Những ngày qua, thông tin về việc giảm điểm cộng IELTS trong tuyển sinh đại học năm 2027 và tiến tới bỏ điểm cộng từ năm 2028 đã khiến không ít phụ huynh và học sinh băn khoăn. Điều này cũng dễ hiểu, nhất là với những gia đình có con đang học lớp 10, lớp 11 và đã dành nhiều thời gian, công sức cũng như chi phí cho việc học IELTS. Khi một chính sách tuyển sinh thay đổi, câu hỏi mà nhiều người quan tâm không chỉ là IELTS còn được cộng bao nhiêu điểm, mà có lẽ còn là liệu những gì các em đang học có còn thực sự cần thiết hay không?
Là một giáo viên dạy IELTS, tôi muốn chia sẻ một vài suy nghĩ về câu chuyện này. Không phải để bảo vệ IELTS bằng mọi giá, cũng không nhằm phản đối những điều chỉnh trong tuyển sinh, mà bởi tôi nghĩ đây là dịp để cả phụ huynh, học sinh và những người làm giáo dục nhìn lại mục đích thực sự của việc học Tiếng Anh.
Trước hết, chúng ta cần hiểu rõ nội dung thay đổi. Theo quy định mới, các trường đại học đã áp dụng điểm cộng trước đây có thể tiếp tục sử dụng trong năm 2027, nhưng tổng điểm cộng không vượt quá 0,5 điểm trên thang 30. Từ năm 2028, cơ chế điểm cộng này sẽ được bãi bỏ. Tuy nhiên, bỏ điểm cộng không có nghĩa là chứng chỉ IELTS không còn được sử dụng trong tuyển sinh. Chứng chỉ ngoại ngữ vẫn có thể được dùng để thay thế điểm môn ngoại ngữ, tùy theo phương thức xét tuyển và quy định cụ thể của từng trường.
Cá nhân tôi cho rằng việc điều chỉnh này có những lý do đáng để chúng ta nhìn nhận nghiêm túc, đặc biệt là vấn đề công bằng trong giáo dục. Thực tế, không phải gia đình nào cũng có điều kiện cho con theo học các chương trình luyện thi và tham gia những kỳ thi quốc tế. Bên cạnh đó, việc cùng một mức IELTS nhưng lại được các trường quy đổi thành những mức điểm cộng khác nhau cũng khiến chúng ta phải đặt câu hỏi về sự nhất quán trong xét tuyển. Trong một kỳ tuyển sinh cạnh tranh, đôi khi chỉ chênh lệch nửa điểm cũng đủ ảnh hưởng đến cơ hội trúng tuyển của một học sinh. Vì thế, những thay đổi này chắc chắn sẽ tác động đến kế hoạch của nhiều gia đình và không thể chỉ được nhìn nhận một cách đơn giản.
Tuy nhiên, có một điều mà tôi nghĩ chúng ta cần phân biệt: giá trị của một kỳ thi và cách chúng ta sử dụng kết quả của kỳ thi đó không hoàn toàn là một. IELTS được xây dựng để đánh giá khả năng sử dụng tiếng Anh thông qua bốn kỹ năng nghe, nói, đọc và viết. Kết quả bài thi cung cấp những thông tin nhất định về năng lực ngôn ngữ của người học tại thời điểm đánh giá. Nhưng điểm dù cao đến đâu, cũng không thể phản ánh đầy đủ khả năng tư duy, kiến thức hay tiềm năng học tập của một học sinh.
Vì vậy, khi một trường đại học sử dụng điểm IELTS để xét tuyển, điều cần xem xét không chỉ là chứng chỉ ấy có đáng tin cậy hay không, mà còn là cách sử dụng kết quả đó có phù hợp và công bằng với mục đích tuyển sinh hay không? Việc điều chỉnh điểm cộng, theo tôi, cần được nhìn nhận trong bối cảnh ấy, thay vì vội kết luận rằng IELTS đang dần mất đi giá trị.
>> Mẹ đặt mục tiêu IELTS 8.0 cho con gái 6 tuổi
Nhưng câu chuyện khiến tôi suy nghĩ nhiều hơn lại nằm ở chính việc dạy và học IELTS trong những năm gần đây. Tôi tự hỏi liệu có lúc nào chúng ta đã quá chú trọng đến việc học IELTS để lấy chứng chỉ, để được cộng điểm hay để có một lợi thế trong hồ sơ xét tuyển, mà ít dành thời gian hơn để quan tâm xem học sinh thực sự tiến bộ được những gì sau mỗi khóa học? Khi mục tiêu trước mắt chỉ còn là một band điểm, cả người dạy lẫn người học rất dễ bị cuốn vào việc luyện đề, học thuộc những cách diễn đạt được cho là hay, hoặc tìm kiếm các kỹ thuật giúp cải thiện kết quả trong thời gian ngắn.
