với nó. Một món quà được trao như lời cảm ơn sau những nỗ lực của thầy cô khác hoàn toàn với món quà được trao để mong con mình được đối xử đặc biệt, được ưu tiên hoặc được đánh giá dễ dãi hơn.

Một bên là sự tri ân, bên kia là sự trao đổi lợi ích. Cũng như vậy, một bó hoa hay một giỏ quà cũng có thể trở thành công cụ vụ lợi nếu người tặng kỳ vọng đổi lấy điều gì đó cho bản thân.

Nếu chỉ nhìn vào hình thức của món quà để phán xét mà bỏ qua động cơ phía sau, chúng ta rất dễ nhầm lẫn giữa hai câu chuyện hoàn toàn khác nhau.

Tiền tự nó không mang ý nghĩa đạo đức. Cũng như một bó hoa không mặc nhiên trở thành biểu tượng của sự cao đẹp. Giá trị nằm ở động cơ của người tặng và cách ứng xử của người nhận. Không khó để bắt gặp những cô giáo có cả chục chiếc khăn quàng giống nhau, hàng chục chai dầu gội, sữa tắm hay mỹ phẩm được tặng qua nhiều năm. Những lẵng hoa trị giá vài trăm nghìn đồng rất đẹp nhưng chỉ vài ngày là héo.

Trong khi đó, với cùng giá trị ấy, một khoản tiền nhỏ có thể giúp người nhận mua được đúng thứ họ cần. Điều khá nghịch lý là xã hội thường dễ chấp nhận một lẵng hoa vài trăm nghìn đồng hơn một phong bì có giá trị tương đương, dù xét về bản chất, cả hai đều là quà tặng.

Trong nhiều trường hợp, chúng ta dường như đang phán xét hình thức hơn là động cơ phía sau hành động.

Tôi cũng từng có suy nghĩ như vậy. Khi còn trẻ, làm việc trong môi trường quốc tế, tôi từng cho rằng tặng tiền là cách thể hiện thiếu tinh tế. Nhưng càng có cơ hội làm việc với giáo viên, tôi càng hiểu hơn những áp lực của nghề dạy học.

Một giáo viên hôm nay không chỉ đứng lớp. Họ còn phải đảm đương khối lượng công việc ngày càng lớn, từ chuyên môn, hồ sơ cần hoàn thành, tương tác với phụ huynh đến hỗ trợ những vấn đề tâm lý của học sinh. Nhiều phần việc diễn ra ngoài giờ lên lớp và ít khi được nhìn thấy.

Chính vì thế, khi một phụ huynh muốn bày tỏ lòng biết ơn bằng một món quà nhỏ bằng tiền, tôi không vội xem đó là điều đáng phê phán. Điều quan trọng hơn là món quà ấy được trao đi với sự trân trọng hay với kỳ vọng đổi lấy một sự ưu ái nào đó.

Nhưng điều đó không có nghĩa phụ huynh nhất thiết phải tặng quà cho giáo viên. Một tấm thiệp do học sinh tự tay làm, một lá thư cảm ơn hay vài dòng chia sẻ chân thành từ cha mẹ đôi khi còn mang nhiều ý nghĩa hơn bất kỳ món quà vật chất nào.

Tôi tin rằng phần lớn giáo viên đều trân trọng những tình cảm xuất phát từ sự chân thành như thế. Điều kiện của mỗi gia đình là khác nhau.

Không ai nên cảm thấy áp lực phải thể hiện lòng biết ơn theo một cách nhất định. Và cũng không ai nên bị đánh giá chỉ vì lựa chọn một cách tri ân khác với số đông.

Điều đáng tiếc là mỗi dịp 20/11, câu chuyện về lòng biết ơn thường bị lấn át bởi những tranh cãi quanh phong bì. Những trường hợp lệch chuẩn luôn dễ thu hút sự chú ý và được nhắc đến nhiều nhất, trong khi hàng triệu giáo viên vẫn đang âm thầm làm công việc của mình với trách nhiệm và sự tận tâm lại hiếm khi trở thành tâm điểm của các cuộc thảo luận.

Có lẽ vì thế, thay vì chỉ nói về những điều chưa đẹp, chúng ta cũng nên dành nhiều sự quan tâm hơn cho những đóng góp thầm lặng của những người đang ngày ngày đứng trên bục giảng. Nghề nào cũng có những khó khăn và áp lực riêng.

Tôi không cho rằng nghề giáo cao quý hơn những nghề khác. Một xã hội vận hành tốt cần sự trách nhiệm và tận tâm của những người lao động trong mọi lĩnh vực.

Mỗi nghề đều có giá trị riêng, đều góp phần làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn và vì thế đều xứng đáng được tôn trọng. Nhưng giáo dục, cũng như y tế, là những lĩnh vực tác động trực tiếp đến con người. Một nghề cứu người, một nghề dạy người.

Bởi vậy, những người làm trong hai lĩnh vực ấy không chỉ cần được tôn trọng bằng những lời tri ân trong các dịp kỷ niệm, mà còn bằng sự thấu hiểu và cách ứng xử công bằng, văn minh từ chính xã hội mà họ đang phục vụ.

Tôi không cổ súy việc tặng phong bì cho giáo viên. Cũng không phủ nhận rằng vẫn tồn tại những trường hợp quà cáp bị biến tướng thành áp lực hoặc trở thành công cụ để tìm kiếm sự ưu ái. Nhưng sẽ không công bằng nếu từ những trường hợp đó, chúng ta mặc nhiên quy kết mọi phụ huynh chỉ đơn giản muốn gửi lời cảm ơn chân thành tới những người đã đồng hành cùng con mình suốt một năm học.

Điều làm nên sự văn minh không phải là việc loại bỏ mọi món quà, mà là khả năng phân biệt đâu là lòng biết ơn và đâu là sự vụ lợi. Bởi điều gây tổn hại cho môi trường giáo dục không nằm ở hình thức của món quà, mà ở tâm lý muốn dùng vật chất để tác động đến sự công bằng và bình đẳng vốn phải được bảo đảm cho mọi học sinh.

Khi phân biệt được điều đó, ngày 20/11 mới thực sự trở về đúng ý nghĩa của nó: ngày của lòng biết ơn, chứ không phải ngày của những cuộc phán xét hay tranh cãi trên mạng xã hội.

Thay vì dành quá nhiều năng lượng cho câu chuyện quà tặng hay phong bì, có lẽ phụ huynh và giáo viên nên dành nhiều thời gian hơn để hiểu nhau và cùng chăm lo cho sự phát triển của học sinh.

Bởi cuối cùng, điều tạo nên một môi trường giáo dục tốt không nằm ở món quà được trao, mà ở sự thấu hiểu, sự hợp tác và niềm tin được gây dựng giữa gia đình và nhà trường.

Nguồn xuất bản gốc: VnExpress (vnexpress.net) N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Thời sự & Xã hội

Xem tất cả →