Tôi có một người bạn là anh Trương Công Khả. Cách đây 5 năm, từ California, anh bay sang Georgia, tìm đến hạt Madison mua một trại gà gồm 6 chuồng, nằm trên khu đất rộng 68 ha, với giá 1,5 triệu USD.
Lúc đó anh Khả chỉ có 500.000 USD nên phải vay ngân hàng thêm 1 triệu USD, trả trong vòng 10 năm. Qua anh Khả, tôi đã có dịp gặp hơn 10 chủ trại gà người Việt tại khu vực này. Hầu hết đều phải vay ngân hàng từ một đến vài triệu USD để đầu tư mua hoặc xây dựng trại gà như anh Khả.

Theo thống kê nông nghiệp năm 2022, tại đây có 186 trang trại chăn nuôi gia cầm các loại, trong đó có 88 trang trại nuôi gà thịt. Riêng 88 trang trại này đã bán ra 67,6 triệu con gà trong năm.
Trại gà của anh Khả có 6 chuồng, mỗi chuồng nuôi khoảng 22.000 con. Như vậy, mỗi lứa anh nuôi khoảng 132.000 con gà.
Điều khiến tôi ngạc nhiên nhất là với quy mô chăn nuôi lớn như vậy, trại gà chỉ có duy nhất một nhân công, chính là ông chủ trại. Từ hệ thống cho ăn, cung cấp nước uống, sưởi ấm, chiếu sáng, thông gió, điều chỉnh nhiệt độ và độ ẩm… tất cả đều được tự động hóa bằng hệ thống máy móc và máy tính điều khiển. Công việc thủ công chủ yếu là kiểm tra đàn gà, thu gom những con chết hoặc bị lật ngửa không thể tự đứng dậy và đưa đi tiêu hủy theo quy định.
Mỗi buổi sáng, ông chủ trại đi kiểm tra từng chuồng, quan sát hoạt động của hệ thống cho ăn, uống và các thiết bị tự động. Ông cũng kiểm tra những con gà bị yếu, nằm ngửa không thể tự lật lại. Trung bình mỗi chuồng có vài con chết hoặc cần loại bỏ mỗi ngày.
Công ty sản xuất gà cung cấp cho anh Khả hơn 130.000 con gà giống vừa mới nở. Anh nuôi chúng khoảng 50 ngày, khi đạt trọng lượng bình quân trên dưới 3 kg/con thì công ty cho xe tải đến bắt gà, chở về nhà máy giết mổ và chế biến.

Đây là mô hình chăn nuôi gia công theo hợp đồng. Công ty cung cấp con giống, thức ăn, thuốc thú y, dịch vụ kỹ thuật và tổ chức vận chuyển. Người chủ trại đầu tư đất đai, chuồng trại, máy móc, điện, nhiên liệu và công chăm sóc đàn gà.
Theo lời anh Khả, sau khi trừ các khoản chi phí, trả lãi và gốc ngân hàng, anh còn thu ròng khoảng vài chục ngàn USD sau thuế cho một lứa gà.
Trong 5 năm nuôi gà, trại gà anh Khả được hạt Madison hỗ trợ chỉnh sửa và tu bổ chuồng trại. Hiện tôi đang chứng kiến nhà nước Mỹ thuê công ty đến thay mới toàn bộ cửa và vài thứ khác cho 6 chuồng gà của anh. Đây là lần hỗ trợ thứ ba theo như anh Khả nói.
Hệ sinh thái sản xuất 9,4 tỉ con gà/năm
Những người nuôi gà ở Mỹ như anh Khả thực chất chỉ là một mắt xích trong dây chuyền sản xuất của các tập đoàn gia cầm.
Một công ty sản xuất gà lớn thường tổ chức cả một hệ thống liên kết gồm nhiều công đoạn chuyên môn hóa: Nuôi gà giống bố mẹ để sản xuất trứng giống; nhà máy ấp trứng, cung cấp gà con một ngày tuổi; các trang trại nuôi gà thịt theo hợp đồng; nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi; hệ thống cung cấp thuốc thú y, kiểm soát dịch bệnh và kỹ thuật; hệ thống xe tải vận chuyển gà sống; nhà máy giết mổ, làm sạch, phân loại và đóng gói; nhà máy chế biến các sản phẩm từ thịt gà.
Sau khi hoàn thành các công đoạn trên, sản phẩm được phân phối đến nhà hàng, siêu thị, các nhà máy chế biến thực phẩm và cuối cùng là người tiêu dùng.

Điểm đặc biệt của mô hình này là sự chuyên môn hóa và liên kết chặt chẽ. Mỗi người, mỗi cơ sở chỉ đảm nhận một công đoạn nhưng tất cả cùng vận hành trong một chuỗi sản xuất thống nhất.
Theo số liệu năm 2025 của Bộ Nông nghiệp Mỹ, nước này sản xuất khoảng 9,4 tỉ con gà thịt, tương đương bình quân gần 26 triệu con mỗi ngày.
Tổng trọng lượng gà sống tương đương 28,2 triệu tấn. Sau giết mổ, làm sạch và chế biến sơ bộ, sản lượng sản phẩm thịt gà đạt gần 22 triệu tấn.
Mỹ là quốc gia có ngành sản xuất gà thịt lớn nhất thế giới, nhưng Brazil mới là nước xuất khẩu gà thịt đứng đầu thế giới.

Khoảng 86% sản lượng gà thịt Mỹ phục vụ thị trường nội địa, gần 14% được xuất khẩu đến hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ. Mexico là thị trường xuất khẩu quan trọng nhất của Mỹ.
Mức tiêu thụ thịt gà bình quân của người Mỹ năm 2025 là hơn 46 kg/người/năm.
Để sản xuất hàng tỷ con gà mỗi năm, nước Mỹ đã hình thành một hệ sinh thái công nghiệp khổng lồ, từ sản xuất thức ăn, con giống, thuốc thú y, thiết bị chuồng trại, chăn nuôi, giết mổ, chế biến cho đến vận chuyển và phân phối.
Nhìn những trang trại gà hàng trăm nghìn con ở Georgia, tôi nhận ra rằng sản xuất công nghiệp hiện đại không đơn thuần là nuôi thật nhiều gà. Đó là sự kết hợp giữa vốn đầu tư, công nghệ, tự động hóa, chuyên môn hóa và một hệ thống tổ chức sản xuất cực kỳ chặt chẽ.