Tôi không phủ nhận sự cần thiết của việc làm quen với cấu trúc bài thi hay rèn luyện kỹ năng làm bài. Đó vẫn là một phần quan trọng trong quá trình chuẩn bị cho bất kỳ kỳ thi nào. Nhưng nếu việc học chỉ dừng lại ở đó, chúng ta có thể đang bỏ lỡ nhiều cơ hội để giúp học sinh phát triển năng lực tiếng Anh một cách thực chất.
Kỹ năng viết có thể làm ví dụ điển hình. Trong quá trình giảng dạy, điều tôi muốn học sinh hiểu không chỉ là cách viết một bài luận đủ số từ, sử dụng từ vựng học thuật hay những cấu trúc ngữ pháp phức tạp. Tôi muốn các em biết vì sao mình lựa chọn một luận điểm, dẫn chứng đưa ra có thực sự thuyết phục không, và làm thế nào để người đọc hiểu được điều mình đang cố gắng trình bày? Đó cũng là lý do tôi luôn coi trọng việc lập dàn ý, phát triển ý tưởng và sửa bài dựa trên những vấn đề cụ thể, thay vì chỉ đưa ra một band điểm rồi kết thúc.
Với kỹ năng đọc cũng vậy, làm đúng một câu hỏi là điều đáng mừng, nhưng tôi còn muốn học sinh hiểu vì sao đáp án đó đúng, tác giả đang lập luận theo hướng nào và thông tin trong bài được liên kết với nhau ra sao. Tương tự với kỹ năng nói, một câu trả lời tự nhiên, có suy nghĩ và thể hiện được quan điểm cá nhân vẫn đáng được khuyến khích hơn việc cố gắng đưa thật nhiều từ vựng khó vào một câu trả lời đã học thuộc. Những điều này không có nghĩa là cứ học IELTS thì học sinh sẽ tự nhiên có tư duy phản biện hoặc kỹ năng học thuật tốt.
Một kỳ thi, dù được xây dựng bài bản đến đâu, cũng không thể thay thế vai trò của phương pháp giảng dạy, chất lượng phản hồi và sự chủ động của người học. Cùng học một chương trình IELTS, nhưng những gì học sinh nhận được có thể rất khác nhau, tùy thuộc vào cách các em được hướng dẫn và cơ hội thực hành trong suốt quá trình học. Đối với tôi, đây mới là điều đáng để những người dạy IELTS quan tâm.
Nếu sau một khóa học, học sinh không chỉ làm bài tốt hơn mà còn biết cách đọc một văn bản có chiều sâu, trình bày suy nghĩ rõ ràng hơn, nhận ra điểm yếu trong bài viết của mình và biết phải cải thiện từ đâu, thì việc học ấy đã mang lại những giá trị vượt ra ngoài kết quả của một kỳ thi. Những tiến bộ này có thể không được thể hiện hết qua điểm số, nhưng vẫn là những điều người học có thể tiếp tục phát triển trong tương lai.
Khi bước vào đại học, các em sẽ dần nhận ra tiếng Anh không chỉ còn là một môn học hay một điều kiện trong hồ sơ tuyển sinh. Tùy theo ngành học và định hướng của mỗi người, tiếng Anh có thể trở thành phương tiện để đọc tài liệu chuyên ngành, tìm hiểu những nghiên cứu mới, tham gia các chương trình trao đổi, tiếp cận học bổng hoặc mở rộng cơ hội nghề nghiệp. Tất nhiên, một chứng chỉ IELTS không tự động giúp các em đáp ứng tốt tất cả những yêu cầu ấy. Nhưng những kỹ năng ngôn ngữ được xây dựng nghiêm túc trong quá trình học sẽ là nền tảng hữu ích để các em tiếp tục học hỏi và thích nghi với những môi trường mới.
Nói như vậy không có nghĩa tôi cho rằng học sinh nào cũng cần học IELTS, càng không phải cứ thi càng sớm hoặc đạt band điểm càng cao thì càng tốt. Với học sinh phổ thông, việc học tiếng Anh cần được đặt trong điều kiện và mục tiêu thực tế của từng em. Có những học sinh đã có nền tảng tương đối tốt và việc học IELTS là một bước phát triển phù hợp. Nhưng cũng có những em cần thêm thời gian để củng cố ngữ pháp, tích lũy vốn từ, rèn luyện khả năng đọc hiểu và giao tiếp cơ bản trước khi bước vào một chương trình luyện thi. Không nên vì áp lực chứng chỉ mà bỏ qua những nền tảng quan trọng ấy.
