Chuyển tới nội dung chính
Tài chính - Ngân hàng · Điểm tin đa nguồn

Nhật Bản siết cho vay DA điện dùng nhiên liệu hóa thạch, Việt Nam vẫn nhận khoản vay hơn 4.500 tỷ đồng lãi suất 1,4% nhờ một văn kiện từ 13 năm trước

Dù Nhật Bản đã cam kết chấm dứt phần lớn hỗ trợ công trực tiếp mới cho các dự án năng lượng hóa thạch ở nước ngoài từ cuối năm 2022, Nhà máy điện Ô Môn 3 tại Việt Nam vẫn được JICA ký khoản vay gần 28 tỷ yen trong tháng 11/2026.

CafeF (cafef.vn) · Tác giả: Mỹ Mỹ 45 phút trước Đọc bài gốc tại CafeF ↗
Nhật Bản siết cho vay DA điện dùng nhiên liệu hóa thạch, Việt Nam vẫn nhận khoản vay hơn 4.500 tỷ đồng lãi suất 1,4% nhờ một văn kiện từ 13 năm trước
Ảnh minh họa bản tin · Nguồn: CafeF (cafef.vn)

Văn kiện năm 2013 và ngoại lệ trong chính sách tài trợ của Nhật Bản

Ngày 9/11/2026, tại Tokyo, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) ký hiệp định cung cấp khoản vay ODA trị giá tối đa 27,901 tỷ yen cho Dự án Nhà máy điện chu trình hỗn hợp Ô Môn 3 tại Cần Thơ. Khoản vay có lãi suất 1,4%/năm đối với phần xây dựng, 0,01%/năm đối với dịch vụ tư vấn, thời hạn trả nợ 30 năm, trong đó có 10 năm ân hạn.

Đằng sau thỏa thuận này là một chi tiết ít được đề cập trong các bản tin về sự kiện ký kết.

Trong báo cáo thẩm định dự án công bố tháng 11/2026, JICA dành riêng một đoạn giải thích vì sao Ô Môn 3 vẫn được tiếp cận nguồn vốn ODA Nhật Bản, dù chính sách hỗ trợ các dự án năng lượng sử dụng nhiên liệu hóa thạch đã thay đổi đáng kể trong những năm gần đây.

Cụ thể, Chiến lược thúc đẩy hệ thống hạ tầng ra nước ngoài của Chính phủ Nhật Bản, được bổ sung vào tháng 6/2022, quy định về nguyên tắc sẽ chấm dứt hỗ trợ công trực tiếp mới cho các dự án năng lượng hóa thạch ở nước ngoài không áp dụng biện pháp giảm phát thải từ cuối năm 2022, ngoại trừ một số trường hợp giới hạn.

Đây là một phần trong những cam kết quốc tế của Nhật Bản nhằm điều chỉnh dòng vốn công theo định hướng giảm phát thải khí nhà kính, phù hợp với các mục tiêu chuyển đổi năng lượng.

Tuy nhiên, JICA khẳng định Ô Môn 3 không thuộc phạm vi hạn chế nói trên. Lý do là công hàm trao đổi về khoản vay dành cho dự án đã được hai Chính phủ ký trước thời hạn cuối năm 2022.

Theo hồ sơ của Bộ Ngoại giao Nhật Bản, công hàm này được ký ngày 22/3/2013. Trong danh mục các dự án vay vốn ODA thuộc năm tài khóa 2012, Ô Môn 3 xuất hiện với khoản vốn 27,901 tỷ yen. Từ thời điểm cam kết vốn ban đầu đến khi JICA ký hiệp định vay, dự án đã trải qua hơn 13 năm rưỡi.

Từ kế hoạch phát điện năm 2016 đến mốc hoàn thành năm 2030

Trong báo cáo nghiên cứu chuẩn bị dự án lập tháng 6/2012, JICA ghi nhận phương án Ô Môn 3 có công suất 750 MW, với kế hoạch vận hành thương mại vào tháng 11/2016. Khi đó, nhà máy được xem là một trong những nguồn điện quan trọng để bổ sung công suất cho miền Nam, nơi nhu cầu điện đang tăng nhanh.

