Sau hai ngày xét hỏi và tranh luận, phiên tòa xét xử "đại gia điếu cày" Lê Thanh Thản (76 tuổi, Tổng giám đốc Công ty Bemes) cùng 5 cựu cán bộ liên quan đến sai phạm tại dự án CT6 Kiến Hưng (Hà Nội) đã bước vào thời gian nghỉ nghị án.
HĐXX Tòa án nhân dân TP Hà Nội sẽ tuyên án vào 14h ngày 26/11.
"Đại gia điếu cày" thừa nhận sai phạm, xin xem lại tiền bồi thường
Trong ngày xét xử đầu tiên ông Lê Thanh Thản là người đầu tiên bước lên bục khai báo, trả lời các câu hỏi của Hội đồng xét xử (HĐXX).
Trình bày về quá trình triển khai dự án CT6 Kiến Hưng, bị cáo cho biết công trình được xây dựng từ năm 2010, hoàn thành năm 2013. Ban đầu dự án được quy hoạch gồm chung cư, khách sạn, văn phòng và các công trình dịch vụ.
Song trong quá trình triển khai, doanh nghiệp đã tự ý chuyển đổi công năng từ văn phòng, dịch vụ sang căn hộ để ở lâu dài khi chưa hoàn tất thủ tục điều chỉnh quy hoạch.
"Bị cáo làm sai mục đích, sai quy hoạch", ông Thản thừa nhận. Đối với khu nhà thấp tầng, bị cáo khai doanh nghiệp cũng tự ý chuyển khoảng 3.000m2 đất dành xây dựng nhà trẻ sang nhà liền kề vì cho rằng công trình nhà trẻ không sử dụng hết công năng.

Đáng chú ý, ông Thản cho biết trong quá trình triển khai dự án, địa phương từng động viên doanh nghiệp tích cực xây dựng. Bị cáo khai không có cơ quan chức năng nào đến kiểm tra, yêu cầu đình chỉ thi công trong giai đoạn đầu.
Đề cập đến việc bán nhà, ông Thản xác nhận trực tiếp chỉ đạo ký kết các hợp đồng mua bán, chuyển nhượng căn hộ và nhà thấp tầng. Việc bán căn hộ được thực hiện theo tiến độ xây dựng, từ khi hoàn thành phần móng đến phần thân công trình.
Trước câu hỏi của HĐXX về việc có thông báo cho khách hàng biết dự án xây dựng sai quy hoạch hay không, ông Thản thừa nhận chưa từng cung cấp thông tin này cho người mua nhà.
Bị cáo cũng thừa nhận hành vi của mình là gian dối khách hàng và việc bị truy tố về tội Lừa dối khách hàng là đúng. Song "đại gia điếu cày" không đồng tình với cách xác định số tiền thu lợi bất chính hơn 531 tỷ đồng.

Về trách nhiệm khắc phục hậu quả, "đại gia điếu cày" gửi lời xin lỗi người dân và cho biết đã nộp 530 tỷ đồng vào cơ quan thi hành án. Bị cáo đưa ra hai phương án giải quyết gồm bồi thường bằng tiền hoặc bố trí căn hộ tại Khu đô thị Thanh Hà cho những cư dân phải di dời.
Tại tòa, bị cáo khẳng định chấp nhận bồi thường theo giá thị trường từng thời điểm. Ông cũng đề nghị cơ quan chức năng tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp tục triển khai các dự án bất động sản, qua đó có thêm nguồn tài chính khắc phục hậu quả.
Tuy nhiên, khi bước vào phần tranh luận sau đó quan điểm của bị cáo có sự thay đổi. Sau khi đại diện Viện kiểm sát (VKS) đề nghị mức án 30-36 tháng tù nhưng cho hưởng án treo, ông Thản cho biết không có ý kiến về trách nhiệm hình sự.
Riêng trách nhiệm dân sự, bị cáo cho rằng mức định giá căn hộ hiện nay "cao quá", gây khó khăn cho doanh nghiệp và đề nghị HĐXX xem xét lại.
Ngoài ra, ông Thản xin chuyển các căn hộ xây dựng sai công năng thành nhà cho thuê thay vì khôi phục công năng ban đầu.
Viện kiểm sát bác nhiều quan điểm bào chữa của ông Lê Thanh Thản
Một trong những nội dung tranh luận đáng chú ý tại phiên tòa là việc xác định hành vi lừa dối khách hàng và số lượng bị hại. Các luật sư cho rằng ông Thản không có ý định lừa dối khách hàng ngay từ đầu.
Dự án có nhiều căn hộ đã được cấp giấy chứng nhận nên cần xem xét lại phạm vi thiệt hại và số lượng bị hại.
Đối đáp, đại diện VKS khẳng định kết quả điều tra xác định ông Thản đã chỉ đạo xây dựng dự án vi phạm nghiêm trọng quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 được phê duyệt.
Mặc dù vậy, bị cáo vẫn quảng cáo, đưa ra những thông tin không đúng sự thật về tính pháp lý, khiến 519 khách hàng tin tưởng ký hợp đồng mua những căn hộ không đủ điều kiện cấp sổ đỏ.

