Chuyển tới nội dung chính
Lao động & Việc làm · Điểm tin đa nguồn

Nhận diện đúng 1,6 triệu thanh niên không đi học, không đi làm

(Dân trí) - Con số 1,6 triệu thanh niên “3 không” hiện gây lo ngại tỷ lệ thất nghiệp gia tăng. Tuy nhiên, theo chuyên gia, cần phân tích sâu hơn để xác định nhóm nhân lực thực sự đứng ngoài thị trường lao động.

Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí 28/10/2026 Đọc bài gốc tại Dân Trí ↗

Chỉ số “3 không” có thể nói gì?

Theo báo cáo của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), đến quý III/2026, cả nước có khoảng 1,6 triệu thanh niên từ 15 đến 24 tuổi thuộc nhóm NEET (nhóm thanh niên không có việc làm, không tham gia học tập và không tham gia đào tạo), tăng 195.100 người so với quý trước.

Đây là chỉ số quan trọng để nhận diện những người trẻ có nguy cơ đứng ngoài các cơ hội phát triển nguồn nhân lực và thị trường lao động.

Tuy nhiên, ông Trần Anh Tuấn - Phó Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TPHCM cho rằng cần thận trọng khi diễn giải con số này, bởi tình trạng chưa được ghi nhận đầy đủ trong hệ thống thống kê không hoàn toàn đồng nghĩa với việc thanh niên thực sự không tham gia hoạt động kinh tế, giáo dục hay phát triển nghề nghiệp.

Nhận diện đúng 1,6 triệu thanh niên không đi học, không đi làm - 1
Số liệu thanh niên không đi học, không đi làm, không tham gia đào tạo được cho là thường tăng cao vào quý III hàng năm (Ảnh minh họa: Freepik).

Theo ông Tuấn, trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi nhanh chóng, kinh tế số phát triển cùng nhiều hình thức làm việc mới, một bộ phận thanh niên có thể đang tạo ra thu nhập nhưng chưa được thống kê hoặc phân loại chính xác.

Chẳng hạn, người trẻ nhận dự án trực tuyến, làm việc tự do với nhiều khách hàng hoặc cung cấp dịch vụ xuyên biên giới có thể không có hợp đồng lao động, địa điểm làm việc cố định hay nguồn thu nhập ổn định. Nếu bảng hỏi khảo sát chưa khai thác đầy đủ những hoạt động này, tình trạng việc làm của họ có thể chưa được phản ánh chính xác.

Nhận diện đúng 1,6 triệu thanh niên không đi học, không đi làm - 2
Ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Giáo dục Nghề nghiệp TPHCM (Ảnh: Nguyễn Vy).

Tương tự, thanh niên tự khởi nghiệp nhưng chưa đăng ký kinh doanh, chưa có doanh thu ổn định cũng có thể được xếp vào nhóm NEET. Người đang tự học lập trình, phát triển sản phẩm cá nhân nhưng chưa tạo ra hàng hóa, dịch vụ để nhận thù lao vẫn có thể thuộc nhóm này theo định nghĩa thống kê hiện hành.

“Chỉ số ‘3 không’ mô tả tình trạng tại một thời điểm, chứ không trực tiếp đo lường mức độ nỗ lực, năng lực khởi nghiệp hay khả năng tạo ra giá trị trong tương lai”, ông Tuấn nhận định.

Dù vậy, vị chuyên gia cũng lưu ý không nên mặc định số liệu chưa phản ánh đầy đủ thực tế. Một bộ phận thanh niên thực sự gặp khó khăn trong học tập, tìm kiếm việc làm hoặc hòa nhập thị trường lao động. Vì thế, cần phân biệt rõ những trường hợp chưa được ghi nhận chính xác với những người thực sự cần hỗ trợ.

Theo báo cáo của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), số thanh niên từ 15 đến 24 tuổi không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo (NEET) từng đạt mức cao nhất vào quý I/2021, với gần 2 triệu người, trong bối cảnh dịch Covid-19 tác động mạnh đến thị trường lao động. Sau đó, số lượng thanh niên thuộc nhóm này giảm xuống và dao động trong khoảng 1,3-1,6 triệu người mỗi quý trong giai đoạn 2024-2026.

Nhận diện đúng 1,6 triệu thanh niên không đi học, không đi làm - 3
Nguồn: Cục Thống kê (Đồ họa: Nguyễn Vy).

