Bộ Khoa học và Công nghệ vừa ban hành Thông tư 63/2026/TT-BKHCN, công bố danh mục sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng bị cấm nhập khẩu, trong đó có điện thoại thông minh, máy tính, máy ảnh và nhiều loại linh kiện điện tử.
Thông tư có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, thay thế Thông tư 11/2018/TT-BTTTT. Đây không phải lần đầu Việt Nam cấm nhập khẩu các thiết bị công nghệ cũ, nhưng quy định mới đặt ra yêu cầu để người kinh doanh rà soát lại hoạt động của mình.

Trao đổi với phóng viên Dân trí, luật sư Nguyễn Văn Duy, Giám đốc Công ty Luật TNHH Hoàng Duy và Cộng sự, đưa ra 4 khuyến nghị quan trọng:
Rà soát nguồn hàng: Kiểm tra nguồn gốc, con đường nhập khẩu, tình trạng và tính hợp pháp của hàng hoá
Lưu giữ chứng từ: Chuẩn bị hóa đơn, hợp đồng, giấy biên nhận thu mua và tài liệu chứng minh nguồn gốc hàng hóa.
Kiểm soát hàng xách tay: Không nhập hàng đã qua sử dụng từ nước ngoài: Điện thoại, máy tính, linh kiện đã qua sử dụng thuộc danh mục cấm không được nhập khẩu để kinh doanh, dù mang theo hành lý, gửi chuyển phát hay có khai báo hải quan.
Phân biệt hàng trong nước và hàng nhập khẩu: Việc mua bán thiết bị cũ đang lưu hành hợp pháp tại Việt Nam không thuộc phạm vi cấm nhập khẩu của Thông tư 63.

Có nên gom điện thoại cũ trước năm 2027?
Theo luật sư Nguyễn Văn Duy, điều đầu tiên người kinh doanh cần hiểu rõ là phạm vi điều chỉnh của Thông tư 63.
Văn bản quy định danh mục sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng cấm nhập khẩu, không trực tiếp cấm hoạt động mua bán, trao đổi thiết bị cũ đang lưu hành hợp pháp tại thị trường trong nước.
Vì vậy, những cửa hàng đang kinh doanh điện thoại cũ không bắt buộc phải ngừng hoạt động khi thông tư có hiệu lực.

Tuy nhiên, người kinh doanh cần chủ động kiểm tra nguồn gốc hàng hóa, đặc biệt đối với thiết bị được quảng cáo là hàng nhập khẩu nước ngoài như Nhật Bản, Mỹ hoặc Trung Quốc.
Luật sư Duy lưu ý, các sản phẩm thuộc danh mục cấm nhập khẩu không phải đến ngày 1/1/2027 mới bắt đầu bị kiểm soát. Trước đó, Thông tư 11/2018/TT-BTTTT đã quy định cấm nhập khẩu nhiều loại điện thoại, máy tính và linh kiện đã qua sử dụng.
Do đó, người kinh doanh không nên hiểu khoảng thời gian trước năm 2027 là cơ hội để nhập thêm hàng hóa vốn đang thuộc diện cấm.
Đối với hàng tồn kho, yếu tố quan trọng là chứng minh được nguồn gốc và tính hợp pháp của sản phẩm.
Chẳng hạn, khi thu mua điện thoại cũ từ người dân trong nước, cửa hàng nên lập giấy biên nhận hoặc hợp đồng mua bán, ghi nhận thông tin người bán, đặc điểm thiết bị, số IMEI hoặc số serial để phục vụ việc đối chiếu khi cần thiết.

Theo luật sư, người tiêu dùng thông thường có thể không còn giữ hóa đơn mua điện thoại sau nhiều năm sử dụng.
Vì vậy, các cơ sở kinh doanh cần xây dựng quy trình thu mua và lưu trữ hồ sơ phù hợp, tránh phát sinh tranh chấp hoặc khó khăn khi chứng minh nguồn hàng.
Ngoài ra Chủ cửa hàng cũng có thể áp dụng: kiểm tra thông tin kích hoạt bảo hành chính hãng tại Việt Nam, và ghi vào biên nhận cam kết của người bán về nguồn gốc máy.
Ngoài ra, cửa hàng nên ưu tiên nhà cung cấp có đăng ký kinh doanh, địa chỉ rõ ràng, cung cấp được hóa đơn và chứng từ hợp pháp.
Hàng xách tay không có chứng từ đối mặt rủi ro gì?
Một vấn đề khác được luật sư Duy đặc biệt lưu ý là hoạt động mua bán thiết bị công nghệ dưới hình thức hàng xách tay.
Thực tế, một số cá nhân có thể mua điện thoại, linh kiện từ các thị trường nước ngoài rồi mang về Việt Nam để bán lại.
Theo luật sư, cần phân biệt rõ hàng hóa mang về phục vụ nhu cầu cá nhân với hàng hóa được đưa qua biên giới nhằm mục đích thương mại.

Đối với hoạt động kinh doanh, người nhập khẩu phải tuân thủ quy định về khai báo hải quan, chính sách quản lý hàng hóa, nghĩa vụ thuế và các yêu cầu liên quan.
Việc mang hàng qua biên giới để kinh doanh nhưng cố tình không khai báo, trốn thuế hoặc nhập khẩu hàng thuộc danh mục cấm có thể dẫn đến vi phạm pháp luật.
Luật sư nhấn mạnh, hành vi nhập khẩu trái quy định không chỉ gây rủi ro cho người kinh doanh mà còn tạo ra sự cạnh tranh thiếu công bằng với những doanh nghiệp thực hiện đầy đủ nghĩa vụ pháp lý.
Đối với cửa hàng kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, tùy tính chất và mức độ vi phạm, cơ quan chức năng có thể xem xét xử phạt hành chính theo các quy định liên quan, trong đó có Nghị định 98/2020/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung.
Trong những trường hợp đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội danh như các tội danh như buôn lậu (Điều 188), vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới (Điều 189).
Ngoài ra, việc bán thiết bị đã bị thay thế linh kiện, sửa chữa nhưng lại quảng cáo là máy nguyên bản có thể phát sinh trách nhiệm pháp lý nếu người bán cung cấp thông tin sai lệch, gây thiệt hại cho khách hàng.

Theo luật sư Duy, các cửa hàng cần kiểm soát chặt chẽ quy trình nhập hàng, thu mua và bán hàng, thay vì chỉ quan tâm đến giá thành sản phẩm.
Việc chuẩn hóa chứng từ, lựa chọn nguồn cung hợp pháp và cung cấp thông tin trung thực về tình trạng thiết bị không chỉ giúp hạn chế rủi ro pháp lý mà còn góp phần tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng.
Về lâu dài, luật sư cho rằng tăng cường quản lý nguồn gốc hàng hóa là bước đi cần thiết để xây dựng môi trường kinh doanh công nghệ minh bạch, lành mạnh và công bằng hơn.