Ngày 11/11, ông Ngô Văn Hiệu (47 tuổi, trú tại xã Bình Phú, Gia Lai) cho biết, cán bộ Bảo tàng tỉnh Gia Lai và Bảo tàng Quang Trung đã kiểm tra, đo đạc, chụp ảnh và ghi nhận ban đầu về cổ vật.

Theo kết quả khảo sát ban đầu, cổ vật được chế tác từ đá sa thạch có chiều dài 40cm, cao 20cm và rộng 15cm. Phần phía trên khối đá bị mẻ nhẹ trong quá trình san ủi. Tuy nhiên, các họa tiết chạm khắc ở những mặt còn lại vẫn được bảo tồn khá nguyên vẹn.
Các chuyên gia khảo cổ nhận định đây là bàn nghiền đá thuộc văn hóa Chăm Pa. Điểm đáng chú ý là khối đá được chạm khắc hoa văn ở cả 4 mặt, nổi bật ở vị trí trung tâm là hình chim thần Garuda, hai bên có hình rắn thần Naga.
Theo một chuyên gia khảo cổ tại Gia Lai, Garuda và Naga là những hình tượng quen thuộc trong nghệ thuật Ấn Độ giáo, đồng thời xuất hiện phổ biến trong nghệ thuật điêu khắc Chăm Pa.

Chuyên gia này cho biết bàn nghiền đá là loại hiện vật thường được tìm thấy tại các khu đền tháp Chăm Pa. Trong sinh hoạt tín ngưỡng, bàn nghiền này được sử dụng kết hợp với chày để nghiền bột hoặc các nguyên liệu phục vụ nghi lễ.
Đánh giá về cổ vật mới phát lộ, chuyên gia nhận định đây là một trong những bàn nghiền đá có hoa văn đẹp nhất từng được ghi nhận tại Gia Lai.
“Loại bàn nghiền đá này có thể được sử dụng làm vật dụng phục vụ đời sống hàng ngày của người dân. Tuy nhiên, những hiện vật có hoa văn chạm khắc cầu kỳ, tinh xảo như chiếc bàn nghiền đá vừa được phát hiện thường chỉ sử dụng trong các công trình kiến trúc tôn giáo”, vị chuyên gia phân tích.
Đáng chú ý, cách vị trí phát hiện hơn 1km về phía tây nam có phế tích tháp Hòa Sơn, một dấu tích kiến trúc Chăm Pa trong khu vực. Tuy nhiên, cơ quan chuyên môn chưa có đủ cơ sở khoa học để xác định bàn nghiền đá này có nguồn gốc từ phế tích tháp Hòa Sơn hay không.
Trước đó sáng 10/11, ông Hiệu phát hiện khối đá trong lúc điều khiển máy ủi san gạt đất đá mở đường vào bãi cát phục vụ thi công cao tốc Quy Nhơn - Pleiku. Vị trí phát hiện tại thôn Phú Lạc (xã Bình An, Gia Lai), ven sông Kôn, cách đập Vân Phong 700m về phía hạ lưu.

Thời điểm đó, máy móc đang đào đất ở độ sâu 70cm, va trúng một vật thể. Do bên ngoài bám nhiều bùn đất nên ông Hiệu nghĩ đây chỉ là khối đá thông thường. Sau khi rửa sạch lớp bùn đất bám bên ngoài, ông bất ngờ phát hiện trên bề mặt khối đá có nhiều đường nét chạm khắc tinh xảo.
Nhận thấy đây có thể là cổ vật có giá trị lịch sử, văn hóa, ông Hiệu mang về nhà bảo quản và trình báo cơ quan chuyên môn. Ngay trong ngày, cán bộ Bảo tàng tỉnh Gia Lai và Bảo tàng Quang Trung đã đến kiểm tra, ghi nhận hiện vật.