Với các em đang học lớp 10 và lớp 11, tôi mong các em đừng quá hoang mang trước những thay đổi lần này. Việc cần làm trước mắt vẫn là học tốt các môn văn hóa, tìm hiểu kỹ yêu cầu tuyển sinh của những ngành học mình quan tâm và xây dựng một kế hoạch học tiếng Anh phù hợp. Nếu đang học IELTS, các em không nhất thiết phải dừng lại chỉ vì điểm cộng thay đổi, nhưng cũng không cần vội vàng đăng ký thi khi chưa có mục tiêu rõ ràng. Hãy quan tâm nhiều hơn đến những gì mình thực sự làm được bằng tiếng Anh sau mỗi giai đoạn học tập, thay vì chỉ nhìn vào sự thay đổi của điểm số qua từng bài thi thử.
Tôi nghĩ sự thay đổi trong chính sách tuyển sinh lần này cũng là một lời nhắc dành cho những người làm giáo dục, trong đó có cả giáo viên IELTS như chúng tôi. Chúng ta cần giúp học sinh hiểu rõ mình đang học để làm gì, đánh giá sự tiến bộ của các em một cách có ý nghĩa và đừng để việc chạy theo kết quả thi lấn át mục tiêu phát triển năng lực ngôn ngữ. Nếu điều duy nhất chúng ta có thể dùng để thuyết phục phụ huynh và học sinh tiếp tục học IELTS là số điểm được cộng khi xét tuyển, có lẽ chính chúng ta cũng cần nhìn lại cách mình đang nói về giá trị của việc học.
Tôi hiểu rằng với học sinh phổ thông, đặc biệt là những em chuẩn bị bước vào kỳ tuyển sinh đại học, điểm số và cơ hội trúng tuyển vẫn là những mối quan tâm rất thực tế. Không có lý do gì để xem nhẹ những mục tiêu ấy. Điều tôi mong muốn chỉ là các em và phụ huynh đừng vì một thay đổi trong chính sách mà vội cho rằng những năm tháng học tiếng Anh trước đó trở nên vô ích. Nếu quá trình học đã giúp các em có được một nền tảng tốt hơn, sử dụng tiếng Anh tự tin hơn và hình thành được những thói quen học tập tích cực, thì những nỗ lực đó vẫn có ý nghĩa, ngay cả khi cách các trường đại học sử dụng chứng chỉ đã thay đổi.
Sau nhiều năm đứng lớp, tôi vẫn tin rằng một trong những điều đáng quý nhất của việc dạy học là nhìn thấy học sinh dần làm được những điều mà trước đây các em chưa thể làm. Có thể đó là lần đầu một em tự đọc hiểu được một bài viết dài bằng tiếng Anh, biết tự phát hiện điểm chưa hợp lý trong bài luận của mình, hay có đủ tự tin để trình bày một quan điểm mà không cần học thuộc từng câu trả lời. Những tiến bộ ấy đôi khi đến rất chậm, không phải lúc nào cũng được phản ánh ngay bằng một band điểm, nhưng lại là điều khiến việc học trở nên có ý nghĩa.
Tuyển sinh đại học chỉ là một chặng đường trong quá trình học tập của các em. Điểm cộng có thể thay đổi, chứng chỉ rồi cũng đến lúc hết thời hạn sử dụng, nhưng năng lực tiếng Anh mà các em đã xây dựng sẽ còn có ích lâu dài nếu được tiếp tục rèn luyện và sử dụng. Vì vậy, với những học sinh đang theo học IELTS, tôi chỉ muốn nhắn nhủ rằng các em cứ bình tĩnh, đừng để những thay đổi trước mắt khiến mình mất đi động lực học tập. Hãy học cho chắc, hiểu những gì mình đang học và biết mình cần cải thiện điều gì?
- Không được cộng điểm đại học, tôi chẳng cho con học IELTS
- Tôi không cần con được cộng điểm đại học dù có IELTS 6.0
- 'Rất thiệt thòi cho những học sinh đã có IELTS nhưng không được cộng điểm thi đại học'
- 'Con tôi sốc vì IELTS 6.0 không được cộng điểm xét tuyển đại học'
- Từ học trò trường làng, tôi đạt IELTS 9.0
- Lo ngại bất công khi đại học quy đổi IELTS 4.0-4.5 thành 6-9 điểm Tiếng Anh
- Không được cộng điểm đại học, tôi chẳng cho con học IELTS
- Tôi không cần con được cộng điểm đại học dù có IELTS 6.0
- 'Rất thiệt thòi cho những học sinh đã có IELTS nhưng không được cộng điểm thi đại học'
- 'Con tôi sốc vì IELTS 6.0 không được cộng điểm xét tuyển đại học'
- Từ học trò trường làng, tôi đạt IELTS 9.0
- Lo ngại bất công khi đại học quy đổi IELTS 4.0-4.5 thành 6-9 điểm Tiếng Anh