VKS nhấn mạnh, hành vi lừa dối đã hoàn thành ngay từ thời điểm quảng cáo gian dối, ký hợp đồng và nhận tiền của khách hàng. Vì vậy, cơ quan công tố giữ nguyên quan điểm xác định 519 người mua nhà là bị hại trong vụ án.
Đối với đề nghị khấu trừ chi phí xây dựng khi xác định số tiền thu lợi bất chính, đại diện VKS cho rằng các khoản chi để xây dựng công trình sai quy hoạch không được coi là chi phí hợp pháp để đối trừ.
Tương tự, khoản tiền hơn 67 tỷ đồng Công ty Bemes đã nộp vào Kho bạc Nhà nước quận Hà Đông (cũ), được kê khai là tiền sử dụng đất, cũng không đủ căn cứ để khấu trừ.
Từ những lập luận này, VKS giữ nguyên quan điểm xác định ông Thản thu lợi bất chính hơn 531 tỷ đồng.
Đặc biệt, việc bồi thường theo giá căn hộ đã có sổ đỏ trở thành nội dung tranh luận gay gắt. Theo kết luận định giá, 519 căn hộ chưa được cấp giấy chứng nhận tại CT6 Kiến Hưng có tổng giá trị hơn 2.047 tỷ đồng.
Đại diện Hội đồng định giá cho biết giá giao dịch tham khảo trung bình của căn hộ đã có sổ đỏ tại khu vực khoảng 53 triệu đồng/m2, trong khi giá chào bán bình quân khoảng 56 triệu đồng/m2.
Luật sư của ông Thản cho rằng việc áp dụng giá căn hộ đã có sổ đỏ để định giá những căn hộ chưa đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận là bất lợi cho bị cáo. Tuy nhiên, đại diện VKS khẳng định việc các căn hộ không được cấp sổ đỏ chính là hậu quả trực tiếp từ hành vi sai phạm của chủ đầu tư.
Theo kiểm sát viên, người dân đã thanh toán toàn bộ tiền mua nhà trên cơ sở tin tưởng dự án được xây dựng hợp pháp, đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu. Do đó, chủ đầu tư không thể lấy tình trạng pháp lý bất hợp pháp của căn hộ do chính mình gây ra để làm căn cứ giảm trách nhiệm bồi thường.
Cơ quan công tố nhấn mạnh người dân bỏ tiền mua một tài sản hợp pháp, có sổ đỏ, chứ không phải căn hộ xây dựng trái quy hoạch. Vì vậy, VKS đề nghị ông Thản và Công ty Bemes phải bồi thường theo giá trị căn hộ hợp pháp tương đương trên thị trường đối với những trường hợp phải di dời.
Tại tòa, đại diện Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự cho biết, giá giao dịch tham khảo trung bình của các căn hộ đã có giấy chứng nhận tại khu vực dự án khoảng 53 triệu đồng/m2, trong khi mức giá chào bán trung bình khoảng 56 triệu đồng/m2.
Bản thân ông Lê Thanh Thản trong phần tự bào chữa cũng cho rằng mức bồi thường theo giá thị trường hiện nay "cao quá".
Phản bác quan điểm trên, nam cư dân tầng 2 tòa CT6C cho rằng phía bào chữa chưa đánh giá đầy đủ những thiệt thòi, khó khăn mà người dân phải gánh chịu suốt nhiều năm qua.
Theo nam cư dân, việc buộc phải rời khỏi căn hộ đã sinh sống ổn định hơn chục năm không đơn thuần là chuyển đến một nơi ở khác, mà còn kéo theo hàng loạt xáo trộn trong cuộc sống. Điều người dân mong mỏi nhất hiện nay là sớm nhận được tiền bồi thường để chủ động tìm kiếm nơi ở mới, ổn định cuộc sống.