Đến quý III/2026, cả nước có khoảng 1,6 triệu thanh niên từ 15 đến 24 tuổi thuộc nhóm NEET, chiếm 11,2% tổng số thanh niên trong độ tuổi này, tăng 195.100 người so với quý trước.

Thực tế, quý III hàng năm thường ghi nhận số thanh niên thuộc nhóm NEET tăng do đây là thời điểm nhiều người vừa tốt nghiệp đại học, cao đẳng hoặc trung cấp, đang trong quá trình chuyển tiếp từ môi trường giáo dục sang thị trường lao động.

Đưa người cần được hỗ trợ tiếp cận cơ hội việc làm

Thực tế, số thanh niên thuộc nhóm NEET đã có những biến động đáng chú ý trong những năm gần đây. Theo Cục Thống kê, nhóm này từng đạt gần 2 triệu người vào quý I/2021, trong bối cảnh dịch Covid-19 tác động mạnh đến thị trường lao động. Sau đó, số lượng dao động trong khoảng 1,3-1,6 triệu người mỗi quý trong giai đoạn 2024-2026.

Cục Thống kê lưu ý quý III thường ghi nhận số thanh niên NEET tăng do đây là thời điểm nhiều người vừa tốt nghiệp đại học, cao đẳng hoặc trung cấp, đang chuyển tiếp từ môi trường giáo dục sang thị trường lao động.

Những diễn biến này cho thấy cần đặt số liệu trong bối cảnh cụ thể, thay vì chỉ nhìn vào mức tăng, giảm giữa các quý để đưa ra kết luận về thực trạng thanh niên.

Ông Tuấn cho rằng cơ quan chức năng cần rà soát, đối chiếu số liệu về phổ cập giáo dục trung học cơ sở, trung học phổ thông và tỷ lệ lao động qua đào tạo tại từng tỉnh, thành phố. Việc kết hợp các nguồn dữ liệu sẽ giúp đánh giá khách quan hơn về tình trạng thanh niên không đi học, không đi làm, không tham gia đào tạo.

Quan trọng hơn, dữ liệu cần đủ chi tiết để làm rõ nguyên nhân và đặc điểm của từng nhóm đối tượng. Người vừa tốt nghiệp đang tìm việc, người thiếu kỹ năng nghề nghiệp, người gặp khó khăn khi tiếp cận cơ hội việc làm hay người thực sự không tham gia học tập, lao động có thể cần những giải pháp khác nhau.

Nhận diện đúng 1,6 triệu thanh niên không đi học, không đi làm - 4
TS Nguyễn Thụy Vũ, Viện trưởng Viện Đào tạo và Nâng cao TPHCM (IFP) (Ảnh: Nhân vật cung cấp).

Theo TS Nguyễn Thụy Vũ, Viện trưởng Viện Đào tạo và Nâng cao TPHCM (IFP), việc xây dựng cơ sở dữ liệu thanh niên Việt Nam có thể giúp hình thành hệ thống thông tin tập trung, theo dõi tình trạng việc làm, học tập, kỹ năng và nhu cầu của thanh niên tại từng địa phương.

Thông qua hồ sơ nghề nghiệp, cơ quan tư vấn có thể xác định người trẻ đang thiếu kỹ năng gì, phù hợp với ngành nghề nào, có thể tiếp cận cơ hội việc làm ở đâu và nên tham gia khóa đào tạo nào. Dữ liệu theo địa bàn cũng giúp nhận diện những khu vực có tỷ lệ thanh niên NEET cao để triển khai biện pháp hỗ trợ sát với thực tế.

Ông Tuấn đề xuất, sau khi có dữ liệu đủ tin cậy, các cơ quan quản lý về giáo dục, đào tạo, lao động và việc làm cần phối hợp với các cơ sở nghiên cứu, chuyên gia, cơ sở giáo dục và doanh nghiệp để phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp tổng thể cũng như giải pháp phù hợp với từng địa phương.

Mục tiêu cuối cùng không chỉ là xác định chính xác có bao nhiêu thanh niên thuộc nhóm NEET, mà còn phải tìm được cách đưa những người thực sự cần hỗ trợ trở lại với các cơ hội học tập, đào tạo nghề và việc làm. Khi đó, thống kê mới trở thành cơ sở thiết thực cho hoạch định chính sách, thay vì dừng lại ở việc phản ánh một con số.

Nguồn xuất bản gốc: Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Lao động & Việc làm

Xem tất cả →