Lá thư của người đàn ông hơn 2 thập kỷ nghiện ma túy
Một ngày tháng 10, chị Đặng Thị Hòa (Tổ Quản lý người cai nghiện và giáo dục dạy nghề, Cơ sở cai nghiện ma túy số 1 Công an tỉnh Nghệ An), nhận được lá thư từ anh L.V.T. (quê Diễn Châu, Nghệ An).
Lá thư được viết trước một ngày anh T. nhận quyết định hoàn thành chương trình cai nghiện ma túy bắt buộc. Với anh T. đây không chỉ là lá thư, mà cả một hành trình dài nỗ lực của người đàn ông hơn 2 thập kỷ “làm bạn” với ma túy.

Lá thư dài hơn một trang giấy, còn nhiều lỗi chính tả và diễn đạt nhưng chứa đựng tình cảm và sự biết ơn.
“Có khi em đọc sai thì cô nhắc nhở, không phải để em xấu hổ mà nhắc nhở em để ý hơn, chỉ có để ý mới tập trung học được...”, người học trò 45 tuổi viết trong thư cảm ơn nữ cán bộ 28 tuổi - “người thầy” không bục giảng đã gieo cho anh niềm tin về sự đổi thay, giúp anh thực hiện được niềm mong mỏi giấu kín suốt bao nhiêu năm.
Những con chữ ít ỏi anh T. có được từ hồi học lớp 2 đã rơi rụng qua năm tháng. Người đàn ông vùng vẫy trong vòng xoáy ma túy và trĩu nặng cảm giác mặc cảm, tự ti khi đối diện với 3 đứa con ngoan ngoãn, học giỏi. Có những khi bạn bè con đến chơi, anh phải lánh đi hay từng ngượng ngùng không biết trả lời sao khi cậu con út hỏi bài.
Ở bên ngoài, sự định kiến và tự ti ngăn anh đến lớp tìm chữ ở tuổi ngoài 40. Vào đây, dưới sự chỉ dẫn tận tình của “cô giáo” Hòa, ước mơ biết chữ giấu kín bao năm của anh mới có cơ hội thành hiện thực.

Học trên lớp, học ở phòng, có những đêm người đàn ông ấy đã thức đến 2-3h để luyện từng nét chữ. Những con chữ xiêu vẹo dần tròn trịa dưới bàn tay thô ráp để rồi, chính nó "nói hộ" nỗi lòng của anh qua từng dòng kẻ, trang giấy.
“Đọc bức thư của anh T. dù còn rất nhiều lỗi chính tả nhưng tôi thực sự xúc động và vui. Kết quả nỗ lực học chữ của anh T. cũng là kết quả của sự nỗ lực của chúng tôi trong triển khai chương trình xóa mù chữ cho người cai nghiện”, chị Hòa tâm sự.
Không chỉ là con chữ...
Chị Hòa từng có 2 năm công tác tại trường mầm non trước khi được tuyển dụng vào Cơ sở cai nghiện số 1. Với chuyên môn của mình, chị được phân công phụ trách lớp xóa mù chữ cho người cai nghiện.
Lớp học không có bục giảng mà chỉ có tấm bảng đen dựng sát tường, bàn học là bàn họp của đơn vị được trưng dụng nhưng không vì thế mà việc dạy và học thiếu đi sự nghiêm túc.
Mỗi lớp xóa mù chữ từ 2 đến 7 người học. “Học trò” của chị Hòa nhiều lứa tuổi khác nhau, có người tái mù chữ, có người chưa từng đi học, điều này cũng đặt ra cho nhiệm vụ của chị những khó khăn nhất định.
Thay vì cầm tay đưa chữ, chị khơi gợi cho người học tinh thần tự học và niềm yêu thích đối với con chữ, để từ đó giúp họ vượt qua mặc cảm, khó khăn, hoàn thành các yêu cầu đề ra.
Những nét chữ đầu tiên của “trò” không chỉ là niềm hạnh phúc, hãnh diện của chính bản thân họ, mà còn là niềm vui của và tự hào của giáo viên không bục giảng như chị.

Chị Hòa tâm sự trước đây nhắc tới người nghiện ma túy bản thân chị còn e ngại và có phần hơi sợ. Thế nhưng từ những ngày đầu lên lớp, chứng kiến sự háo hức, quyết tâm của người học, mọi rào cản tâm lý trong chị tan biến, nhường chỗ cho sự tận tâm và trách nhiệm.
Chị nhận ra rằng, với những người nghiện ma túy, đằng sau mỗi con chữ, mỗi câu viết hay một trang giấy phủ kín chữ là một nỗi niềm riêng, một ước mơ riêng.
“Với nhiều người học, việc biết đọc, biết viết không phải là điều gì đó quá lớn lao, xa vời mà là niềm vui rất dung dị. Như anh L.V.T., mong biết đọc, biết viết để tự tin đối diện với các con. Hay với anh T.H., biết chữ giúp anh cơ hội thi bằng lái xe. Còn với ông L.V.T. là niềm hãnh diện với bản thân trước đứa cháu sắp vào lớp 1...”, chị Hòa tâm sự.
Nếu chị Hòa là người kiên nhẫn gieo từng con chữ, chị Nguyễn Thị Vân (36 tuổi, cán bộ cùng tổ) lại đóng vai trò như một "người thầy" chữa lành tâm hồn những người nghiện ma túy qua các tiết học chính trị và kỹ năng sống.
Biến những kiến thức pháp luật, đạo đức trở nên gần gũi với những người từng có quá khứ phức tạp là nhiệm vụ không hề dễ. Thay vì giảng dạy một chiều, chị Vân khéo léo lồng ghép bài học vào các trò chơi tập thể, những phần thưởng nhỏ để khơi gợi sự tương tác.

Những buổi lên lớp của chị không giới hạn giữa người dạy và người học, mà hơn hết là sự sẻ chia và lắng nghe.
Trong bức thư gửi chị Vân trước khi rời cơ sở cai nghiện trở về với gia đình, người đàn ông 45 tuổi mất nửa phần đời vào vòng xoáy ma túy đã xúc động viết: “Nhớ ngày đầu tiên học kỹ năng sống, cô đã hỏi em về gia đình, về con cái. Khi nhắc đến con gái đang đi học xa, nước mắt em rơi ra. Em thương vợ con em lắm...”.
Chị Vân chia sẻ trò chuyện với những người đang cai nghiện ma túy, chị nhận ra rằng mỗi người đều ẩn giấu một câu chuyện về cuộc đời nhiều biến cố và mất mát. Giúp họ đoạn tuyệt với ma túy bên cạnh quy trình cai nghiện, còn là những liệu pháp tâm lý để họ cảm nhận rõ hơn sự sẻ chia, đồng hành, giúp họ có thêm động lực và niềm tin viết nên trang sách mới cho cuộc đời mình.
Chị tin rằng, đường về sẽ luôn rộng mở với những người muốn được sẻ chia và biết yêu thương. Và chính họ - những người đang nỗ lực để vượt qua cám dỗ ma túy - cũng khơi lên ngọn lửa yêu nghề, tận tâm với nghề của những người thầy không bục giảng như chị.