Tuy nhiên, kế hoạch ban đầu đã không thể thực hiện theo tiến độ. Ô Môn 3 trải qua nhiều giai đoạn chuẩn bị kéo dài, gắn với những vướng mắc về phương án huy động vốn và tiến độ phát triển chuỗi khí Lô B – Ô Môn.

Năm 2021, đã có thời điểm chủ đầu tư đề xuất chuyển từ phương án sử dụng vốn ODA Nhật Bản sang vay thương mại để tháo gỡ khó khăn về thủ tục. Sau đó, phương án sử dụng nguồn vốn ODA tiếp tục được thúc đẩy.

Đến nay, dự án đã có những thay đổi lớn so với kế hoạch hơn một thập kỷ trước. Theo thông cáo ngày 19/11/2026 của Mitsubishi Power, Ô Môn 3 có công suất thiết kế 1.155 MW, cao hơn khoảng 54% so với phương án 750 MW trong hồ sơ năm 2012.

Nhà máy sử dụng công nghệ điện khí chu trình hỗn hợp, với hai turbine khí, hai lò thu hồi nhiệt và một turbine hơi. Trong đó, Mitsubishi Power cung cấp hai turbine khí M701JAC, thuộc dòng công nghệ có hiệu suất chu trình hỗn hợp trên 64% theo thông số nhà sản xuất công bố.

Mitsubishi cũng đã nhận hợp đồng cung cấp hai turbine cùng loại cho Ô Môn 4. Như vậy, tập đoàn Nhật Bản sẽ cung cấp tổng cộng 4 turbine khí hiện đại cho hai nhà máy thuộc chuỗi dự án Lô B – Ô Môn.

Theo kế hoạch mới nhất của JICA, Ô Môn 3 dự kiến bắt đầu vận hành thương mại vào tháng 5/2030.

Điều đáng chú ý là trong khi dự án trải qua nhiều thay đổi về tiến độ, quy mô và công nghệ, khoản cam kết ODA ký từ năm 2013 vẫn được giữ lại và trở thành cơ sở cho hiệp định vay năm 2026.

Dự án 197 tỷ yen và bài toán chuyển đổi năng lượng

Theo báo cáo thẩm định mới của JICA, tổng chi phí ước tính của Ô Môn 3 vào khoảng 197,031 tỷ yen, trong đó khoản vay ODA Nhật Bản vừa ký là 27,901 tỷ yen, tương đương 14,2%. Phần còn lại dự kiến được thu xếp từ các nguồn vốn khác, bao gồm vốn chủ sở hữu và vốn vay thương mại.

Dự án do Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) làm chủ đầu tư. Liên danh Doosan Enerbility của Hàn Quốc và Tổng công ty cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC) đã trúng gói thầu thiết kế, mua sắm thiết bị và thi công xây dựng (EPC) trị giá khoảng 23.815 tỷ đồng.

Về hiệu quả vận hành, JICA đặt mục tiêu đến năm 2032, khi nhà máy đã hoạt động ổn định, Ô Môn 3 có thể cung cấp khoảng 6,12 tỷ kWh điện mỗi năm, với hiệu suất nhiệt gộp 60,5%.

Tuy nhiên, khả năng đạt được những mục tiêu trên còn phụ thuộc vào một điều kiện quan trọng: nguồn nhiên liệu từ mỏ khí Lô B ngoài khơi Tây Nam Bộ. JICA xác định tiến độ phát triển mỏ khí Lô B là điều kiện tiên quyết đối với hiệu quả của Ô Môn 3. Sau quyết định đầu tư cuối cùng được đưa ra vào tháng 3/2024, hoạt động phát triển mỏ và xây dựng đường ống đã được triển khai, với kế hoạch cung cấp khí từ năm 2027.

Về chính sách năng lượng, JICA đánh giá điện khí chu trình hỗn hợp có thể đóng vai trò nguồn điện chuyển tiếp, hỗ trợ giảm phụ thuộc vào điện than và bổ sung khả năng điều chỉnh công suất khi tỷ trọng điện gió, điện mặt trời gia tăng. Công nghệ này có hiệu suất cao hơn nhiều nhà máy nhiệt điện truyền thống và có thể điều chỉnh vận hành theo biến động nhu cầu điện.

Nguồn xuất bản gốc: CafeF (cafef.vn) · Tác giả: Mỹ Mỹ N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Tài chính - Ngân hàng

Xem tất cả →